NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 19. Mái ấm gia đình

Giáo án Bài 4. Quạt cho bà ngủ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, đọc trơn bài thơ “Quạt cho bà ngủ” với tốc độ phù hợp lớp 1.
  • Nêu được nội dung chính: bạn nhỏ quạt cho bà ngủ, giữ yên lặng để bà được nghỉ ngơi.
  • Giải thích được nghĩa của các từ ngữ ngấn nắng, thiu thiu, lim dim trong bài thơ.
  • Tìm được tiếng cùng vần với các tiếng trắng, vườn, thơm (vần ăng, ươn, ơm).
  • Đọc được hai dòng ca dao “Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” và nêu được ý nghĩa đơn giản về công ơn cha mẹ.
  • Vận dụng được cách nói lời yêu thương, chăm sóc khi ông bà, bố mẹ mệt.
  • Năng lực ngôn ngữ: Đọc đúng, đọc trơn bài thơ; nghe và nói rõ ràng câu trả lời “Khi bà (hoặc ông) mệt, em sẽ làm gì?”; nhận biết và tìm tiếng cùng vần.
  • Năng lực văn học: Cảm nhận được tình cảm yêu thương, hiếu thảo của bạn nhỏ qua hình ảnh quạt cho bà ngủ, qua những hình ảnh “ngấn nắng thiu thiu”, “hoa cam, hoa khế”; nhận ra thông điệp của ca dao về công cha mẹ.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Tự đọc thầm, tự tìm tiếng cùng vần và tự kiểm tra kết quả bằng cách đối chiếu với bạn trong nhóm.
  • Giao tiếp và hợp tác: Làm việc cặp đôi và nhóm để đọc nối tiếp, chia sẻ ý kiến về cách chăm sóc ông bà; lắng nghe và nhận xét bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Suy luận nghĩa của từ mới qua ngữ cảnh; sáng tạo lời nói thể hiện sự quan tâm đến bà, ông, bố mẹ.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: Nhận ra việc cần làm để chăm sóc ông bà, bố mẹ khi họ mệt và thực hiện bằng hành động cụ thể ở nhà.
  • Nhân ái: Có tình cảm yêu thương, biết giữ yên lặng, không làm ồn khi người thân đang nghỉ ngơi.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Chủ đề 19, Bài 4 “Quạt cho bà ngủ”.
  • Tranh minh họa bạn nhỏ ngồi quạt cho bà ngủ trưa; tranh chích choè, hoa cam, hoa khế.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi bài thơ, từ ngữ mới, ca dao; thẻ từ (ngấn nắng, thiu thiu, lim dim) và thẻ tiếng (trắng, nắng, măng, trăng, vườn, lươn, vươn, thơm, cơm, rơm, sớm, thôn).
  • Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-4-quat-cho-ba-ngu (dùng ở hoạt động luyện tập để HS kiểm tra nhanh).
  • Chuông nhỏ hoặc thẻ hiệu lệnh để điều khiển nhóm.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 1, vở Tập viết, bút chì, bút màu.
  • Bảng con và phấn/bút lông (nếu có).
  • Bộ thẻ từ/thẻ tiếng nhỏ do nhóm chuẩn bị (nếu GV yêu cầu).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Chia sẻ về người thân khi ốm

Mục tiêu

Kết nối kinh nghiệm sống của HS với chủ đề gia đình; tạo tâm thế vui vẻ, sẵn sàng đọc bài.

Nội dung

Trò chơi “Hỏi nhanh – đáp gọn”: GV đặt câu hỏi khởi động, HS trả lời bằng một câu ngắn, có thể kết hợp động tác minh họa (xoa đầu, rót nước, đắp chăn).

Sản phẩm dự kiến

Khoảng 3 – 5 HS nêu được một việc làm cụ thể để chăm sóc ông bà, bố mẹ khi họ mệt; cả lớp hào hứng vào bài mới.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh bạn nhỏ quạt cho bà ngủ, hỏi: “Khi ông bà, bố mẹ bị mệt, em đã làm gì để chăm sóc?”. GV mời HS làm động tác minh họa theo lời nói.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, lắng nghe câu hỏi và suy nghĩ cách trả lời.

