Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 9. Vần: ui, ưi, ao, eo, au, âu, êu, iu, ưu

Giáo án Bài 41. ui, ưi

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cấu tạo vần ui (u + i) và vần ưi (ư + i), nhận biết được hai vần này trong tiếng, từ.
Đánh vần và đọc trơn được các tiếng có vần ui, ưi (núi, túi, mũi, gửi, ngửi); đọc đúng các từ đồi núi, gửi thư, khung cửi.
Đọc hiểu đoạn “Thư gửi bà” và trả lời được các câu hỏi về nội dung đoạn đọc.
Viết đúng vần ui, ưi và các từ đồi núi, gửi thư theo quy định về độ cao con chữ, khoảng cách giữa các tiếng và vị trí dấu thanh.
Năng lực ngôn ngữ: Đọc đúng vần ui, ưi, các tiếng và từ chứa vần mới; đọc trơn đoạn “Thư gửi bà”; viết đúng vần, từ và câu “Na gửi thư cho bà.”; nghe và nói đúng tiếng “mũi”.
Năng lực văn học: Cảm nhận được tình cảm yêu thương giữa Na và bà qua việc Na gửi thư, vẽ núi, vẽ mây; hiểu niềm vui của bà khi nhận thư.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đánh vần, đọc thầm và đọc to được tiếng, từ, đoạn văn có vần mới; tự kiểm tra bài viết của mình theo tư thế ngồi và cách cầm bút.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc theo cặp và nhóm để đánh vần, đọc đoạn, nhận xét bài bạn; trình bày rõ ràng kết quả trước lớp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân biệt được vần ui và ưi qua việc so sánh điểm giống, khác; vận dụng vần mới để nói và viết câu về việc gửi thư cho người thân.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực luyện đọc, luyện viết vần ui, ưi và các từ mới trên lớp và ở nhà; giữ vở sạch, viết đúng nét.
Nhân ái: Biết yêu thương, quan tâm đến ông bà, người thân; thể hiện qua việc chia sẻ suy nghĩ về việc gửi thư, vẽ tranh cho bà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh minh hoạ: đồi núi, cái túi, cái mũi, bức thư, khung cửi, cảnh quê bà có chân núi.
Bộ chữ rời (chữ u, i, ư, các thanh điệu, chữ n, g, đ, m, t, th, v, ch) để ghép tiếng.
Thẻ từ: đồi núi, túi, mũi, vui, gửi thư, ngửi, khung cửi.
Bảng phụ viết mẫu vần ui, ưi, đồi núi, gửi thư; đoạn văn “Thư gửi bà” viết sẵn.
Loa hoặc file âm thanh có tiếng “mũi” (bài tập 2).
Phiếu học tập số 1 để in cho từng nhóm.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-41-ui-ui (dùng để trình chiếu bài giảng, nghe phát âm và kiểm tra nhanh).

2. Học sinh

Vở Tập viết 1 (tập một), bút chì, tẩy.
Bảng con, phấn hoặc bút dạ.
Bộ chữ rời hoặc bộ thẻ chữ cá nhân (nếu có).
Sách Tiếng Việt 1, tập 2.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Chuyến thăm quê bà

Mục tiêu

Huy động vốn hiểu biết và kinh nghiệm sống của HS; làm quen với các sự vật có tiếng chứa vần mới; dẫn dắt HS vào bài học.

