Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 22. Bài học từ cuộc sống

Giáo án Bài 3. Câu hỏi của sói

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, đọc trơn bài “Câu hỏi của sói” và đọc đúng bài “Chú chim sâu”.
  • Nêu được nội dung chính của câu chuyện: sóc được thả ra nhờ trả lời câu hỏi, sóc vui vì có nhiều bạn tốt, còn sói buồn vì hay gây gổ, không có bạn bè.
  • Giải thích được nghĩa của các từ ngữ: ngái ngủ, van nài, nhảy tót, gây gổ.
  • Vận dụng được dấu chấm hỏi (?) ở câu hỏi và dấu chấm (.) ở câu kể.
  • Phân biệt được cách viết dấu hỏi và dấu ngã trong các tiếng sợ hãi, buồn bã, xấu hổ, gây gổ.
  • Nói được câu hỏi và câu trả lời theo mẫu: “Vì sao bạn thấy vui?” – “Tớ vui vì …”.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng, đọc trơn bài đọc; viết đúng dấu câu và dấu thanh; nghe và trả lời câu hỏi, hỏi đáp với bạn theo mẫu.
  • Năng lực văn học: nhận biết nhân vật sóc và sói qua lời nói và hành động; hiểu điều câu chuyện muốn nói về cách sống tốt bụng, thân thiện.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc lại bài, tự sửa lỗi dấu câu và dấu thanh sau khi được GV hướng dẫn.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm 4 và cặp đôi, lắng nghe và trình bày ý kiến của mình trước lớp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: suy luận vì sao sóc thoát được sói và vì sao sói buồn; tự đặt câu hỏi và câu trả lời về niềm vui.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết sống tốt bụng, thân thiện với bạn bè và mọi người xung quanh, không gây gổ.
  • Chăm chỉ: tích cực đọc bài, luyện viết và học tập như chú chim sâu chăm chỉ bắt sâu cho cây.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tranh minh họa bài “Câu hỏi của sói”.
  • Thẻ từ ghi các từ ngái ngủ, van nài, nhảy tót, gây gổ và thẻ nghĩa tương ứng; bảng phụ ghi câu hỏi, câu kể.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học “Bài 3. Câu hỏi của sói” (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-3-cau-hoi-cua-soi) để chiếu bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 1, vở Tập viết, bảng con, phấn hoặc bút chì.
  • Bộ thẻ từ và khăn trải bàn nhỏ (nếu có) để làm việc nhóm 4.
  • Phiếu học tập (in sẵn hoặc chép vào vở).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Chia sẻ niềm vui

Mục tiêu

Kích hoạt vốn sống của HS về niềm vui và các mối quan hệ bạn bè, tạo tâm thế vào bài đọc.

Nội dung

Trả lời hai câu hỏi: “Em thấy vui nhất khi nào?” và “Theo em, vì sao có người lúc nào cũng vui vẻ?”. HS trao đổi theo cặp đôi trong 2 phút.

Sản phẩm dự kiến

3–4 HS chia sẻ được một niềm vui của bản thân và nêu được ý kiến: người có nhiều bạn, biết đối xử tốt với mọi người thường vui vẻ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh chụp cảnh bạn bè vui đùa và đặt câu hỏi: “Em thấy vui nhất khi nào?”. GV yêu cầu HS quay sang bạn bên cạnh trao đổi 2 phút.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, suy nghĩ và trao đổi theo cặp. Dự kiến HS trả lời: “Em vui nhất khi được đi chơi cùng bố mẹ.”, “Em vui khi được cô khen.”

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, lắng nghe và gợi ý thêm: “Vì sao có bạn lúc nào cũng vui vẻ nhỉ?”.

    Học sinh

    HS suy nghĩ và trả lời. Dự kiến: “Vì bạn ấy có nhiều bạn chơi cùng.”, “Vì bạn ấy hay cười và giúp đỡ mọi người.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS trình bày trước lớp, khen ngợi và ghi nhanh ý chính lên bảng: “Có bạn bè – vui vẻ”.