  2. Giáo viên

    GV mời 3 – 4 HS lần lượt trả lời; gợi ý khi cần: “Em có rót nước cho bà không? Em có nhẹ nhàng khi bố đang ngủ không?”.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Em rót nước cho bà.” “Em nấu cháo cho bà ăn.” “Em đi nhẹ, nói khẽ khi bà ngủ.” “Em xoa bóp cho bố.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét, khen ngợi các ý hay, dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta cùng đọc bài thơ về một bạn nhỏ rất hiếu thảo khi bà bị ốm.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhắc lại tên bài “Quạt cho bà ngủ”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc bài thơ “Quạt cho bà ngủ” và tìm hiểu nội dung

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài thơ; hiểu nội dung chính và cảm nhận tình cảm của bạn nhỏ dành cho bà.

Nội dung

Đọc mẫu và đọc theo; đọc cặp đôi; đọc nhóm; trả lời câu hỏi tìm hiểu nội dung (bạn nhỏ làm gì, vì sao không muốn chích choè hót, bài thơ nhắc đến những hoa nào). Phối hợp kĩ thuật “khăn trải bàn” để HS ghi ý chính của từng khổ thơ.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn bài thơ; trả lời được câu hỏi: bạn nhỏ quạt cho bà ngủ; bạn nhỏ nhắc chích choè đừng hót để bà yên giấc; bài thơ nhắc đến hoa cam, hoa khế. Nêu được điều bài thơ muốn nói: bạn nhỏ hiếu thảo, biết yêu thương, chăm sóc bà.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài với giọng nhẹ nhàng, chậm rãi. Sau đó nêu nhiệm vụ: “Các em đọc thầm bài thơ, gạch chân những việc bạn nhỏ làm cho bà.”

    Học sinh

    HS nghe đọc mẫu, đọc thầm bài thơ và gạch chân các từ chỉ việc làm của bạn nhỏ (ngồi, đưa quạt, nhắc chích choè).

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn đọc nối tiếp theo khổ thơ, sửa lỗi phát âm, ngắt nghỉ cho HS. Tổ chức đọc cặp đôi: một em đọc, một em nghe và nhận xét. Hướng dẫn HS nhìn tranh và đọc các câu liên quan.

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp từng khổ; đọc cặp đôi và đổi vai; nhìn tranh chỉ ra bạn nhỏ, bà, chích choè, hoa cam, hoa khế. Ví dụ: “Bạn nhỏ ngồi quạt cho bà ngủ.”

  3. Giáo viên

    GV đặt câu hỏi: “Vì sao bạn nhỏ nhắc chích choè đừng hót?” “Bài thơ nhắc đến những hoa nào ở ngoài vườn?” “Em thấy bạn nhỏ là người như thế nào?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì bà đang ốm, cần ngủ cho yên giấc.” “Bài thơ nhắc đến hoa cam và hoa khế.” “Bạn nhỏ rất hiếu thảo, biết yêu thương bà.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Bạn nhỏ quạt cho bà ngủ và giữ yên lặng cho bà – đó là sự hiếu thảo, yêu thương bà.” GV ghi bảng ý chính của bài.

    Học sinh

    HS nhắc lại ý chính và ghi vào vở hoặc nhớ điều bài thơ muốn nói.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 14 phút

Hiểu từ ngữ và tìm tiếng cùng vần

Mục tiêu

HS hiểu nghĩa của các từ ngấn nắng, thiu thiu, lim dim qua ngữ cảnh và tìm được tiếng cùng vần.

Nội dung

Trò chơi “Ghép thẻ đúng nghĩa” với ba từ mới; trò chơi “Tìm bạn cùng vần” với các tiếng trắng, vườn, thơm. Thực hiện theo nhóm 4 HS, dùng Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

HS nối đúng từ với nghĩa: thiu thiu – sắp ngủ, mắt lim dim; lim dim – mắt nhắm chưa kín; ngấn nắng – vệt nắng in thành đường trên tường. HS tìm được: trắng – nắng, măng, trăng (vần ăng); vườn – lươn, vươn (vần ươn); thơm – cơm, rơm (vần ơm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 cho từng nhóm; nêu luật chơi: nhóm nào ghép và tìm đúng nhanh, đúng nhiều sẽ được cộng điểm “Bông hoa”.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc thầm yêu cầu và chuẩn bị bút chì.

  2. Giáo viên

    GV đọc lại câu thơ có từ mới để HS suy đoán nghĩa: “Ngấn nắng thiu thiu trên bức tường trắng.” Hỏi: “Bà có mắt như thế nào khi sắp ngủ?” GV đi quan sát, gợi ý nhóm còn lúng túng.

