Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 8. Vần: om, ôm, ơm, em, êm, im, um, ai, ay, ây, oi, ôi, ơi

Giáo án Bài 38. ai, ay, ây

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cấu tạo của các vần mới: ai (a + i), ay (a + y), ây (â + y).
  • Đọc đúng, đọc trơn các vần ai, ay, ây và các tiếng khoá: mái, máy, cây.
  • Đọc đúng, đọc trơn các từ ngữ có vần mới: gà mái, hai, tai, nai, máy bay, tay, váy, chạy, cây, mây, dây, đầy.
  • Đọc hiểu đoạn “Sân nhà Hà” và trả lời được các câu hỏi về nội dung đoạn đọc.
  • Viết đúng các vần ai, ay, ây và các từ gà mái, máy bay, cây theo quy định về độ cao con chữ và khoảng cách giữa các tiếng.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng vần, tiếng, từ và đoạn có vần mới; viết đúng vần và từ khoá; nghe và nhận biết tiếng có vần ay qua trò chơi âm thanh.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được hình ảnh sinh hoạt gần gũi trong đoạn “Sân nhà Hà” (gà mái dẫn đàn gà con, máy bay, Hà vẫy tay) và kể lại được hành động của nhân vật Hà.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đánh vần, đọc thầm và đọc to tiếng, từ có vần mới; tự kiểm tra cách viết trên bảng con và vở tập viết.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi khi đọc từ, đọc nối tiếp và nhận xét bài bạn; trình bày kết quả trước lớp bằng câu trả lời đầy đủ.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân biệt các vần dễ nhầm (ai – ay, ay – ây) qua so sánh tiếng, tìm tiếng có vần đã cho và đặt câu với từ mới.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS luyện đọc, luyện viết đều đặn, hoàn thành đủ bài tập trên bảng con và vở tập viết.
  • Trách nhiệm: HS giữ trật tự khi chơi trò chơi nhóm, hoàn thành phiếu học tập và bài tập về nhà đúng hạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh hoặc thẻ hình: gà mái, máy bay, cây, tai, tay, nai, hai (số 2), váy, mây.
  • Thẻ chữ in rời: ai, ay, ây, các tiếng mái, máy, cây và các từ khoá trong bài.
  • Bảng phụ hoặc bảng lớp ghi sẵn đoạn “Sân nhà Hà”.
  • Loa hoặc thiết bị phát âm thanh để bấm nghe tiếng “váy”, “vấy”, “vải” (bài tập 2).
  • Phiếu học tập số 1.
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác của bài 38 tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-38-ai-ay-ay (dùng cho phần nghe và bài tập nối hình với từ).

2. Học sinh

  • Bảng con, phấn hoặc bút dạ, khăn lau.
  • Vở Tập viết 1, bút chì.
  • Bộ thẻ chữ hoặc bộ chữ cái rời (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ôn vần cũ, tìm vần mới

Mục tiêu

Ôn lại các vần đã học (oi, ôi, ơi) và tạo hứng thú, dẫn dắt vào vần mới ai, ay, ây.

Nội dung

Trò chơi “Ghép đúng vần”: GV đưa tranh gối, bơi, cái chổi và thẻ vần oi, ôi, ơi. HS ghép tranh với vần tương ứng (gối – ôi, bơi – ơi, cái chổi – ôi, nếu có tranh phù hợp). Sau đó GV giới thiệu: “Hôm nay chúng ta học ba vần mới rất vui.”

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng các vần oi, ôi, ơi đã ghép và sẵn sàng vào bài mới.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh gối, bơi và thẻ vần oi, ôi, ơi lên bảng; nêu luật chơi: mỗi lượt gọi 1 HS lên ghép tranh với vần đúng.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, cả lớp đọc thầm các thẻ vần.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS lên ghép và đọc to vần đã ghép. Hỏi: “Vần ôi có gồm những chữ cái nào?”

    Học sinh

    HS lên ghép tranh, đọc “ôi”. Dự kiến HS trả lời: “Vần ôi gồm chữ ô và chữ i.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét nhanh, khen HS ghép đúng và đọc to, rõ.

    Học sinh

    Cả lớp đọc đồng thanh các vần oi, ôi, ơi.

