Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 24. Thế giới trong mắt em

Giáo án Bài 4. Hỏi mẹ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, đọc trơn bài thơ “Hỏi mẹ”; nêu được nội dung chính và trả lời được các câu hỏi về bài đọc.
  • Nêu được nghĩa của các từ ngữ: nhuộm, trăng rằm, Cuội.
  • Tìm được tiếng cùng vần với “không” (công) và “trời” (ơi).
  • Đặt được câu hỏi để tìm hiểu về thế giới xung quanh (bầu trời, mây, gió, mặt trăng).
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng, đọc trơn bài thơ và đoạn truyện; ghép đúng từ với nghĩa; nói và nghe khi hỏi – kể lại câu trả lời.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được sự ham hiểu biết, tò mò của bạn nhỏ trong bài thơ qua các câu hỏi ngộ nghĩnh về bầu trời và chú Cuội.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc thầm, tự tìm tiếng cùng vần và tự đối chiếu kết quả với bạn.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi, chia sẻ câu trả lời trong nhóm, cặp đôi; lắng nghe và nhận xét bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: đưa ra câu hỏi ngộ nghĩnh về thiên nhiên và tự tìm câu trả lời qua hỏi người thân.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: luyện đọc, luyện tìm từ và tích cực đặt câu hỏi để hiểu thêm về thế giới xung quanh.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập, chủ động hỏi người thân và kể lại câu trả lời cho bạn nghe.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập 1, bài 4 “Hỏi mẹ”.
  • Tranh minh họa (hoặc tranh vẽ trên bảng) về bầu trời, mây, mặt trăng tròn, cây đa và chú Cuội.
  • Bảng phụ ghi bài thơ, thẻ từ: nhuộm, trăng rằm, Cuội; thẻ nghĩa: làm cho có màu, trăng ngày 15 âm lịch tròn và sáng nhất, nhân vật trong truyện cổ tích sống trên cung trăng cùng cây đa.
  • Thẻ từ: không, công, khung, trời, ơi; bảng phụ ghi câu hỏi và các từ xáo trộn: Ai – nhuộm – bầu trời – xanh thế.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-4-hoi-me (dùng để chiếu bài tập ghép từ với nghĩa và tìm tiếng cùng vần).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 1, vở Tập viết, bảng con, bút chì.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (GV phát theo nhóm, cặp).
  • Bộ thẻ từ nhỏ (nếu có) để ghép cặp.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Thắc mắc về bầu trời

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức nền và khơi gợi sự tò mò của HS về bầu trời, mặt trăng, các vì sao trước khi vào bài thơ.

Nội dung

GV treo tranh bầu trời có mây và mặt trăng, đặt câu hỏi khởi động: “Em có những thắc mắc gì về bầu trời, mặt trăng, các vì sao?”. HS suy nghĩ và chia sẻ một thắc mắc.

Sản phẩm dự kiến

Từ 3 đến 4 thắc mắc của HS về bầu trời, mặt trăng, các vì sao, làm câu dẫn vào bài đọc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Treo tranh bầu trời và mặt trăng lên bảng. Hỏi: “Nhìn bầu trời, các em thấy gì? Em có thắc mắc gì về bầu trời, mặt trăng, các vì sao?”. Gợi ý bằng câu mẫu: “Em thắc mắc vì sao...?”.

    Học sinh

    Quan sát tranh, suy nghĩ khoảng 10 giây và giơ tay phát biểu.

  2. Giáo viên

    Mời 3–4 HS nêu thắc mắc. Ghi nhanh các ý lên bảng.

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Vì sao ban đêm trời tối ạ?”, “Trên mặt trăng có gì ạ?”, “Sao sao lại lấp lánh ạ?”.

  3. Giáo viên

    Khen các thắc mắc của HS. Dẫn vào bài: “Trong bài thơ hôm nay, bạn nhỏ cũng có rất nhiều thắc mắc như các em. Cùng xem bạn hỏi mẹ những gì nhé!”.

    Học sinh

    Lắng nghe, nhắc lại tên bài “Hỏi mẹ”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc hiểu bài thơ Hỏi mẹ

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài thơ “Hỏi mẹ”; hiểu nội dung chính và trả lời được các câu hỏi về bài đọc.