Nội dung

Quan sát tranh cảnh quê bà có đồi núi, bạn nhỏ, cái túi, khuôn mặt có mũi; nói tên sự vật và trò chơi “Ai tinh mắt”: GV nêu tên sự vật, HS giơ tay khi nghe tên có tiếng chứa vần mới.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên các sự vật trong tranh (đồi núi, túi, mũi) và nhận ra tiếng mới chưa biết đọc; HS hứng thú vào bài học.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh cảnh quê bà và hỏi: “Các em nhìn thấy gì trong bức tranh?” GV gợi ý: “Chỗ đất cao nhô lên gọi là gì?”
Học sinh
HS quan sát tranh và trả lời. Dự kiến: “Em thấy ngọn núi, đồi cỏ, bạn nhỏ đang cầm cái túi.” “Chỗ đất cao là đồi núi ạ.”
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Ai tinh mắt”: GV đọc tên sự vật (túi, mũi, núi, cây, nhà, sách…). Khi nghe tên có tiếng mới, HS vỗ tay và giơ bảng con ghi dấu ✓.
Học sinh
HS lắng nghe, vỗ tay và giơ bảng khi nghe đúng tên có tiếng mới (túi, mũi, núi). Các HS khác nhắc lại tên sự vật.
Giáo viên
GV hỏi: “Các tiếng túi, mũi, núi có điểm gì chung?” Mời 2–3 HS trả lời.
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Các tiếng đều có vần ui ạ.” “Tiếng ‘núi’ có dấu sắc.”
Giáo viên
GV nhận xét và nói: “Hôm nay các em sẽ học hai vần mới là ui và ưi.” GV ghi tên bài lên bảng: Bài 41. ui, ưi.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học và mở sách Tiếng Việt 1, tập 2 ở trang 60 (hoặc trang được GV chỉ định).

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Nhận biết và đánh vần vần ui

Mục tiêu

HS nhận biết cấu tạo vần ui (u + i); đánh vần đúng tiếng núi và đọc trơn các từ có vần ui.

Nội dung

Ghép vần ui bằng bộ chữ rời; đánh vần tiếng khoá “núi” theo mẫu n – ui – nui – sắc – núi; đọc từ khoá đồi núi và các từ túi, mũi, vui.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được vần ui gồm u và i; đánh vần và đọc đúng tiếng núi, các từ đồi núi, túi, mũi, vui.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV gắn chữ u rồi chữ i lên bảng, hỏi: “Cô ghép chữ u với chữ i được vần gì?” GV viết vần ui lên bảng.
Học sinh
HS quan sát và đọc: “Vần ui.” Dự kiến HS nhận xét: “Vần ui gồm chữ u và chữ i.”
Giáo viên
GV đánh vần mẫu tiếng núi: “n – ui – nui – sắc – núi”. Sau đó hướng dẫn HS đánh vần cả lớp, đánh vần cá nhân, đọc đồng thanh.
Học sinh
HS đánh vần theo GV: “n – ui – nui – sắc – núi”; đọc to “núi”. Mỗi HS đánh vần một lần và đọc trơn.
Giáo viên
GV đưa thẻ từ đồi núi, túi, mũi, vui; mời HS đọc và chỉ tiếng có vần ui. Chỉ định HS đọc trơn từ trước lớp.
Học sinh
HS đọc đồng thanh, sau đó 2–3 HS đọc cá nhân. Dự kiến: “Đồi núi.” “Túi.” “Mũi.” “Vui.” HS chỉ đúng vần ui trong từng tiếng.
Giáo viên
GV chốt: “Vần ui gồm u và i, khi đọc ta đọc từ u sang i. Tiếng núi có dấu sắc đặt trên chữ u.” GV hỏi thêm: “Ai biết đồi núi là gì?” và giải thích ngắn gọn theo từ vựng: đồi núi là những chỗ đất nhô cao lên; núi cao hơn đồi.
Học sinh
HS nhắc lại cấu tạo vần ui và cách đánh vần tiếng núi. HS lắng nghe nghĩa của từ đồi núi.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Nhận biết và đánh vần vần ưi

Mục tiêu

HS nhận biết cấu tạo vần ưi (ư + i), phân biệt được vần ưi với vần ui; đánh vần đúng tiếng gửi và đọc đúng từ gửi thư.

