Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 20. Mái trường mến yêu

Giáo án Bài 4. Cây bàng và lớp học

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc đúng, đọc trơn bài thơ “Cây bàng và lớp học” và đọc được đoạn văn “Cây phượng sân trường”.
Nêu được nội dung chính của bài thơ: cây bàng gắn bó với lớp học như một người bạn của học trò.
Giải thích được nghĩa của các từ ngữ tán lá, xanh mướt, tưng bừng.
Tìm và nối được các tiếng cùng vần cuối dòng thơ: già – ra – lá (vần a), bài – mai (vần ai), nắng – vắng (vần ăng), bừng – mừng (vần ưng).
Giới thiệu được một cây ở sân trường theo gợi ý: tên cây, cao hay thấp, lá màu gì, em thường làm gì dưới gốc cây.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc trơn bài thơ và đoạn văn, nhận biết tiếng cùng vần, hiểu nghĩa từ, nói được 2–3 câu giới thiệu một cây ở sân trường.
Năng lực văn học: cảm nhận hình ảnh cây bàng như người bạn thân thiết của lớp học, cảm nhận vẻ đẹp của cây phượng sân trường qua hình ảnh “đỏ rực như những đốm lửa”.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự đối chiếu đáp án bài tập nối và tự sửa lỗi phát âm khi đọc lại.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi và nhóm để đọc tiếp nối, nói và nghe giới thiệu cây, lắng nghe và nhận xét bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy luận nội dung bài thơ qua câu hỏi, tìm tiếng cùng vần và chia sẻ cách nhớ từ ngữ bằng hình ảnh.

3. Phẩm chất

Nhân ái: biết yêu quý cây xanh và trường lớp, biết chia sẻ tình cảm với bạn khi nói về cây ở sân trường.
Trách nhiệm: có ý thức giữ gìn, chăm sóc cây xanh trong sân trường.
Chăm chỉ: tích cực đọc bài, làm bài tập và tham gia đầy đủ các hoạt động nhóm, cặp đôi.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh minh họa cây bàng trước cửa lớp và cây phượng sân trường (tranh hoặc ảnh chụp phóng to).
Bảng phụ viết sẵn bài thơ, các từ tán lá, xanh mướt, tưng bừng và nghĩa tương ứng (dạng thẻ từ).
Thẻ từ và thẻ nghĩa: tán lá, xanh mướt, tưng bừng; lá xoè rộng trên ngọn cây, xanh tươi và mượt, nhộn nhịp vui vẻ.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
Đồng hồ hoặc đồng hồ cát để tính giờ trò chơi.
Trang bài học số NeoEdu: neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-4-cay-bang-va-lop-hoc (dùng để chiếu bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác khi lớp có máy chiếu).

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 1 (tập một), bút chì, vở ô li hoặc bảng con.
Bút màu để vẽ hoặc tô màu cây khi giới thiệu.
Phiếu học tập (do GV phát) và thẻ từ (nếu được phát).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Sân trường em có cây gì?

Mục tiêu

Kích hoạt vốn hiểu biết của HS về các cây trong sân trường, tạo hứng thú và dẫn vào bài học.

Nội dung

GV đưa ra câu hỏi: Sân trường em có những cây gì? Em thích cây nào nhất? Trò chơi “Ai tinh mắt” – GV treo tranh các cây, HS chỉ tên cây và nói một từ về cây mình thích.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được tên từ 2–3 cây có ở sân trường và nêu được cây mình thích nhất.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hoặc treo tranh cây bàng, cây phượng, cây xoài và cây bưởi, rồi nêu câu hỏi: Sân trường em có những cây gì? Em thích cây nào nhất? GV giới thiệu luật chơi: đoán nhanh tên cây, đúng được một bông hoa (dán sticker hoặc vỗ tay).
Học sinh
HS quan sát tranh, lắng nghe câu hỏi và luật chơi.
Giáo viên
GV mời 3–4 HS chỉ vào tranh và nói tên cây: Đây là cây gì? Em đã thấy cây này ở đâu?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Đây là cây phượng, em thấy ở sân trường.” “Đây là cây bàng, cây có tán lá rộng.”
Giáo viên
GV hỏi: Em thích cây nào nhất? Vì sao? Ghi nhanh các ý kiến lên bảng.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Em thích cây bàng vì có bóng mát.” “Em thích cây phượng vì hoa đỏ rất đẹp.”
Giáo viên
GV khen ngợi và dẫn vào bài: Hôm nay chúng ta sẽ đọc bài thơ về cây bàng ở trước cửa lớp học.
Học sinh
HS lắng nghe và mở sách Tiếng Việt 1 ở trang bài 4.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 18 phút

Đọc bài thơ và tìm hiểu nội dung

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài thơ và nêu được nội dung chính: cây bàng gắn bó với lớp học.

