Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 7. Vần: an, ăn, ân, on, ôn, ơn, en, ên, in, un, am, ăm, âm

Giáo án Bài 31. an, ăn, ân

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nhận biết và đọc đúng các vần an, ăn, ân; đánh vần được các tiếng khoá bàn, khăn, cân.
  • Đọc trơn các từ ngữ có vần mới: bàn, đàn, bạn, lan, khăn, chăn, ăn, lăn, cân, sân, chân, mận.
  • Giải thích được chữ ă đọc ngắn hơn chữ a, chữ â đọc ngắn hơn chữ a và hai chữ này không đứng một mình cuối tiếng.
  • Đọc hiểu đoạn văn ngắn Bạn thân và trả lời đúng các câu hỏi về nội dung.
  • Viết đúng các vần an, ăn, ân và các từ bàn, khăn, cân theo quy định về độ cao con chữ, khoảng cách tiếng và vị trí dấu thanh.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng, đọc trơn vần, tiếng, từ và đoạn văn ngắn; viết đúng vần và từ; nghe và nhận biết tiếng có vần mới khi nghe âm thanh.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được tình bạn thân giữa Lan và Hà qua đoạn đọc; nhận biết được nhân vật và các sự việc chính trong đoạn văn.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đánh vần, đọc thầm và tự kiểm tra bài viết của mình theo mẫu trên bảng.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc cặp đôi và nhóm khi đọc tiếp sức, sửa lỗi chéo cho bạn và trình bày kết quả trước lớp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phân biệt các tiếng có vần gần giống nhau (chăn – chân, lăn – lan) qua âm thanh, hình ảnh và ngữ cảnh.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết quý trọng tình bạn, sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ với bạn trong học tập.
  • Trách nhiệm: giữ gìn vở, bút và tư thế ngồi viết đúng quy định (lưng thẳng, mắt cách vở 25–30 cm).
  • Chăm chỉ: luyện đọc và viết đều đặn ở nhà theo hướng dẫn về nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi vần an, ăn, ân và bảng đánh vần các tiếng khoá bàn, khăn, cân.
  • Thẻ từ ngữ: bàn, đàn, bạn, lan, khăn, chăn, ăn, lăn, cân, sân, chân, mận.
  • Tranh hoặc hình ảnh minh hoạ: cái bàn, cây đàn, cái khăn, cái cân, cái chân, quả mận, cái chăn, đôi bạn đang chơi nhạc ở sân nhà.
  • Đoạn văn Bạn thân viết trên bảng phụ và tranh minh hoạ Hà đàn cho Lan nghe ở sân nhà.
  • Loa hoặc thiết bị phát âm thanh để bấm loa nghe các tiếng chan, chăn, chân.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 31 (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-31-an-an-an) để trình chiếu bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác.
  • Phiếu học tập số 1 đã in, mỗi nhóm 1 bản.

2. Học sinh

  • Vở Tập viết 1 (tập một), bút chì, bút màu.
  • Bảng con, bút lông hoặc phấn, khăn lau bảng.
  • Bộ thẻ chữ ghép tiếng (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán đồ vật

Mục tiêu

Tạo không khí vui vẻ, gợi nhớ kinh nghiệm về tiếng và từ, dẫn dắt HS vào bài học mới.

Nội dung

GV lần lượt đưa tranh các đồ vật: cái bàn, cây đàn, cái khăn, cái cân. HS quan sát và gọi tên từng đồ vật. Sau đó GV nêu câu hỏi gợi mở để HS chú ý đến các tiếng có vần mới.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên đồ vật, nhận ra các tiếng bàn, đàn, khăn, cân và sẵn sàng vào bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo lần lượt từng tranh và hỏi: “Đây là đồ vật gì? Em hãy gọi tên thật to.” Sau đó GV nói: “Các bạn vừa gọi tên bàn, đàn, khăn, cân. Hôm nay chúng ta học ba vần mới có trong các từ này.”

    Học sinh

    HS quan sát tranh, giơ tay trả lời. Dự kiến HS nói: “Cái bàn”, “Cây đàn”, “Cái khăn”, “Cái cân”.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Tiếng nào trong các từ vừa nói có vần an? Tiếng nào có vần ăn?” GV gợi ý nếu HS còn lúng túng.