Nội dung

So sánh vần ui và ưi qua trò chơi “Tìm điểm khác”; đánh vần tiếng khoá gửi theo mẫu g – ưi – gưi – hỏi – gửi; đọc từ khoá gửi thư và các từ ngửi, khung cửi. Nhóm 4 HS thi đọc từ trên thẻ.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được điểm giống và khác giữa ui và ưi; đánh vần đúng tiếng gửi và đọc đúng các từ gửi thư, ngửi, khung cửi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết hai vần ui và ưi lên bảng, hỏi: “Hai vần này giống nhau ở chữ nào? Khác nhau ở chữ nào?” GV gợi ý: “Chữ ư có gì khác chữ u?”
Học sinh
HS quan sát. Dự kiến: “Hai vần đều có chữ i ở cuối.” “Chữ ư có thêm nét râu, chữ u thì không.”
Giáo viên
GV đánh vần mẫu tiếng gửi: “g – ưi – gưi – hỏi – gửi”. Hướng dẫn HS đánh vần cả lớp và đánh vần cá nhân. Sau đó GV đưa thẻ từ gửi thư, ngửi, khung cửi để HS đọc.
Học sinh
HS đánh vần theo GV: “g – ưi – gưi – hỏi – gửi”. HS đọc đồng thanh và cá nhân các từ gửi thư, ngửi, khung cửi.
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi nhóm: mỗi nhóm 4 HS nhận thẻ từ, lần lượt đọc to một từ và chỉ vào vần ưi. Nhóm nào đọc đúng và nhanh nhất được cộng điểm.
Học sinh
Các nhóm thực hiện trò chơi, đọc từ và chỉ vần ưi. Dự kiến: “Gửi thư.” “Ngửi.” “Khung cửi.”
Giáo viên
GV chốt: “Vần ưi gồm ư và i. Khi viết ghi nhớ chữ ư có râu, tiếng gửi có dấu hỏi.” GV nhắc nghĩa của gửi thư: nhờ người khác đưa thư đến cho ai đó.
Học sinh
HS nhắc lại cấu tạo vần ưi, ghi nhớ nghĩa của từ gửi thư và phân biệt ui với ưi.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Đọc trơn từ, đọc đoạn “Thư gửi bà”

Mục tiêu

HS đọc trơn các từ và đoạn văn có vần mới; đọc hiểu nội dung đoạn văn và trả lời câu hỏi.

Nội dung

Luyện đọc từ ngữ theo bảng từ (đồi núi, túi, mũi, vui, gửi thư, ngửi, khung cửi); đọc đoạn “Thư gửi bà” gồm 4 câu; làm bài tập 5–8 và 10 trong Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn các từ ngữ và đoạn “Thư gửi bà”; trả lời đúng các câu hỏi: bà ở đâu (ở quê, gần chân núi), Na gửi gì (thư và tranh vẽ núi, vẽ mây), nhận thư bà cảm thấy thế nào (vui lắm).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo đoạn văn “Thư gửi bà” lên bảng và đọc mẫu cả đoạn. Nêu yêu cầu: “Các em đọc thầm, gạch dưới các tiếng có vần ui và ưi.”
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm và gạch dưới các tiếng có vần mới: núi, gửi, vui, ngửi (nếu có).
Giáo viên
GV hướng dẫn đọc từng câu; luyện đọc cá nhân, đọc cặp đôi. Nhắc HS đọc rõ tiếng có dấu, nghỉ hơi đúng sau dấu chấm.
Học sinh
HS đọc theo GV từng câu, sau đó đọc cá nhân và đọc đôi theo cặp: một bạn đọc, một bạn nghe và sửa lỗi.
Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 (phần đọc hiểu) và hỏi lần lượt: “Bà ở đâu?” “Na gửi gì cho bà?” “Nhận thư, bà thấy thế nào?” Mời HS trả lời và chỉ câu trong bài.
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Bà ở quê, gần chân núi.” “Na gửi thư và tranh vẽ núi, vẽ mây.” “Bà vui lắm.” HS đọc câu có chứa đáp án.
Giáo viên
GV nhận xét, khen những HS đọc to, rõ và trả lời đúng. GV hỏi: “Em cảm thấy thế nào khi biết Na nhớ bà?” để HS bộc lộ tình cảm.
Học sinh
HS nêu cảm xúc. Dự kiến: “Em thấy Na rất yêu bà.” “Em muốn gửi thư cho ông bà của mình.”