    Học sinh

    HS lần lượt trình bày ý kiến của mình trước lớp, các bạn khác lắng nghe và nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV dẫn dắt: “Các bạn nói rất đúng. Hôm nay cô cùng các con đọc câu chuyện về một chú sóc và một chú sói để xem vì sao sói lại buồn.” GV ghi tên bài “Câu hỏi của sói” lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 30 phút

Đọc và hiểu câu chuyện Câu hỏi của sói

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài đọc; hiểu nội dung chính, nghĩa của bốn từ ngữ và điều câu chuyện muốn nói (tiết 1).

Nội dung

Nghe GV đọc mẫu; luyện đọc từ khó (ngái ngủ, trượt chân, van nài, nhảy tót, gây gổ); kĩ thuật khăn trải bàn: nhóm 4 ghép thẻ từ với thẻ nghĩa; đọc nối tiếp các đoạn; thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng và trơn bài đọc; ghép đúng 4 từ với nghĩa (ngái ngủ – chưa tỉnh hẳn, còn buồn ngủ; van nài – xin mãi, tha thiết; nhảy tót – nhảy rất nhanh lên chỗ cao; gây gổ – kiếm cớ cãi nhau, đánh nhau); trả lời đúng các câu hỏi về nội dung trong Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả bài một lần, vừa đọc vừa chỉ tranh. Sau đó hỏi: “Trong tranh có những ai? Sóc đang làm gì?”.

    Học sinh

    HS lắng nghe, quan sát tranh và trả lời. Dự kiến: “Có sóc và sói.”, “Sóc đang ngồi trên cành cây.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn đọc từ khó, đọc mẫu từng từ; tổ chức trò chơi “Ai đọc nhanh”: GV giơ thẻ từ, cả lớp đọc đồng thanh. Sau đó chia nhóm 4, phát bộ thẻ từ và thẻ nghĩa, yêu cầu ghép trên khăn trải bàn. GV đi kiểm tra và hỏi: “Từ ngái ngủ nghĩa là gì?”.

    Học sinh

    HS đọc theo GV, đọc nhóm và đọc cá nhân. Nhóm thảo luận ghép thẻ. Dự kiến: “Ngái ngủ là chưa tỉnh hẳn, còn buồn ngủ.” HS đọc nối tiếp từng đoạn trong nhóm, bạn sửa lỗi cho nhau.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2–3 nhóm đọc một đoạn và trình bày kết quả ghép thẻ. Sau đó đặt câu hỏi: “Vì sao sóc phải trả lời câu hỏi của sói?”.

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc và trình bày. HS trả lời: “Vì sói hứa thả sóc nếu sóc trả lời câu hỏi.” Các nhóm khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung: sóc khôn ngoan, xin được thả trước rồi mới trả lời; sói hay gây gổ nên không có bạn và buồn bực, còn sóc sống thân thiện nên có nhiều bạn và vui vẻ. GV hướng dẫn HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 và kết thúc tiết 1.

    Học sinh

    HS nêu lại điều câu chuyện muốn nói: sống tốt bụng, thân thiện thì có nhiều bạn và luôn vui vẻ. HS hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Dấu chấm hỏi và dấu chấm

Mục tiêu

HS nhận biết và sử dụng đúng dấu chấm hỏi ở câu hỏi và dấu chấm ở câu kể (tiết 2).

Nội dung

Quan sát hai câu mẫu “Vì sao sói buồn?” và “Sóc rất vui.”; tìm dấu câu ở cuối câu; so sánh cách dùng; luyện đặt một câu hỏi và một câu kể theo mẫu.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: câu hỏi kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?), câu kể kết thúc bằng dấu chấm (.); viết đúng hai câu mẫu vào bảng con.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết lên bảng hai câu “Vì sao sói buồn?” và “Sóc rất vui.”, đọc mẫu và hỏi: “Hai câu này khác nhau ở điểm nào?”.

    Học sinh

    HS quan sát và đọc theo GV. Dự kiến: “Câu thứ nhất hỏi, câu thứ hai kể.”