Nội dung

GV đọc mẫu cả bài; HS đọc nối tiếp theo dòng thơ trong nhóm 4 trên khăn trải bàn (mỗi góc ghi một câu hỏi của bạn nhỏ). Nhóm thảo luận và điền Phiếu học tập số 1 (câu hỏi: Bạn nhỏ hỏi mẹ những gì? Chú Cuội chăn trâu thế nào? Bài thơ cho em thấy bạn nhỏ là người thế nào?).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; HS đọc trơn bài thơ; nêu được điều bài thơ muốn nói: bạn nhỏ ham hiểu biết, luôn tò mò muốn khám phá thế giới xung quanh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Đọc mẫu cả bài thơ, nhấn giọng ở các câu hỏi. Hướng dẫn HS đọc thầm, dùng bút chì chỉ theo chữ. Phát Phiếu học tập số 1 cho các nhóm.

    Học sinh

    Nghe GV đọc mẫu, đọc thầm và chỉ theo dòng thơ bằng ngón tay hoặc bút chì.

  2. Giáo viên

    Yêu cầu nhóm đọc nối tiếp theo dòng thơ, sau đó đọc đồng thanh. Đi quanh lớp, hỗ trợ HS đọc sai, chưa trơn. Hỏi: “Bạn nhỏ hỏi mẹ những gì?”.

    Học sinh

    Đọc theo nhóm, sau đó thảo luận và trả lời: “Bạn hỏi ai quạt mà gió thổi mây bay, ai nhuộm mà bầu trời xanh, chú Cuội có buồn không”.

  3. Giáo viên

    Hỏi tiếp: “Chú Cuội chăn trâu ở đâu, như thế nào?” và “Theo em, bạn nhỏ là người thế nào?”. Mời đại diện 2 nhóm trình bày.

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Chú Cuội chăn trâu một mình trên cung trăng.”; “Bạn nhỏ rất ham hiểu biết, thích hỏi và tìm hiểu.”.

  4. Giáo viên

    Chốt: “Bạn nhỏ rất ham hiểu biết, luôn tò mò muốn khám phá thế giới xung quanh. Các em cũng nên như bạn nhỏ, mạnh dạn hỏi khi chưa biết.” Yêu cầu HS đọc lại cả bài một lần.

    Học sinh

    Lắng nghe, ghi ý chính vào Phiếu học tập số 1 và đọc lại bài thơ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Từ ngữ và tiếng cùng vần

Mục tiêu

HS hiểu nghĩa của các từ nhuộm, trăng rằm, Cuội; tìm được tiếng cùng vần với không và trời.

Nội dung

Trò chơi “Ghép thẻ, tìm bạn”: cặp đôi ghép thẻ từ với thẻ nghĩa; sau đó tìm tiếng cùng vần (không – công; trời – ơi). Ghi kết quả vào Phiếu học tập số 2. GV chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu để HS kiểm tra lại.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: ghép đúng nhuộm – làm cho có màu; trăng rằm – trăng ngày 15 âm lịch, tròn và sáng nhất; Cuội – nhân vật trong truyện cổ tích, sống trên cung trăng cùng cây đa; tìm đúng “công” cùng vần với “không”, “ơi” cùng vần với “trời”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Đưa các thẻ từ nhuộm, trăng rằm, Cuội và thẻ nghĩa lên bảng. Hỏi: “Nhuộm là làm gì? Trăng rằm là trăng thế nào?”. Giải thích thêm bằng tranh: trăng tròn và sáng nhất vào ngày 15 âm lịch. Giới thiệu nhanh Cuội là nhân vật cổ tích.

    Học sinh

    Quan sát thẻ, lắng nghe giải thích và nhắc lại nghĩa của từ.

  2. Giáo viên

    Hướng dẫn cặp đôi ghép thẻ từ với thẻ nghĩa rồi tìm tiếng cùng vần. Chiếu bài tập ghép từ trên NeoEdu để cả lớp kiểm tra. Đi giúp các cặp gặp khó khăn.

    Học sinh

    Cặp đôi ghép thẻ, đọc to từng cặp từ – nghĩa; tìm tiếng cùng vần: “không” cùng vần với “công”, “trời” cùng vần với “ơi”.

  3. Giáo viên

    Hỏi: “Tiếng nào cùng vần với không? Trời có vần giống tiếng nào?”. Yêu cầu HS đọc to “không – công” và “trời – ơi” để nghe rõ phần vần giống nhau.