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 14 phút

Viết vần, từ và làm bài tập củng cố

Mục tiêu

HS viết đúng vần ui, ưi và các từ đồi núi, gửi thư theo quy định; làm đúng các bài tập chọn tiếng, nối hình, điền từ và sắp xếp câu.

Nội dung

Hướng dẫn viết vần ui (u – i), ưi (ư – i) và từ đồi núi, gửi thư: chữ g, h cao 5 li; chữ đ cao 4 li; chữ t cao 3 li; các chữ còn lại cao 2 li; mỗi tiếng cách nhau một con chữ o; dấu thanh đặt trên chữ cái đầu của vần. Làm bài tập 1, 2, 3, 4, 9 trong Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng vần ui, ưi và các từ đồi núi, gửi thư vào vở Tập viết. Bài tập đáp án: 1) A, D, E (núi, túi, mũi); 2) C (mũi); 3) gửi; 4) ⛰️ – đồi núi, 👜 – túi, 👃 – mũi; 9) Na gửi thư cho bà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết mẫu trên bảng ô li vần ui, ưi, từ đồi núi, gửi thư; vừa viết vừa nêu quy tắc độ cao con chữ và vị trí dấu thanh. Nhắc tư thế ngồi: ngồi thẳng lưng, mắt cách vở 25–30 cm, cầm bút bằng ba ngón tay.
Học sinh
HS quan sát, lắng nghe và nhắc lại: “Chữ g, h cao 5 li; chữ đ cao 4 li; chữ t cao 3 li.”
Giáo viên
GV cho HS viết bảng con vần ui, ưi trước, sau đó viết vào vở. Đi quanh lớp, nhắc HS sửa tư thế và kiểm tra độ cao con chữ, dấu thanh của từng em.
Học sinh
HS viết bảng con, sau đó viết vào vở Tập viết: vần ui, ưi, đồi núi, gửi thư. Làm bài tập trong phiếu: chọn tiếng có vần ui, nghe và chọn tiếng “mũi”, điền từ gửi, nối hình với từ, sắp xếp câu thành “Na gửi thư cho bà.”
Giáo viên
GV chiếu hoặc đưa bảng phụ bài viết mẫu; mời 2–3 HS đọc bài viết của mình. GV đọc đáp án bài tập, yêu cầu HS đối chiếu và tự sửa lỗi.
Học sinh
HS giơ vở, đọc bài viết; đối chiếu đáp án và sửa bài. Dự kiến: “Em đã viết đúng dấu hỏi ở gửi.” “Em viết chữ ư có râu rồi ạ.”
Giáo viên
GV chốt các lỗi thường gặp: viết gưi, ngưi thiếu dấu hỏi hoặc gủi thiếu dấu râu của ư. Nhắc HS kiểm tra lại dấu thanh và râu của chữ ư trước khi nộp vở.
Học sinh
HS ghi nhớ lỗi cần tránh và tự kiểm tra lại bài viết của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 12 phút

Em viết thư gửi người thân

Mục tiêu

HS vận dụng vần ui, ưi đã học để nói và viết một câu về việc gửi thư hoặc gửi tranh cho người thân; thể hiện tình cảm yêu thương ông bà, người thân.