Nội dung

Đọc mẫu toàn bài; đọc theo câu, đọc theo nhóm; đọc tiếp nối; trả lời câu hỏi trong Phiếu học tập số 1. Nội dung chính: tóm tắt bài thơ qua 3 khổ (cây bàng ghé cửa lớp nghe giảng bài, ngày thường và cuối tuần lớp vắng, thứ hai lớp tưng bừng). Thông qua hình ảnh cây bàng như người bạn của lớp học, GV dẫn dắt HS nhận ra tình cảm gắn bó của cây với học trò.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn bài thơ, trả lời đúng 3/3 câu hỏi nội dung trong Phiếu học tập số 1 và nêu được nội dung chính của bài thơ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu toàn bài thơ với giọng vui tươi, ngắt nghỉ đúng nhịp thơ. Sau đó nêu nhiệm vụ: đọc theo nhóm và trả lời câu hỏi trong Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS lắng nghe đọc mẫu, theo dõi trên sách hoặc bảng phụ.
Giáo viên
GV hướng dẫn đọc từng câu, từng khổ: đọc cá nhân, đọc đồng thanh, đọc tiếp nối theo dãy bàn. Với các từ dễ đọc sai, GV đọc mẫu và yêu cầu HS đọc lại (ví dụ: xoè, ngơ ngác, tưng bừng). Sau đó GV tổ chức nhóm 4 làm Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS đọc đồng thanh, đọc cá nhân và đọc tiếp nối; nhóm thảo luận và trả lời phiếu. Ví dụ trả lời dự kiến: “Cây bàng ghé cửa lớp để nghe cô giảng bài.” “Cuối tuần lớp vắng, tán bàng ngơ ngác.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày kết quả. Hỏi thêm: Vì sao cây bàng được gọi là người bạn của lớp học? Khi lớp vắng, cây bàng cảm thấy thế nào?
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. HS trả lời dự kiến: “Cây bàng luôn ghé cửa lớp nghe giảng bài nên là bạn của lớp.” “Cây ngơ ngác vì không có tiếng cô và các bạn.”
Giáo viên
GV chốt: Bài thơ kể về cây bàng gắn bó với lớp học, với học trò. Cây bàng là người bạn thân của lớp. GV ghi nội dung chính lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại nội dung chính bằng một câu của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 14 phút

Hiểu từ ngữ và tìm tiếng cùng vần

Mục tiêu

HS hiểu nghĩa của các từ tán lá, xanh mướt, tưng bừng và tìm được tiếng cùng vần cuối dòng thơ.

Nội dung

Giải thích nghĩa từ bằng hình ảnh và ví dụ; ghép thẻ từ với thẻ nghĩa; tìm tiếng cùng vần ở cuối các dòng thơ: già – ra – lá (vần a), bài – mai (vần ai), nắng – vắng (vần ăng), bừng – mừng (vần ưng). Dùng Phiếu học tập số 2 (phần từ ngữ và vần) để hoàn thành.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng 3/3 cặp từ – nghĩa và nối đúng 3 cặp tiếng cùng vần (bài – mai; nắng – vắng; bừng – mừng).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hoặc treo tranh cây bàng có tán lá xoè rộng. Hỏi: Tán lá là gì? Tranh vẽ phần nào là tán lá? GV nêu nhiệm vụ ghép thẻ từ với thẻ nghĩa.
Học sinh
HS quan sát tranh, nhận nhiệm vụ.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS giải nghĩa: tán lá là phần lá xoè rộng trên ngọn cây; xanh mướt là xanh tươi và mượt; tưng bừng là nhộn nhịp, vui vẻ. GV yêu cầu cặp đôi ghép thẻ. Sau đó GV đọc từng dòng thơ, yêu cầu HS tìm tiếng cuối dòng có vần giống nhau.
Học sinh
HS ghép thẻ theo cặp đôi, đọc to từ và nghĩa. Với vần, HS trả lời dự kiến: “Già và ra cùng vần a.” “Bài và mai cùng vần ai.” “Nắng và vắng cùng vần ăng.” “Bừng và mừng cùng vần ưng.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp đôi lên bảng ghép thẻ và nối tiếng cùng vần. GV hỏi: Vì sao em biết hai tiếng này cùng vần? Em đặt câu với từ tưng bừng được không?
Học sinh
HS trình bày và đặt câu dự kiến: “Thứ hai lớp học tưng bừng.” “Sân trường em tưng bừng trong giờ ra chơi.”
Giáo viên
GV chốt nghĩa của 3 từ và cách nhận biết tiếng cùng vần (phần vần giống nhau ở cuối tiếng). GV yêu cầu HS đọc lại các từ và cặp tiếng cùng vần.
Học sinh
HS đọc lại các từ và cặp tiếng cùng vần theo nhịp của GV.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện đọc và làm bài tập

Mục tiêu

HS củng cố kiến thức đã học qua các bài tập về nội dung bài thơ, đọc đoạn văn “Cây phượng sân trường” và sắp xếp câu.