  4. Giáo viên

    GV giới thiệu bài mới: “Hôm nay các em học ba vần mới: ai, ay, ây.” Ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài: “Bài 38: ai, ay, ây”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 14 phút

Nhận biết và đọc vần ai, ay

Mục tiêu

HS nhận biết cấu tạo của vần ai (a + i), ay (a + y); đánh vần và đọc trơn được tiếng khoá mái, máy và từ khoá gà mái, máy bay.

Nội dung

Quan sát bảng phân tích vần ai và ay; so sánh tiếng tai – tay để nhận ra chữ i và chữ y khác nhau. Đánh vần mẫu: m – ai – mai – sắc – mái; m – ay – may – sắc – máy. Đọc từ khoá gà mái, máy bay. Thực hiện theo cặp đôi: một bạn đọc, một bạn chỉ chữ.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được cấu tạo ai (a + i), ay (a + y); đọc đúng tiếng mái, máy, từ gà mái, máy bay; phân biệt được tai và tay.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết vần ai lên bảng, hỏi: “Vần ai gồm những âm nào?” GV hướng dẫn HS đọc mẫu: a – i – ai.

    Học sinh

    HS quan sát, đọc theo GV “a – i – ai”. Dự kiến HS trả lời: “Vần ai gồm chữ a và chữ i.”

  2. Giáo viên

    GV đánh vần mẫu “m – ai – mai – sắc – mái”, chỉ tranh gà mái. Tiếp đó đánh vần “m – ay – may – sắc – máy”, chỉ tranh máy bay. Hướng dẫn HS đọc trơn: mái, máy, gà mái, máy bay. Yêu cầu các cặp đôi luyện đọc, một bạn đọc, một bạn chỉ chữ, đổi vai.

    Học sinh

    HS đánh vần theo GV, đọc trơn và luyện đọc theo cặp đôi. Dự kiến HS trả lời khi GV hỏi “Tiếng mái có vần gì?”: “Tiếng mái có vần ai, dấu sắc.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp đọc trước lớp; sửa lỗi phát âm cho HS. Hỏi: “Tai khác tay ở chữ nào?”

    Học sinh

    HS đọc trước lớp. Dự kiến HS trả lời: “Tai có chữ i, tay có chữ y.”

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: vần ai gồm a + i, vần ay gồm a + y; chú ý phân biệt tai (cái tai) và tay (bàn tay).

    Học sinh

    HS nhắc lại cấu tạo hai vần và cách phân biệt tai – tay.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 14 phút

Nhận biết vần ây và đọc từ ngữ có vần mới

Mục tiêu

HS nhận biết vần ây (â + y), đánh vần và đọc trơn tiếng cây; đọc trơn các từ ngữ có vần ai, ay, ây trong bảng từ.

Nội dung

Đánh vần mẫu tiếng cây: c – ây – cây. So sánh vần ây với ay để nhận ra chữ â. Đọc các từ ngữ theo nhóm vần: ai (gà mái, hai, tai, nai); ay (máy bay, tay, váy, chạy); ây (cây, mây, dây, đầy). Trò chơi “Tiếp sức”: mỗi dãy một đội đọc nối tiếp các từ.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng vần ây, tiếng cây và đọc trơn 12 từ ngữ trong bảng; phân biệt được ay và ây.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết vần ây lên bảng, nêu cấu tạo â + y. Hỏi: “Vần ây khác vần ay ở chữ nào?”

    Học sinh

    HS quan sát, đọc theo GV “â – y – ây”. Dự kiến HS trả lời: “Vần ây có chữ â (có dấu mũ), vần ay có chữ a.”

  2. Giáo viên

    GV đánh vần mẫu “c – ây – cây”, chỉ tranh cây. GV đưa bảng từ ngữ, đọc mẫu từng nhóm; hướng dẫn HS đọc trơn. Tổ chức trò chơi “Tiếp sức”: các dãy thi đọc nối tiếp các từ, mỗi HS đọc một từ.

    Học sinh

    HS đánh vần “c – ây – cây” và đọc trơn. Các đội tham gia trò chơi, đọc nối tiếp các từ như: gà mái, hai, tai, máy bay, tay, cây, mây, dây, đầy.

  3. Giáo viên

    GV kiểm tra nhanh bằng cách chỉ ngẫu nhiên từ, yêu cầu HS đọc. Nhận xét đội thắng và sửa lỗi cho HS đọc sai.