  2. Giáo viên

    GV chỉ vào dấu câu cuối mỗi câu, giới thiệu: dấu chấm hỏi dùng ở câu hỏi, dấu chấm dùng ở câu kể. GV yêu cầu HS viết hai dấu câu lên bảng con.

    Học sinh

    HS viết dấu “?” và dấu “.” lên bảng con, giơ bảng cho GV kiểm tra. Cả lớp đọc lại hai câu có dấu câu đúng.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc to câu hỏi và câu kể mà các em tự đặt, ví dụ: “Bạn tên là gì?” và “Tớ rất vui.”.

    Học sinh

    HS đọc câu của mình, các bạn kiểm tra dấu câu ở cuối câu.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Câu hỏi kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?), câu kể kết thúc bằng dấu chấm (.).” Hướng dẫn HS hoàn thành bài 6 trong Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS nhắc lại quy tắc dùng dấu chấm hỏi và dấu chấm.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 12 phút

Dấu hỏi hay dấu ngã

Mục tiêu

HS phân biệt và viết đúng dấu hỏi, dấu ngã trong các tiếng sợ hãi, buồn bã, xấu hổ, gây gổ (tiết 3).

Nội dung

Đọc và so sánh các tiếng: sợ hãi, buồn bã (dấu ngã); xấu hổ, gây gổ (dấu hỏi). Viết các tiếng vào bảng con; đặt câu với một tiếng vừa học.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng: sợ hãi, buồn bã (dấu ngã); xấu hổ, gây gổ (dấu hỏi); đặt được một câu có chứa tiếng vừa học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bốn tiếng sợ hãi, buồn bã, xấu hổ, gây gổ; yêu cầu HS nhìn sách, chỉ ra dấu thanh trên các tiếng.

    Học sinh

    HS đọc theo GV và quan sát dấu thanh ở từng tiếng.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn: “Tiếng sợ hãi và buồn bã có dấu ngã; tiếng xấu hổ và gây gổ có dấu hỏi.” GV viết mẫu lên bảng, hướng dẫn cách đặt bút. Sau đó HS viết vào bảng con.

    Học sinh

    HS viết vào bảng con, giơ bảng để GV kiểm tra. Các bạn nhận xét, sửa lỗi nếu viết sai dấu thanh.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc và đặt câu với một tiếng bất kì, ví dụ: “Sóc không sợ hãi.” hoặc “Bạn không nên gây gổ.”.

    Học sinh

    HS đọc và đặt câu, các bạn nhận xét về cách viết dấu thanh.

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: cần nhớ dấu thanh khi viết; khen ngợi những HS viết đúng và GV nhắc nhở HS dùng đúng dấu khi viết bài.

    Học sinh

    HS nhắc lại cách phân biệt dấu hỏi và dấu ngã trong các tiếng đã học.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Trả lời câu hỏi và nối từ với nghĩa

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức đọc hiểu và từ ngữ để trả lời câu hỏi và nối từ đúng nghĩa.

Nội dung

Làm bài 1 đến bài 5 trong sách, theo nhóm đôi; GV hướng dẫn HS hoàn thành Phiếu học tập số 1. Đề bài: (1) Chuyện gì xảy ra khi sóc đang chuyền cành? A. Sóc gặp bạn thỏ; B. Sóc tìm được hạt dẻ; C. Sóc trượt chân, rơi trúng đầu sói. (2) Sói hỏi sóc điều gì? A. Sóc có hạt dẻ không; B. Vì sao nhà sóc lúc nào cũng vui, còn sói lúc nào cũng buồn; C. Nhà sóc ở đâu. (3) Vì sao sói lúc nào cũng buồn bực? A. Vì sói hay gây gổ, không có bạn bè; B. Vì sói bị ốm; C. Vì sói đói. (4) Vì sao sóc nhảy lên cây rồi mới trả lời? A. Để nhìn rõ sói; B. Để hái quả; C. Để được an toàn, sói không bắt được. (5) Nối từ với nghĩa: ngái ngủ – còn buồn ngủ; van nài – xin mãi, tha thiết; gây gổ – kiếm cớ cãi nhau.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) C; (2) B; (3) A; (4) C; (5) ngái ngủ – còn buồn ngủ; van nài – xin mãi, tha thiết; gây gổ – kiếm cớ cãi nhau, đánh nhau. HS giải thích được đáp án bằng câu có trong bài (ví dụ: sóc trượt chân rơi trúng đầu lão sói đang ngái ngủ).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi bảng đề bài 1–5, đọc từng câu và nêu yêu cầu: làm bài theo cặp đôi, tìm câu văn trong bài để chứng minh đáp án.