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Không cùng vần với công.”; “Trời cùng vần với ơi.”. Đọc to các cặp từ.

  4. Giáo viên

    Chốt: “Tiếng cùng vần là tiếng có phần vần giống nhau. Đây cũng là điều cần nhớ khi đọc và viết.” Khen các cặp làm tốt.

    Học sinh

    Lắng nghe, ghi nhớ và hoàn thiện Phiếu học tập số 2.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Đọc thêm truyện Sự tích chú Cuội và trả lời câu hỏi

Mục tiêu

HS đọc đúng đoạn “Sự tích chú Cuội” và trả lời được các câu hỏi trắc nghiệm về nội dung đoạn đọc.

Nội dung

HS đọc thầm đoạn “Sự tích chú Cuội” rồi làm bài tập 6–9 trên bảng phụ: chọn đáp án đúng cho các câu hỏi về cây đa, lý do Cuội lên cung trăng và bóng chú Cuội khi nhìn trăng.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Câu 7: C (chữa được bệnh). Câu 8: B (Cuội níu rễ cây đa bay lên trời). Câu 9: A (bóng chú Cuội ngồi dưới gốc cây đa). HS đọc đúng, đọc trơn đoạn truyện.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Giới thiệu đoạn “Sự tích chú Cuội”. Đọc mẫu một lượt. Nêu yêu cầu: đọc thầm, chọn đáp án đúng cho câu 7, 8, 9.

    Học sinh

    Nghe GV đọc mẫu, đọc thầm và đọc các câu hỏi trên bảng phụ.

  2. Giáo viên

    Yêu cầu cả lớp đọc thành tiếng đoạn truyện, sau đó làm việc cá nhân hoặc theo bàn. Hỏi: “Cây đa của chú Cuội có phép gì?”.

    Học sinh

    Đọc thành tiếng; trả lời dự kiến: “Cây đa của chú Cuội chữa được bệnh.”; “Cuội lên cung trăng vì níu rễ cây đa khi cây bật gốc bay lên trời.”.

  3. Giáo viên

    Mời 3 HS đọc đáp án và giải thích ngắn gọn. Hỏi: “Đêm rằm nhìn lên trăng, ta thấy gì?”.

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Đêm rằm nhìn lên trăng, ta thấy bóng chú Cuội ngồi dưới gốc cây đa.”.

  4. Giáo viên

    Nhận xét, chốt đáp án đúng: câu 7 – C; câu 8 – B; câu 9 – A. Nhắc HS đọc lại đoạn truyện cho trôi chảy.

    Học sinh

    Đối chiếu đáp án và sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Hiểu bài thơ và sắp xếp thành câu hỏi

Mục tiêu

HS trả lời đúng các câu hỏi về nội dung bài thơ và biết sắp xếp các từ thành câu hỏi hoàn chỉnh.

Nội dung

Làm bài tập 1, 2, 3 và 10: bài 1 chọn các câu bạn nhỏ hỏi mẹ; bài 2 nêu lý do chú phi công bay lên thăm Cuội; bài 3 nhận xét về tính cách bạn nhỏ; bài 10 sắp xếp các từ thành câu hỏi.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: B, C, D (gió, mây, bầu trời và chú Cuội). Bài 2: A (Cuội buồn khi chăn trâu một mình trên cung trăng). Bài 3: C (ham hiểu biết, tò mò). Bài 10: “Ai nhuộm bầu trời xanh thế?”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Trình chiếu bốn bài tập. Nêu yêu cầu: chọn đáp án đúng và sắp xếp các từ thành câu hỏi.

    Học sinh

    Đọc đề, suy nghĩ và chọn đáp án vào bảng con.

  2. Giáo viên

    Yêu cầu HS giơ bảng con đáp án bài 1, 2, 3. Hỏi: “Vì sao bạn chọn đáp án C ở bài 3?”. Gọi HS sắp xếp câu ở bài 10 trên bảng.

    Học sinh

    Giơ bảng con; trả lời dự kiến: “Vì bạn nhỏ hỏi rất nhiều, thích tìm hiểu.”. Một HS sắp xếp: “Ai nhuộm bầu trời xanh thế?”.

  3. Giáo viên

    Đọc to câu đã sắp xếp và cả lớp đọc theo. Hỏi: “Câu này có dấu gì ở cuối?”.

    Học sinh

    Đọc đồng thanh; trả lời: “Câu này có dấu chấm hỏi ở cuối.”.