    Học sinh

    HS đọc trơn các từ được chỉ. Dự kiến HS đọc sai “dây” thành “day”, GV hướng dẫn đọc lại “dây”.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: ây gồm â + y, khác ay ở chữ â; lưu ý tránh nhầm dây – day, cay – cây.

    Học sinh

    HS nhắc lại cách phân biệt ay và ây.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 12 phút

Viết vần và từ khoá

Mục tiêu

HS viết đúng các vần ai, ay, ây và các từ gà mái, máy bay, cây đúng độ cao con chữ, khoảng cách và vị trí dấu thanh.

Nội dung

GV hướng dẫn quy trình viết: viết vần ai (a – i), ay (a – y), ây (â – y) với nét nối liền; sau đó viết từ gà mái, máy bay, cây. Chữ g, y, b cao 5 li; các chữ a, m, i, c, â cao 2 li. Mỗi tiếng cách nhau một con chữ o. Dấu thanh đặt trên chữ cái đầu của vần; dấu nặng đặt dưới chữ đó. HS viết bảng con trước, sau đó viết vở Tập viết.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng các vần ai, ay, ây và các từ gà mái, máy bay, cây trên bảng con và vở Tập viết, đúng độ cao con chữ và khoảng cách.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu vần ai, ay, ây trên bảng lớp, vừa viết vừa nói cách điểm đặt bút và chiều cao con chữ.

    Học sinh

    HS quan sát, theo dõi thao tác viết của GV.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn viết từ gà mái: chỉ rõ g và y cao 5 li, các chữ còn lại cao 2 li; đặt dấu sắc trên a. Yêu cầu HS viết bảng con vần ai, ay, ây rồi viết từ gà mái, máy bay, cây. Đi quan sát, sửa tư thế ngồi và cách cầm bút.

    Học sinh

    HS viết trên bảng con. Dự kiến HS hỏi: “Dấu sắc đặt ở đâu trong gà mái?” Trả lời: “Dấu sắc đặt trên chữ a của vần ai.”

  3. Giáo viên

    GV giơ một số bảng con lên, nhận xét về độ cao, khoảng cách và dấu thanh; yêu cầu HS sửa lỗi ngay trên bảng con.

    Học sinh

    HS giơ bảng con, nhận xét bài bạn và tự sửa lỗi.

  4. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS viết vào vở Tập viết; nhắc lại quy tắc đặt dấu thanh và khoảng cách giữa các tiếng.

    Học sinh

    HS viết vào vở Tập viết; nhắc lại quy tắc viết.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Đọc đoạn và làm bài tập

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn đoạn “Sân nhà Hà”; hiểu nội dung và hoàn thành các bài tập phân biệt vần ai, ay, ây, nối hình với từ, sắp xếp câu.

Nội dung

Đọc đoạn “Sân nhà Hà” (GV đọc mẫu, HS đọc theo, đọc cá nhân). Hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm các bài: chọn tiếng có vần ay; nghe âm thanh chọn tiếng; điền từ “tay” vào chỗ trống; nối hình với từ; trả lời câu hỏi về đoạn đọc; sắp xếp tiếng thành câu; đúng – sai. Có thể dùng bài tương tác NeoEdu cho phần nghe và nối hình.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng đoạn văn; hoàn thành Phiếu học tập số 1 với đáp án: (1) C, D, E (máy, tay, váy); (2) C (váy); (3) tay; (4) hai – 2️⃣, tai – 👂, nai – 🦌, máy bay – ✈️; (6) 2 (hai cây na); (7) A (đàn gà con); (8) B (chạy ra, vẫy tay); (9) Gà mái dẫn đàn gà con ra sân.; (10) a) Đ, b) Đ, c) S (chạy có vần ay).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu đoạn “Sân nhà Hà” hai lần, chỉ từng câu. Phát Phiếu học tập số 1 và nêu yêu cầu từng bài.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm đoạn văn và đọc theo GV.

  2. Giáo viên

    GV mời HS đọc từng câu; bấm loa cho HS nghe tiếng “váy” (bài 2) và hỏi: “Em nghe thấy tiếng nào?” Hướng dẫn HS làm các bài còn lại theo nhóm đôi. Đi quan sát, hỗ trợ HS yếu. Hỏi: “Hà làm gì khi thấy máy bay?”