Nội dung

Làm bài tập trên Phiếu học tập số 2 (phần bài tập). Đề và đáp án như sau:

Câu 1: Trong bài thơ, cây bàng như thế nào? A. Bị chặt đi; B. Còn non, lá vàng; C. Đã già nhưng lá vẫn xanh mướt. Đáp án: C.
Câu 2: Cây bàng ghé cửa lớp để làm gì? A. Nghe cô giáo giảng bài; B. Gọi các bạn ra chơi; C. Che mưa cho lớp. Đáp án: A.
Câu 3: Ngày thứ hai, lớp học thế nào? A. tưng bừng; B. yên lặng; C. vắng vẻ. Đáp án: A.
Câu 4: Nối các tiếng cùng vần: bài – mai; nắng – vắng; bừng – mừng.
Câu 5: Nối từ với nghĩa: tán lá – lá xoè rộng trên ngọn cây; xanh mướt – xanh tươi và mượt; tưng bừng – nhộn nhịp, vui vẻ.
Đọc thầm đoạn “Cây phượng sân trường” rồi làm: Câu 6: Sân trường em có cây gì? A. cây xoài; B. cây bàng; C. cây phượng. Đáp án: C. Câu 7: Hoa phượng nở đỏ rực được so sánh với gì? A. quả cà chua; B. những đốm lửa; C. mặt trời. Đáp án: B. Câu 8: Giờ ra chơi, các bạn làm gì dưới gốc phượng? A. ngủ trưa; B. đọc truyện; C. tưới cây. Đáp án: B. Câu 9: Sắp xếp các từ thành câu: Hoa phượng / nở / đỏ rực. Đáp án: Hoa phượng nở đỏ rực.

Sản phẩm dự kiến

HS làm đúng các bài tập 1–9, trong đó trả lời trắc nghiệm đúng đáp án C, A, A, B, C, B, B và nối đúng các cặp từ, vần; đọc đúng đoạn văn “Cây phượng sân trường”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: đọc thầm đề, khoanh đáp án và nối đúng. GV đọc mẫu đoạn văn “Cây phượng sân trường” trước khi HS làm câu 6–9.
Học sinh
HS đọc thầm đề bài, lắng nghe GV đọc đoạn văn mẫu.
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Tiếp sức”: mỗi nhóm cử đại diện lên bảng làm nhanh câu nối hoặc khoanh đáp án. GV hướng dẫn HS đọc thành tiếng đoạn văn, sau đó trả lời câu hỏi.
Học sinh
HS làm bài theo nhóm, đại diện lên bảng thực hiện. HS đọc đoạn văn rồi chọn đáp án: “Em chọn C vì sân trường có cây phượng.” “Em chọn B vì hoa phượng đỏ như những đốm lửa.”
Giáo viên
GV kiểm tra kết quả, yêu cầu cả lớp đối chiếu. Hỏi: Vì sao em chọn đáp án này? Với câu 9, GV hướng dẫn HS sắp xếp lại các từ thành câu có chữ cái đầu viết hoa và dấu chấm cuối câu.
Học sinh
HS đối chiếu, giải thích lựa chọn. HS trả lời dự kiến: “Câu đúng là: Hoa phượng nở đỏ rực.”
Giáo viên
GV nhận xét, tuyên dương nhóm làm nhanh và đúng, chốt đáp án đúng cho cả lớp.
Học sinh
HS ghi đáp án đúng vào phiếu hoặc vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Giới thiệu một cây ở sân trường

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để nói và nghe giới thiệu được một cây ở sân trường, rèn kĩ năng nói rõ ràng, mạch lạc.