    Học sinh

    HS lắng nghe, suy nghĩ và trả lời. Dự kiến HS nói: “Bàn, đàn có vần an”; “Khăn có vần ăn”.

  3. Giáo viên

    GV khen HS và ghi đầu bài lên bảng: “Bài 31: an, ăn, ân.”

    Học sinh

    HS nhắc lại đầu bài và mở vở Tập viết 1.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Nhận biết vần an và ăn

Mục tiêu

HS nhận biết cấu tạo vần an, ăn; đánh vần và đọc đúng tiếng khoá bàn, khăn; phân biệt được chữ ă và chữ a.

Nội dung

GV trình chiếu bài giảng trên NeoEdu hoặc bảng phụ. Với vần an (a + n): đánh vần b – an – ban – huyền – bàn. Với vần ăn (ă + n): đánh vần kh – ăn – khăn. GV nhấn mạnh chữ ă có dấu á và đọc ngắn hơn chữ a. Hoạt động cặp đôi: một bạn chỉ vần, bạn kia đánh vần tiếng khoá.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng vần an, ăn và các tiếng bàn, khăn; nêu được chữ ă có dấu á và đọc ngắn hơn chữ a.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: “Vần an được ghép từ những chữ nào?” GV ghi a + n lên bảng, sau đó đánh vần mẫu: “b – an – ban – huyền – bàn”. GV yêu cầu cả lớp đánh vần theo.

    Học sinh

    HS trả lời: “Vần an gồm chữ a và chữ n.” HS đánh vần theo GV cả lớp, sau đó vài HS đánh vần cá nhân.

  2. Giáo viên

    GV đưa vần ăn và hỏi: “Chữ ă khác chữ a ở điểm nào? Khi đọc, âm ă đọc dài hay ngắn hơn?” GV hướng dẫn cặp đôi: một bạn chỉ vần, bạn kia đánh vần kh – ăn – khăn.

    Học sinh

    HS thực hành theo cặp đôi. Dự kiến HS trả lời: “Chữ ă có thêm dấu á trên chữ a”; “Âm ă đọc ngắn hơn âm a”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp đôi trình bày phần đánh vần trước lớp và nhận xét cách phát âm.

    Học sinh

    Đại diện các cặp đôi đánh vần và đọc trơn các tiếng bàn, khăn trước lớp.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Vần an gồm a + n; vần ăn gồm ă + n. Chữ ă luôn có dấu á và phải đi kèm âm cuối n.”

    Học sinh

    HS nhắc lại cấu tạo hai vần và ghi nhớ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Nhận biết vần ân và đọc từ ngữ

Mục tiêu

HS nhận biết vần ân, đánh vần tiếng khoá cân; phân biệt được ăn và ân; đọc trơn các từ ngữ có vần mới.

Nội dung

GV hướng dẫn vần ân (â + n), đánh vần c – ân – cân; nhấn mạnh chữ â có dấu mũ, đọc ngắn và luôn đi kèm âm cuối n. GV bấm loa để HS nghe ba tiếng chan, chăn, chân và phân biệt vần ăn với vần ân. Sau đó HS đọc các từ ngữ trong bảng theo nhóm 4 (đọc tiếp sức).

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng vần ân, tiếng cân và đọc trơn 12 từ ngữ có vần mới; phân biệt được chăn (vần ăn) và chân (vần ân).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: “Vần ân được ghép từ chữ nào? Chữ â có dấu gì?” GV đánh vần mẫu: “c – ân – cân”. Sau đó GV bấm loa, phát tiếng chan, chăn, chân và hỏi HS nghe thấy tiếng nào.

    Học sinh

    HS trả lời: “Vần ân gồm â và n; chữ â có dấu mũ.” Khi nghe âm thanh, HS giơ thẻ hoặc chỉ đúng tiếng chân (dự kiến HS trả lời “chân”, vì có vần ân).

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn đọc tiếp sức theo nhóm 4 với các thẻ từ: bàn, đàn, bạn, lan, khăn, chăn, ăn, lăn, cân, sân, chân, mận. Mỗi bạn đọc một từ, bạn sau đọc tiếp.