    Học sinh

    HS đọc từng câu của đoạn. Làm bài trên phiếu, thảo luận cặp đôi. Dự kiến HS trả lời: “Hà chạy ra, vẫy tay.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS trình bày đáp án, cả lớp nhận xét. Chốt đáp án đúng, giải thích lỗi thường gặp (nhầm chạy có vần ây).

    Học sinh

    HS trình bày đáp án, lắng nghe và sửa bài.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: đoạn văn kể về sân nhà Hà với gà mái, máy bay và hành động của Hà; nhắc HS phân biệt ai, ay, ây khi đọc.

    Học sinh

    HS nêu nội dung đoạn đọc bằng một câu, ví dụ: “Hà chạy ra vẫy tay khi thấy máy bay.”

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Tìm và nói tên sự vật có vần mới

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về vần ai, ay, ây để tìm và nói đúng tên sự vật quanh em; phát triển khả năng nói theo câu.

Nội dung

Trò chơi “Ai tinh mắt”: GV đưa ra các sự vật trong thực tế (tai, tay, mây, cây, váy) hoặc để HS quan sát quanh lớp. Mỗi HS chọn một sự vật, đọc đúng tên và nói một câu ngắn có tiếng chứa vần mới. Về nhà: tìm thêm 3 sự vật có vần ai, ay, ây.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng tên ít nhất 3 sự vật có vần ai, ay, ây; nói được câu ngắn có tiếng chứa vần mới, ví dụ: “Em nhìn thấy mây trên trời.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: quan sát đồ vật và tranh quanh lớp, tìm tên có vần ai, ay, ây; đọc to và nói một câu.

    Học sinh

    HS lắng nghe nhiệm vụ và quan sát.

  2. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS lên chỉ tranh hoặc đồ vật và nói câu. Ví dụ: “Đây là cây. Em thấy cây xanh trước cửa lớp.”

    Học sinh

    HS lên chỉ đồ vật, đọc tên và nói câu. Dự kiến HS trả lời: “Đây là cái váy. Bạn Lan mặc váy đẹp.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét, khen HS nói rõ ràng và đọc đúng vần mới.

    Học sinh

    HS lắng nghe và nhận xét bạn.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết bài học, giao bài về nhà; nhắc HS đọc lại đoạn “Sân nhà Hà” cho người thân nghe.

    Học sinh

    HS nhắc lại các vần mới đã học: ai, ay, ây.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Họ và tên: ____________________ Lớp: 1

Bài 1. Chọn các tiếng có vần ay (khoanh vào chữ cái đúng).

  • A. mái
  • B. hai
  • C. tay
  • D. máy
  • E. váy

Bài 2. Bấm loa để nghe. Em nghe thấy tiếng nào?

  • A. vải
  • B. vấy
  • C. váy

Bài 3. Điền từ thích hợp vào chỗ trống: Bé có hai bàn ____________. (tai / tay)

Bài 4. Nối hình với từ.

  • 2️⃣ – hai
  • 👂 – tai
  • 🦌 – nai
  • ✈️ – máy bay

Bài 5. Đọc đoạn văn “Sân nhà Hà”:
Sân nhà Hà có hai cây na. Gà mái dẫn đàn gà con ra sân.
Kìa, máy bay! Hà chạy ra, vẫy tay.

Bài 6. Sân nhà Hà có mấy cây na? Viết số: ______

Bài 7. Gà mái dẫn ai ra sân?

  • A. đàn gà con
  • B. Hà
  • C. chú cún

Bài 8. Thấy máy bay, Hà làm gì?

  • A. nằm ngủ
  • B. chạy ra, vẫy tay
  • C. cho gà ăn

Bài 9. Sắp xếp các tiếng thành câu: ra / mái / gà / sân / con / dẫn / đàn / gà
Câu hoàn chỉnh: ______________________________

Bài 10. Đúng hay sai?

  • a) Tiếng “nai” có vần ai. ____
  • b) Tiếng “đầy” có vần ây. ____
  • c) Tiếng “chạy” có vần ây. ____

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc to đoạn “Sân nhà Hà” ít nhất 3 lần cho người thân nghe.
  • Tìm và viết vào vở 3 tiếng có vần ai, ay hoặc ây mà em thấy quanh nhà (ví dụ: tai, tay, mây, cây).
  • Viết vào vở Tập viết mỗi vần ai, ay, ây một dòng và các từ gà mái, máy bay, cây một dòng, viết đúng độ cao con chữ.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.