Nội dung

HS chọn một cây ở sân trường (hoặc cây mình yêu thích) và nói theo gợi ý: tên cây; cây cao hay thấp; lá màu gì; em thường làm gì dưới gốc cây. Hoạt động cặp đôi, sau đó vài HS trình bày trước lớp. Có thể vẽ hoặc tô màu cây để minh họa.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS giới thiệu được 3–4 câu về một cây ở sân trường theo đủ 4 gợi ý; có sản phẩm tranh vẽ cây hoặc tô màu kèm 1–2 câu giới thiệu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu gợi ý trên bảng: Cây ...; Cây cao/thấp; Lá màu ...; Em thường ... dưới gốc cây. GV làm mẫu bằng một câu: Sân trường em có cây phượng. Cây phượng rất cao. Lá phượng màu xanh. Em thường đọc truyện dưới gốc phượng.
Học sinh
HS lắng nghe mẫu, nhắc lại các gợi ý.
Giáo viên
GV tổ chức cặp đôi: một bạn giới thiệu, một bạn lắng nghe và hỏi thêm một câu. Sau đó đổi vai. GV đi quan sát, hỗ trợ HS yếu.
Học sinh
HS giới thiệu theo cặp. HS trả lời dự kiến: “Em giới thiệu cây bàng. Cây bàng rất cao, lá màu xanh. Em thường ngồi dưới gốc bàng nghỉ ngơi.”
Giáo viên
GV mời 3–4 HS giới thiệu trước lớp. Khuyến khích HS khác nhận xét: Bạn giới thiệu đã đủ 4 ý chưa? Bạn nói có rõ ràng không?
Học sinh
HS trình bày trước lớp, các bạn nhận xét và góp ý.
Giáo viên
GV khen ngợi, nhắc HS biết yêu quý và giữ gìn cây xanh trong sân trường. GV giao bài về nhà.
Học sinh
HS lắng nghe và nhắc lại một việc mình sẽ làm để chăm sóc cây ở trường.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài thơ “Cây bàng và lớp học” rồi trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1: Cây bàng ghé cửa lớp để làm gì?
Câu 2: Cuối tuần, lớp học vắng thì tán bàng thế nào?
Câu 3: Thứ hai, lớp học và tán bàng thế nào?
Nội dung chính của bài thơ: ......................................................
(Gợi ý: Câu trả lời dự kiến – Câu 1: nghe cô giảng bài; Câu 2: ngơ ngác; Câu 3: tưng bừng, tán bàng xanh vui mừng vẫy chào các bạn.)

Phiếu học tập số 2

Phần 1. Nối từ với nghĩa phù hợp:

tán lá – ......................
xanh mướt – ......................
tưng bừng – ......................
(Đáp án: tán lá – lá xoè rộng trên ngọn cây; xanh mướt – xanh tươi và mượt; tưng bừng – nhộn nhịp, vui vẻ.)

Phần 2. Nối các tiếng cùng vần với nhau:

bài – ......
nắng – ......
bừng – ......
(Đáp án: bài – mai; nắng – vắng; bừng – mừng.)

Phần 3. Khoanh vào chữ cái trước đáp án đúng:

Câu 1: Trong bài thơ, cây bàng như thế nào? A. Bị chặt đi; B. Còn non, lá vàng; C. Đã già nhưng lá vẫn xanh mướt.
Câu 2: Cây bàng ghé cửa lớp để làm gì? A. Nghe cô giáo giảng bài; B. Gọi các bạn ra chơi; C. Che mưa cho lớp.
Câu 3: Ngày thứ hai, lớp học thế nào? A. tưng bừng; B. yên lặng; C. vắng vẻ.

Phần 4. Đọc thầm đoạn “Cây phượng sân trường”, khoanh vào chữ cái đúng:

Câu 4: Sân trường em có cây gì? A. cây xoài; B. cây bàng; C. cây phượng.
Câu 5: Hoa phượng nở đỏ rực được so sánh với gì? A. quả cà chua; B. những đốm lửa; C. mặt trời.
Câu 6: Giờ ra chơi, các bạn làm gì dưới gốc phượng? A. ngủ trưa; B. đọc truyện; C. tưới cây.

Phần 5. Sắp xếp các từ thành câu: Hoa phượng / nở / đỏ rực → ......................................................

Hướng dẫn về nhà

Đọc lại bài thơ “Cây bàng và lớp học” cho người thân nghe, đọc đúng và rõ ràng.
Tìm và viết một cây em thấy ở nhà hoặc ở khu phố, rồi nói cho bố mẹ nghe 3–4 câu giới thiệu về cây đó.
Vẽ hoặc tô màu cây em yêu thích, dán vào vở và ghi tên cây bên cạnh.
Đọc thêm đoạn “Cây phượng sân trường” hai lần và tìm tiếng cùng vần trong đoạn văn (nếu có).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.