    Học sinh

    HS đọc đề, tìm câu trả lời trong bài đọc và trao đổi với bạn cùng bàn.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý khi HS gặp khó khăn: “Em tìm xem chỗ nào trong bài nói về sóc trượt chân?”.

    Học sinh

    HS chọn đáp án và ghi vào Phiếu học tập số 1 hoặc vở. HS nối từ với nghĩa đúng.

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS trình bày đáp án theo từng câu, yêu cầu HS đọc câu văn làm căn cứ.

    Học sinh

    HS trình bày đáp án và đọc câu văn trong bài làm căn cứ. Các bạn nhận xét và bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: sóc thông minh, vì xin được thả trước rồi mới trả lời, và sống thân thiện nên có nhiều bạn.

    Học sinh

    HS sửa lại bài nếu làm sai và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 14 phút

Đọc bài Chú chim sâu và làm bài tập

Mục tiêu

HS đọc hiểu một đoạn văn ngắn và vận dụng kiến thức về dấu câu để làm bài tập.

Nội dung

HS đọc thầm, đọc to bài Chú chim sâu; làm bài 6 đến bài 10 trong sách, bài 6 hoàn thành trong Phiếu học tập số 2. Đề bài: (6) Điền dấu câu vào “Vì sao sói buồn{{1}} Sóc rất vui{{2}}”: chọn “?” hoặc “.” cho {{1}} và {{2}}. (7) Đọc bài “Chú chim sâu”. (8) Chim sâu làm gì suốt ngày? A. ngủ; B. ăn quả; C. chuyền cành bắt sâu cho cây. (9) Vì sao cây cối quý chim sâu? A. Vì chim sâu chăm chỉ bắt sâu giúp cây; B. Vì chim sâu mang quả đến; C. Vì chim sâu to. (10) Đúng hay sai: Chim sâu bé nhỏ nên không làm được việc gì.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (6) {{1}} là dấu chấm hỏi (?), {{2}} là dấu chấm (.); (8) C; (9) A; (10) Sai, vì chim sâu bé nhỏ nhưng rất chăm chỉ, có ích cho cây. HS đọc đúng và trơn bài Chú chim sâu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bài “Chú chim sâu”, sau đó yêu cầu HS đọc thầm và đọc nhóm đôi.

    Học sinh

    HS đọc thầm, sau đó đọc to với bạn trong cặp đôi.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS làm bài 6–10; khuyến khích HS giải thích bằng câu văn trong bài. Ví dụ: “Vì sao em chọn đáp án này?”.

    Học sinh

    HS làm bài vào Phiếu học tập số 2 hoặc vở. Dự kiến HS trả lời: “Vì bài đọc có câu chim sâu chăm chỉ bắt sâu nên em chọn C.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc bài đọc và đọc kết quả bài 6, bài 10; yêu cầu các bạn nhận xét.

    Học sinh

    HS trình bày đáp án; các bạn nhận xét và bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án: chim sâu nhỏ bé nhưng rất chăm chỉ, có ích cho cây; khen ngợi HS hoàn thành tốt bài tập.

    Học sinh

    HS sửa lại bài nếu cần và ghi nhớ: câu hỏi dùng dấu chấm hỏi, câu kể dùng dấu chấm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 14 phút

Hỏi đáp về niềm vui và sống thân thiện

Mục tiêu

HS vận dụng mẫu câu hỏi – đáp vào tình huống thực tế, rèn kĩ năng nói và nghe, hình thành thói quen sống thân thiện.