    Học sinh

    HS đọc tiếp sức trong nhóm, bạn nào đọc sai thì các bạn khác sửa lại.

  3. Giáo viên

    GV mời một số nhóm đọc trước lớp và yêu cầu cả lớp nhận xét. GV chỉ vào thẻ “chăn” và “chân” hỏi: “Hai tiếng này khác nhau ở vần nào?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc các từ trước lớp. Dự kiến HS trả lời: “Chăn có vần ăn, chân có vần ân.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Vần ân gồm â + n, chữ â có dấu mũ. Các em cần phân biệt chăn (ăn) với chân (ân).”

    Học sinh

    HS đọc lại các tiếng chăn, chân và ghi nhớ sự khác biệt.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Đọc đoạn văn Bạn thân

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn đoạn văn ngắn có các vần vừa học; nhận biết được nhân vật và sự việc trong đoạn văn.

Nội dung

GV đọc mẫu đoạn văn Bạn thân, kết hợp chỉ tranh minh hoạ Hà đàn cho Lan nghe ở sân nhà. Sau đó HS luyện đọc từng câu, đọc đoạn theo hình thức đọc to cả lớp và đọc tiếp sức theo cặp. GV đặt câu hỏi để HS hiểu nội dung đoạn văn.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn đoạn Bạn thân, nêu được tên hai nhân vật và các sự việc chính: Lan và Hà là bạn thân, Hà đàn cho Lan nghe, mẹ cho hai bạn ăn mận.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả đoạn, sau đó hỏi: “Đoạn văn có tên là gì? Trong tranh có những ai?” GV hướng dẫn HS đọc thầm đoạn văn và gạch chân các tiếng có vần an, ăn, ân.

    Học sinh

    HS trả lời: “Đoạn văn có tên là Bạn thân”; “Trong tranh có Lan và Hà ở sân nhà.” HS đọc thầm và gạch chân các tiếng như bàn, sân, mận, ăn.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn đọc từng câu rồi cả đoạn. Sau đó tổ chức đọc tiếp sức theo cặp đôi, mỗi bạn đọc một câu. GV theo dõi và sửa phát âm cho HS.

    Học sinh

    HS đọc từng câu, sau đó đọc cả đoạn theo cặp đôi. Bạn nghe sửa lỗi cho bạn đọc.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc trước lớp và hỏi: “Lan và Hà là gì của nhau? Hà làm gì cho Lan nghe?”

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn. Dự kiến HS trả lời: “Lan và Hà là bạn thân.”; “Hà đàn cho Lan nghe.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và chốt: “Lan và Hà là đôi bạn thân, cùng chơi và cùng học với nhau. Các em cần biết quý trọng tình bạn.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và liên hệ đến bạn thân của mình.

Hoạt động 2.4: Khám phá · 12 phút

Viết vần và từ

Mục tiêu

HS viết đúng các vần an, ăn, ân và các từ bàn, khăn, cân theo quy định về độ cao con chữ, khoảng cách và vị trí dấu thanh.

Nội dung

GV viết mẫu trên bảng và nêu quy trình: nối liền các chữ trong vần; viết xong các chữ mới thêm dấu mũ, dấu râu, dấu á. Với các từ bàn, khăn, cân: chữ b, k, h cao 5 li; các chữ còn lại cao 2 li; mỗi tiếng cách nhau một con chữ o; dấu huyền của bàn đặt trên chữ a. GV nhắc tư thế ngồi: lưng thẳng, mắt cách vở 25–30 cm, cầm bút bằng ba ngón tay. HS viết bảng con trước, sau đó viết vào vở Tập viết 1.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng các vần an, ăn, ân và các từ bàn, khăn, cân trong vở Tập viết; nét chữ đều, đúng độ cao, có khoảng cách giữa các tiếng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu vần an, ăn, ân và từ bàn, khăn, cân trên bảng lớp, vừa viết vừa nêu quy trình (nối liền chữ, độ cao con chữ, dấu thanh, khoảng cách). GV hỏi: “Chữ nào cao 5 li? Dấu huyền của bàn đặt ở đâu?”