Nội dung

Mỗi HS vẽ một bức tranh nhỏ (núi, mây, túi quà, khung cửi…) để gửi cho ông bà hoặc người thân; viết hoặc nói một câu có tiếng chứa vần ui hoặc ưi. Chia nhóm đôi để giới thiệu tranh cho bạn nghe.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS có một bức tranh và một câu có vần ui hoặc ưi (ví dụ: “Em gửi tranh núi cho bà.”); HS nói được với bạn về người thân mình muốn gửi thư.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Các em vẽ một bức tranh để gửi cho người thân và viết một câu có tiếng chứa vần ui hoặc ưi.” GV đưa ví dụ: “Em gửi tranh núi cho bà.”
Học sinh
HS lắng nghe nhiệm vụ, lấy giấy vẽ và bút màu.
Giáo viên
GV cho HS vẽ tranh trong khoảng 5 phút, đi quanh lớp gợi ý: “Em muốn gửi gì cho ông bà?” Sau đó cho HS chia cặp, giới thiệu tranh và đọc câu của mình cho bạn nghe.
Học sinh
HS vẽ tranh, viết câu vào mặt sau. Dự kiến: “Em vẽ túi quà gửi cho bà.” “Em gửi tranh đồi núi cho ông.” HS đổi cặp, giới thiệu cho bạn.
Giáo viên
GV mời 2–3 HS trình bày trước lớp, đọc câu có vần ui hoặc ưi. GV khen những tranh đẹp và câu đúng.
Học sinh
HS giơ tranh, đọc câu. Dự kiến: “Em gửi thư và tranh cho bà ạ.” HS khác nhận xét bạn đọc đúng hay chưa.
Giáo viên
GV nhận xét, nhắc HS nhớ gửi tranh hoặc thư cho người thân ở nhà và đọc cho người thân nghe đoạn “Thư gửi bà”.
Học sinh
HS hứa sẽ thực hiện nhiệm vụ ở nhà và mang tranh về tặng người thân.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc đoạn “Thư gửi bà”:

Bà ở quê, gần chân núi.
Na nhớ bà, Na gửi thư cho bà. Na vẽ núi, vẽ mây gửi bà.
Nhận thư, bà vui lắm.

Câu 1. Chọn các tiếng có vần ui:
A. mũi B. ngửi C. gửi D. túi E. núi
(Đáp án: A, D, E)

Câu 2. Bấm loa để nghe. Em nghe thấy tiếng nào?
A. mùi B. múi C. mũi
(Đáp án: C)

Câu 3. Điền từ thích hợp vào chỗ trống: Na ____ thư cho bà.
(Đáp án: gửi)

Câu 4. Nối hình với từ:

⛰️ với đồi núi
👜 với túi
👃 với mũi

Câu 5. Đọc đoạn “Thư gửi bà” và trả lời:
a) Bà ở đâu?
A. ở phố B. ở quê, gần chân núi C. ở bờ hồ
(Đáp án: B)
b) Na gửi gì cho bà?
A. tranh vẽ núi, vẽ mây B. túi kẹo C. thư
(Đáp án: A, C)
c) Nhận thư, bà thấy thế nào?
A. buồn B. lo C. vui lắm
(Đáp án: C)

Câu 6. Sắp xếp các tiếng thành câu: Na → gửi → thư → cho → bà.
(Đáp án: Na gửi thư cho bà.)

Câu 7. Đúng hay sai?
a) Tiếng “vui” có vần ui. (Đáp án: Đúng)
b) Tiếng “cửi” có vần ui. (Đáp án: Sai, “cửi” có vần ưi)

Hướng dẫn về nhà

Viết vần ui, ưi mỗi vần 1 dòng và viết từ đồi núi, gửi thư mỗi từ 1 dòng vào vở Tập viết; chú ý độ cao con chữ và dấu thanh.
Đọc cho người thân nghe đoạn “Thư gửi bà” và các từ đồi núi, túi, mũi, vui, gửi thư, ngửi, khung cửi.
Vẽ một bức tranh (núi, mây, túi quà…) và viết một câu có tiếng chứa vần ui hoặc ưi để gửi cho ông bà hoặc người thân; mang đến lớp chia sẻ trong tiết học sau.
Luyện đọc thêm trên trang học liệu NeoEdu (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-41-ui-ui) để kiểm tra và ôn lại các bài tập đã học.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.