Nội dung

Hỏi – đáp theo mẫu: “Vì sao bạn thấy vui?” – “Tớ vui vì …”. HS thực hiện theo cặp đôi, sau đó về nhà hỏi người thân một câu tương tự và ghi lại câu trả lời.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được ít nhất một cặp câu hỏi – đáp đúng mẫu, có dấu câu đúng khi viết; HS nêu được một việc làm thể hiện sống thân thiện với bạn bè.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV làm mẫu với một HS: “Vì sao bạn thấy vui?” – “Tớ vui vì được chơi với các bạn.” Sau đó yêu cầu cả lớp hỏi đáp với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    HS quan sát, lắng nghe mẫu rồi thực hiện hỏi – đáp theo cặp đôi.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc HS nói rõ ràng, dùng đúng mẫu câu; gợi ý: “Bạn có thể nói vui vì điều gì khác nữa không?”.

    Học sinh

    HS luân phiên hỏi và đáp. Dự kiến: “Tớ vui vì được cô khen.”, “Tớ vui vì giúp bạn làm bài.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3–4 cặp lên trình bày trước lớp và hỏi cả lớp: “Muốn có nhiều bạn và luôn vui vẻ, chúng ta nên làm gì?”.

    Học sinh

    Các cặp trình bày trước lớp. HS trả lời: “Nên chơi thân thiện, không cãi nhau, giúp đỡ bạn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: sống tốt bụng, thân thiện thì có nhiều bạn và luôn vui vẻ. Giao nhiệm vụ về nhà theo phần Hướng dẫn về nhà.

    Học sinh

    HS nhắc lại điều câu chuyện muốn nói và ghi nhớ nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài “Câu hỏi của sói” rồi làm các bài sau.

  • Câu 1: Chuyện gì xảy ra khi sóc đang chuyền cành?
    A. Sóc gặp bạn thỏ
    B. Sóc tìm được hạt dẻ
    C. Sóc trượt chân, rơi trúng đầu sói
  • Câu 2: Sói hỏi sóc điều gì?
    A. Sóc có hạt dẻ không
    B. Vì sao nhà sóc lúc nào cũng vui, còn sói lúc nào cũng buồn
    C. Nhà sóc ở đâu
  • Câu 3: Vì sao sói lúc nào cũng buồn bực?
    A. Vì sói hay gây gổ, không có bạn bè
    B. Vì sói bị ốm
    C. Vì sói đói
  • Câu 4: Vì sao sóc nhảy lên cây rồi mới trả lời?
    A. Để nhìn rõ sói
    B. Để hái quả
    C. Để được an toàn, sói không bắt được
  • Câu 5: Nối từ với nghĩa phù hợp.
    • ngái ngủ – xin mãi, tha thiết
    • van nài – còn buồn ngủ
    • gây gổ – kiếm cớ cãi nhau
      (Ghi lại đáp án đúng: ngái ngủ – còn buồn ngủ; van nài – xin mãi, tha thiết; gây gổ – kiếm cớ cãi nhau, đánh nhau.)

Phiếu học tập số 2

Bài 6: Điền dấu câu thích hợp vào chỗ trống.

  • Vì sao sói buồn ____
  • Sóc rất vui ____

Bài 9–10 (ghi đáp án vào vở):

  • Vì sao cây cối quý chim sâu? (chọn A, B hoặc C)
  • Đúng hay sai: Chim sâu bé nhỏ nên không làm được việc gì.

Bài tập viết dấu thanh: điền dấu hỏi hoặc dấu ngã vào chỗ trống.

  • sợ h__i
  • buồn b__
  • xấu h__
  • gây g__

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại bài “Câu hỏi của sói” và bài “Chú chim sâu” cho người thân nghe; đọc to, rõ ràng.
  • Hỏi người thân một câu hỏi theo mẫu “Vì sao bạn/bà/bố/mẹ thấy vui?” và ghi câu trả lời vào vở, nhớ viết dấu chấm hỏi ở cuối câu hỏi.
  • Viết vào vở 1 câu hỏi và 1 câu kể về một người bạn, nhớ dùng đúng dấu chấm hỏi và dấu chấm.
  • Kể cho người thân nghe một việc em làm để thể hiện sống thân thiện với bạn bè.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.