    Học sinh

    HS thảo luận trong nhóm, chọn nghĩa và ghép thẻ từ với thẻ nghĩa; tìm tiếng cùng vần với trắng, vườn, thơm và ghi vào phiếu. Ví dụ: HS nói “Mắt lim dim là mắt nhắm chưa kín.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 nhóm trình bày; cả lớp kiểm tra bằng cách đọc to các tiếng cùng vần và so sánh âm cuối. GV nhấn mạnh: tiếng cùng vần có phần vần giống nhau.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày, ví dụ: “Trắng, nắng, măng, trăng có vần ăng.” Cả lớp đọc đồng thanh các tiếng vừa tìm.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết, nhắc lại nghĩa của ba từ mới; khen các nhóm hợp tác tốt. Sau đó GV thực hiện thêm một vòng “Trò chơi tiếp sức” để củng cố vần.

    Học sinh

    HS đọc lại các từ mới và nghĩa của chúng; chơi tiếp sức tìm thêm tiếng cùng vần.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 16 phút

Luyện tập đọc hiểu và củng cố từ ngữ

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi, chọn đáp án đúng và sắp xếp câu; kiểm tra mức độ hiểu bài.

Nội dung

Làm bài tập theo đề sau, kết hợp học liệu số NeoEdu để HS tự kiểm tra:

  • Câu 1: Bạn nhỏ trong bài thơ đang làm gì? A. Nấu cơm cho bà; B. Quạt cho bà ngủ; C. Đọc sách cho bà.
  • Câu 2: Vì sao bạn nhỏ không muốn chích choè hót? A. Vì chích choè hót dở; B. Vì bạn nhỏ sợ chim; C. Để giữ yên lặng cho bà ngủ.
  • Câu 3: Bài thơ nhắc đến những hoa nào ở ngoài vườn? A. hoa cam; B. hoa khế; C. hoa hồng.
  • Câu 4: Nối từ với nghĩa: thiu thiu, lim dim, ngấn nắng.
  • Câu 5: Chọn các tiếng cùng vần với thơm: A. rơm; B. sớm; C. thôn; D. cơm.
  • Câu 6: Đọc ca dao “Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.” Câu 7: Câu ca dao so sánh công cha với gì? A. nước trong nguồn; B. núi Thái Sơn; C. biển rộng. Câu 8: Nghĩa mẹ được so sánh với gì? A. nước trong nguồn chảy ra; B. núi Thái Sơn; C. trăng sáng.
  • Câu 9: Câu ca dao nói về công ơn to lớn của cha mẹ (Đúng/Sai).
  • Câu 10: Sắp xếp các từ thành câu: Em – ngồi quạt – cho bà – ngủ.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Câu 1: B. Câu 2: C. Câu 3: A, B (hoa cam, hoa khế). Câu 4: thiu thiu – sắp ngủ; lim dim – mắt nhắm chưa kín; ngấn nắng – vệt nắng in trên tường. Câu 5: A, B, D (rơm, sớm, cơm). Câu 6: HS đọc đúng và thuộc hai dòng ca dao. Câu 7: B. Câu 8: A. Câu 9: Đúng. Câu 10: “Em ngồi quạt cho bà ngủ.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi bảng các câu hỏi luyện tập; hướng dẫn cách làm: giơ thẻ A, B, C, D hoặc viết đáp án vào bảng con.

    Học sinh

    HS đọc đề, xác định yêu cầu từng câu (chọn đáp án, nối, chọn đúng/sai, sắp xếp).

  2. Giáo viên

    GV tổ chức làm bài trên bảng con và giơ thẻ; đọc đề từng câu. Với câu 6, GV đọc mẫu ca dao rồi cho HS đọc theo. Với câu 10, GV hướng dẫn HS sắp xếp từ thành câu rồi đọc lại. Có thể cho HS làm trên học liệu số NeoEdu để tự kiểm tra.

    Học sinh

    HS làm bài: giơ thẻ đáp án; viết đáp án vào bảng con; đọc ca dao; sắp xếp thành câu “Em ngồi quạt cho bà ngủ.”

  3. Giáo viên

    GV công bố đáp án, đối chiếu với kết quả của HS; giải thích ngắn gọn các câu khó (câu 4, câu 5). Yêu cầu HS nêu lại vì sao chọn đáp án đó.