    Học sinh

    HS quan sát và trả lời: “Chữ b, k, h cao 5 li.”; “Dấu huyền đặt trên chữ a.” HS ngồi đúng tư thế.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết bảng con: vần ăn, ân, sau đó từ khăn, cân. GV đi quanh lớp để kiểm tra và sửa tư thế cầm bút, lỗi thiếu dấu á hoặc dấu mũ.

    Học sinh

    HS viết bảng con; sau đó viết vào vở Tập viết 1 các vần và từ theo hướng dẫn.

  3. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS đổi vở cho bạn trong cặp đôi để kiểm tra chéo, dùng bút chì khoanh tròn chỗ viết chưa đúng.

    Học sinh

    HS đổi vở, kiểm tra và góp ý cho bạn. Dự kiến HS nhận ra lỗi: “Viết thiếu dấu mũ của ân”; “Chữ k chưa cao 5 li”.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét bài viết chung của lớp, nhắc lại lỗi thường gặp: nhầm ăn với ân, quên dấu á của ă hoặc dấu mũ của â.

    Học sinh

    HS sửa lỗi trong vở và ghi nhớ quy định viết.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Chọn tiếng và nối hình

Mục tiêu

HS củng cố nhận biết vần an, ăn, ân qua việc chọn tiếng, điền từ và nối hình với từ.

Nội dung

Bài tập 1: Chọn các tiếng có vần ân trong: A. đàn; B. chân; C. cân; D. sân; E. bàn. Bài tập 2: Bấm loa để nghe, em nghe thấy tiếng nào: A. chan; B. chăn; C. chân. Bài tập 3: Điền từ vào chỗ trống trong câu “Bé quàng {{1}} đỏ”. Bài tập 4: Nối hình với từ. GV có thể dùng bài tương tác trên NeoEdu để HS làm trực tiếp.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1. B, C, D (chân, cân, sân có vần ân; đàn, bàn có vần an). 2. C (chân). 3. khăn (Bé quàng khăn đỏ). 4. 🎸 – đàn; 🧣 – khăn; ⚖️ – cân; 🦶 – chân.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc yêu cầu bài 1 và bài 2, hướng dẫn HS giơ thẻ chọn đáp án. Với bài 2, GV bấm loa hai lần để HS nghe rõ.

    Học sinh

    HS đọc thầm yêu cầu và chuẩn bị thẻ đáp án. HS lắng nghe âm thanh và lựa chọn.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức HS làm bài 3 và bài 4 theo cặp đôi. GV hỏi: “Đồ vật quàng ở cổ là gì? Vì sao em chọn từ đó?”

    Học sinh

    HS làm việc theo cặp đôi, nói cho bạn nghe lí do chọn đáp án. Dự kiến HS trả lời: “Đồ bằng vải quàng ở cổ là khăn (vần ăn).”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện cặp đôi trình bày đáp án và kiểm tra trên màn hình tương tác.

    Học sinh

    Đại diện cặp đôi trình bày. Dự kiến HS trả lời bài 1: B, C, D; bài 2: C; bài 3: khăn; bài 4: đàn, khăn, cân, chân.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và chốt kiến thức: “Chân và cân có vần ân; khăn và đàn có vần ăn và an. Các em nhớ phân biệt các vần khi đọc và viết.”

    Học sinh

    HS sửa lại đáp án sai (nếu có) và ghi nhớ.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Đọc hiểu đoạn Bạn thân

Mục tiêu

HS trả lời được câu hỏi về nội dung đoạn văn, sắp xếp được câu và nhận biết đúng sai về vần.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 với Phiếu học tập số 1 để đọc lại đoạn Bạn thân và hoàn thành các câu hỏi. Nội dung phiếu nêu ở mục worksheets. GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm gặp khó khăn.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 5. Đọc đoạn văn. 6. C (Hà). 7. B (đàn). 8. B (mận). 9. Lan và Hà là bạn thân. 10. a) Đ; b) S (lăn có vần ăn); c) Đ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 cho từng nhóm, nêu yêu cầu: đọc lại đoạn văn, thảo luận và chọn đáp án. GV nhắc HS đọc kĩ trước khi chọn.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc lại đoạn văn trong nhóm và thảo luận.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, gợi ý những nhóm còn lúng túng bằng câu hỏi: “Trong đoạn văn, bạn nào được nhắc đến cùng Lan?”