  4. Giáo viên

    Chốt đáp án: bài 1 – B, C, D; bài 2 – A; bài 3 – C; bài 10 – “Ai nhuộm bầu trời xanh thế?”. Nhấn mạnh: câu hỏi kết thúc bằng dấu chấm hỏi.

    Học sinh

    Đối chiếu, sửa lỗi và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Hỏi người thân và kể lại cho bạn nghe

Mục tiêu

HS vận dụng kỹ năng đặt câu hỏi để tìm hiểu thiên nhiên xung quanh; luyện nói và nghe khi kể lại câu trả lời.

Nội dung

Mỗi HS chọn một câu hỏi về thiên nhiên (ví dụ: Vì sao có ban đêm? Vì sao trời mưa?), hỏi mẹ hoặc bố ở nhà, rồi về kể lại cho bạn nghe trong tiết sau. Tiết này, HS luyện đặt câu hỏi và kể trong cặp đôi.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nêu được một câu hỏi về thiên nhiên và kể được câu trả lời của người thân (2 đến 3 câu). Ghi câu hỏi vào vở hoặc vào sổ ghi của HS.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Nêu nhiệm vụ: mỗi em đặt một câu hỏi về thiên nhiên, hỏi mẹ hoặc bố, rồi kể lại cho bạn nghe. Gợi ý mẫu câu: “Ai...?”, “Vì sao...?”, “Sao...?”. Viết mẫu câu lên bảng.

    Học sinh

    Lắng nghe, chọn một thắc mắc của mình để làm câu hỏi.

  2. Giáo viên

    Chia cặp đôi: một bạn hỏi, một bạn trả lời thử (đóng vai người thân), sau đó đổi vai. Đi quanh lớp hỗ trợ cách đặt câu hỏi đúng.

    Học sinh

    Cặp đôi đặt câu hỏi và trả lời. Dự kiến: “Con hỏi mẹ: Vì sao trời mưa ạ?”; bạn đáp: “Vì mây đen tụ lại thành mưa.”.

  3. Giáo viên

    Mời 2 đến 3 HS kể trước lớp câu hỏi định hỏi người thân.

    Học sinh

    Trình bày câu hỏi của mình, ví dụ: “Em sẽ hỏi bố: Vì sao ban đêm có sao ạ?”.

  4. Giáo viên

    Khen ngợi HS biết đặt câu hỏi. Nhắc HS về nhà thực hiện nhiệm vụ và chuẩn bị kể lại cho cả lớp. Chốt: “Muốn biết thì hãy mạnh dạn hỏi.”.

    Học sinh

    Lắng nghe, ghi nhiệm vụ về nhà vào sổ theo dõi.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài thơ “Hỏi mẹ” và trả lời các câu hỏi sau:

  • Bạn nhỏ hỏi mẹ những gì? (Gợi ý: gió, mây, bầu trời, chú Cuội)
  • Chú Cuội chăn trâu ở đâu, như thế nào?
  • Theo em, bạn nhỏ là người thế nào?
  • Điều bài thơ muốn nói là gì? (Gạch dưới ý đúng: Bạn nhỏ ham hiểu biết / Bạn nhỏ thích ngủ / Bạn nhỏ thích chơi)

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Nối từ với nghĩa phù hợp:

  • nhuộm – làm cho có màu
  • trăng rằm – trăng ngày 15 âm lịch, tròn và sáng nhất
  • Cuội – nhân vật trong truyện cổ tích, sống trên cung trăng cùng cây đa

Bài 2. Tìm tiếng cùng vần:

  • không – ....... (công / cong / khung)
  • trời – ....... (ơi / ới / ai)

Bài 3. Viết câu hỏi em đã sắp xếp được:

  • ........................................................

Hướng dẫn về nhà

  • Hỏi mẹ hoặc bố một câu hỏi về thiên nhiên (bầu trời, mây, mưa, mặt trăng, các vì sao...), ghi câu hỏi và câu trả lời vào vở.
  • Kể lại cho người thân nghe câu trả lời của mẹ hoặc bố bằng 2 đến 3 câu, chuẩn bị kể trước lớp ở tiết sau.
  • Đọc lại bài thơ “Hỏi mẹ” và đoạn “Sự tích chú Cuội” cho người thân nghe, đọc to, rõ và trôi chảy.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.