    Học sinh

    HS đối chiếu bài làm, sửa lỗi; trả lời dự kiến: “Em chọn C vì bạn nhỏ muốn giữ yên lặng cho bà ngủ.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nhấn mạnh: đọc kĩ câu hỏi, tìm chi tiết trong bài để trả lời. Dẫn dắt sang tiết 2 nếu cần.

    Học sinh

    HS rút kinh nghiệm cho bản thân.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 12 phút

Nói và nghe: Em chăm sóc ông bà

Mục tiêu

HS vận dụng yêu thương, chăm sóc ông bà vào tình huống thực tế; phát triển kĩ năng nói và nghe trong giao tiếp.

Nội dung

Hoạt động đóng vai theo cặp đôi: một em đóng vai cháu, một em đóng vai bà (hoặc ông) đang mệt. Các cặp trao đổi theo câu hỏi trong sách: “Khi bà (hoặc ông) mệt, em sẽ làm gì?” Sau đó đọc ca dao “Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” và nói về một việc em đã làm cho ông bà, bố mẹ.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp nói được ít nhất 2 câu về việc sẽ làm khi bà (hoặc ông) mệt; HS đọc thuộc ca dao và nêu được ý nghĩa đơn giản về công cha mẹ. Có thể giao HS thực hiện việc chăm sóc ở nhà làm sản phẩm kết nối với bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống đóng vai: “Bà bị ốm, nằm nghỉ trên giường. Em sẽ nói gì và làm gì để bà thấy thoải mái?” Hướng dẫn HS chia vai và nói khẽ, lịch sự.

    Học sinh

    HS chia cặp, thảo luận và chọn vai cháu, vai bà (hoặc ông).

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, hỗ trợ các cặp còn lúng túng; mời 2 – 3 cặp lên đóng vai trước lớp. Sau đó GV đọc ca dao và giải thích ngắn gọn: “Công ơn cha mẹ to lớn như núi cao, như nguồn nước không bao giờ cạn.”

    Học sinh

    HS đóng vai, ví dụ: “Bà ơi, bà nghỉ đi ạ. Cháu quạt cho bà ngủ nhé.” HS đọc theo ca dao và lắng nghe giải thích.

  3. Giáo viên

    GV hỏi cả lớp: “Bạn vừa đóng vai đã nói điều gì hay? Em học được điều gì từ bạn nhỏ trong bài thơ?”

    Học sinh

    HS nhận xét và trả lời dự kiến: “Bạn nói rất nhẹ nhàng, biết chăm sóc bà.” “Em học được cách quạt cho bà, giữ yên lặng cho bà ngủ.”

  4. Giáo viên

    GV đọc phần Ghi nhớ: “Bạn nhỏ quạt cho bà ngủ, giữ yên lặng cho bà – thật hiếu thảo. Em hãy biết chăm sóc ông bà, cha mẹ.” GV nhắc HS thực hiện việc tốt ở nhà.

    Học sinh

    HS đọc theo Ghi nhớ và cam kết chăm sóc ông bà, cha mẹ bằng việc làm cụ thể.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Nối từ với nghĩa phù hợp.

  • thiu thiu
  • lim dim
  • ngấn nắng

Nghĩa:

  • Vệt nắng in thành đường trên tường, trên nền.
  • Mắt nhắm chưa kín.
  • Sắp ngủ, mắt lim dim.

Nhóm ghi tên thành viên: ...............................................

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ 1: Tìm tiếng cùng vần với các tiếng sau và ghi vào bảng.

  • trắng: ..............................
  • vườn: ..............................
  • thơm: ..............................

Nhiệm vụ 2: Chọn các tiếng cùng vần với thơm (khoanh tròn).

  • rơm
  • sớm
  • thôn
  • cơm

Nhóm ghi tên thành viên: ...............................................

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại bài thơ “Quạt cho bà ngủ” cho người thân nghe ít nhất 2 lần, đọc đúng, đọc trơn.
  • Đọc thuộc hai dòng ca dao “Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” và kể cho người thân nghe ý nghĩa của câu ca dao.
  • Thực hiện một việc chăm sóc ông bà, bố mẹ khi họ mệt (ví dụ: rót nước, quạt cho ngủ, nói khẽ khi người thân nghỉ ngơi); sau đó nói với cả nhà hoặc vẽ tranh về việc làm đó.
  • Tìm thêm 2 tiếng cùng vần với tiếng “nắng” và viết vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.