    Học sinh

    HS thảo luận, chọn đáp án và viết kết quả vào phiếu. Dự kiến HS trả lời: “Bạn thân của Lan là Hà.”; “Hà đàn cho Lan nghe.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày kết quả, các nhóm khác nhận xét và bổ sung.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến HS trả lời bài 10: a) Đ, b) S, c) Đ; giải thích “lăn” có vần ăn, không phải ân.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh: “Đọc kĩ đoạn văn giúp em trả lời đúng câu hỏi. Lan và Hà là đôi bạn thân.”

    Học sinh

    HS sửa lại phiếu nếu chưa đúng và ghi nhớ kết quả.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Tìm từ có vần vừa học

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về các vần an, ăn, ân để tìm từ có vần đã học trong đời sống và liên hệ với gia đình.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi “Ai tìm nhiều hơn”: HS quan sát đồ vật trong lớp và nói tên đồ vật có tiếng chứa vần an, ăn hoặc ân. Sau đó GV giao nhiệm vụ về nhà: viết vào vở các vần và từ mới, đọc đoạn Bạn thân cho người thân nghe, tìm thêm hai đồ vật trong nhà có tên chứa vần an, ăn hoặc ân.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất 2 đồ vật có tiếng chứa vần an, ăn hoặc ân; biết đọc đoạn văn cho người thân nghe.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: trong 1 phút, mỗi nhóm tìm và nói tên đồ vật có tiếng chứa vần an, ăn hoặc ân. GV ghi nhanh các từ HS nói lên bảng.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, quan sát đồ vật trong lớp và thảo luận nhóm nhỏ.

  2. Giáo viên

    GV bấm giờ và theo dõi các nhóm. GV khuyến khích HS nói đúng tiếng có vần đã học.

    Học sinh

    Các nhóm thi đua nêu tên đồ vật. Dự kiến HS nói: “Cái quạt” (không chứa vần mới), “Cái bàn”, “Cái khăn”, “Cái chăn”, “Cái cân”.

  3. Giáo viên

    GV tổng kết, khen nhóm tìm được nhiều từ đúng, giao nhiệm vụ về nhà cho cả lớp.

    Học sinh

    HS ghi nhớ nhiệm vụ về nhà và nhắc lại tên bài học.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc lại đoạn văn Bạn thân rồi làm các bài tập sau.

Bạn thân
Lan và Hà là bạn thân. Nhà Lan ở gần nhà Hà.
Lan và Hà ra sân. Hà đàn cho Lan nghe.
Mẹ cho Lan, Hà ăn mận.

Câu 1. Bạn thân của Lan là ai?

  • A. Na
  • B. Lê
  • C. Hà

Câu 2. Hà làm gì cho Lan nghe?

  • A. kể chuyện
  • B. đàn
  • C. đọc thơ

Câu 3. Mẹ cho hai bạn ăn gì?

  • A. na
  • B. mận
  • C. cam

Câu 4. Sắp xếp các tiếng thành câu: Lan / và / Hà / là / bạn / thân.
Câu đúng: ..................................................

Câu 5. Đúng hay sai? Ghi Đ (đúng) hoặc S (sai).

  • a) Tiếng “mận” có vần ân. ......
  • b) Tiếng “lăn” có vần ân. ......
  • c) Tiếng “lan” có vần an. ......

Hướng dẫn về nhà

  • Viết vào vở Tập viết 1 các vần an, ăn, ân và các từ bàn, khăn, cân, mỗi vần và mỗi từ viết 1 dòng, đúng độ cao con chữ và khoảng cách giữa các tiếng.
  • Đọc to đoạn Bạn thân ít nhất 2 lần cho người thân nghe, sau đó kể lại bằng một câu về Lan và Hà.
  • Tìm trong nhà ít nhất 2 đồ vật có tên chứa vần an, ăn hoặc ân (ví dụ: cái chăn, cái khăn), đọc to tên đồ vật đó và viết vào vở.
  • Truy cập trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-31-an-an-an) và luyện đọc các từ ngữ có vần mới cùng người thân.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.