NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 22. Bài học từ cuộc sống

Giáo án Bài 2. Câu chuyện của rễ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được các bộ phận của cây và chỉ ra rễ là bộ phận nằm dưới đất.
  • Đọc đúng, đọc trơn bài thơ "Câu chuyện của rễ" và trả lời được các câu hỏi về nội dung bài.
  • Giải thích được nghĩa của các từ sắc thắm, trĩu, chồi, khiêm nhường trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Tìm được tiếng cùng vần với nhau trong các cặp cành – xanh, lời – đời, bé – lẽ.
  • Nêu được điều bài thơ muốn nói: cần quý trọng những người âm thầm làm việc tốt.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng, đọc trơn bài thơ và bài đọc thêm; nghe và nói rõ ràng, đủ câu về người giúp đỡ em; nhận biết tiếng cùng vần.
  • Năng lực văn học: cảm nhận hình ảnh rễ cây thầm lặng nuôi cây, hiểu thông điệp về sự khiêm nhường và lòng biết ơn đối với những người âm thầm làm việc.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc lại bài thơ, tự kiểm tra kết quả nối từ và nối vần bằng cách đối chiếu với bạn.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi và nhóm để đọc, nói với bạn về người âm thầm giúp đỡ mình, lắng nghe và nhận xét bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy luận từ hình ảnh rễ cây để so sánh với những người âm thầm làm việc tốt quanh em.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết trân trọng và cảm ơn những người âm thầm giúp đỡ mình như cha mẹ, thầy cô, bác bảo vệ, cô lao công.
  • Trách nhiệm: biết bỏ rác đúng nơi quy định để cô lao công đỡ vất vả, nêu việc làm cụ thể mình có thể làm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập 1, bài 2 "Câu chuyện của rễ".
  • Tranh minh họa cây có rễ nằm dưới đất, cây có hoa, quả, lá (có thể vẽ trên bảng hoặc dùng tranh in).
  • Bảng phụ hoặc thẻ từ ghi các từ sắc thắm, trĩu, chồi, khiêm nhường và nghĩa tương ứng; thẻ tiếng cành, xanh, lời, đời, bé, lẽ.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (đã in hoặc chép bảng).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác – neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-2-cau-chuyen-cua-re (dùng để chiếu bài đọc, kiểm tra nối từ và trò chơi tương tác ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 1, bộ thẻ chữ hoặc bảng con, bút chì, vở bài tập Tiếng Việt 1.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (cá nhân hoặc cặp đôi).
  • Bút màu để nối và đánh dấu tiếng cùng vần.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai nhìn thấy rễ cây?

Mục tiêu

Gợi nhớ kiến thức về các bộ phận của cây, đặc biệt là rễ nằm dưới đất; tạo tâm thế vào bài.

Nội dung

GV đưa tranh một cây có hoa, quả, lá và rễ; HS trả lời câu hỏi: Một cái cây có những bộ phận nào? Bộ phận nào nằm dưới đất?

Sản phẩm dự kiến

HS kể được các bộ phận của cây (rễ, thân, cành, lá, hoa, quả) và chỉ được rễ là bộ phận nằm dưới đất.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh cây và nói: Hôm nay cô và các em cùng đọc bài thơ về một bộ phận rất thầm lặng của cây. Các em hãy quan sát tranh.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, giơ tay chờ đặt câu hỏi.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: Một cái cây có những bộ phận nào? Bộ phận nào nằm dưới đất? Hãy chỉ tay vào tranh.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: Cây có rễ, thân, cành, lá, hoa, quả. Rễ nằm dưới đất. HS chỉ tay vào rễ trên tranh.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS nói lại và nhận xét: Vì sao em không nhìn thấy rễ khi cây đang lớn?

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: Vì rễ nằm dưới đất, bị đất che nên em không nhìn thấy.

  4. Giáo viên

    GV kết luận: Rễ nằm chìm trong đất, lặng lẽ làm việc. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu câu chuyện của rễ.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài: "Câu chuyện của rễ".

Hoạt động 2.1: Khám phá · 13 phút

Đọc bài thơ và tìm hiểu nội dung

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài thơ; hiểu nội dung chính và điều bài thơ muốn nói.

Nội dung

Bước 1: GV đọc mẫu bài thơ "Câu chuyện của rễ" (có thể chiếu từ trang bài học NeoEdu), HS đọc thầm theo.
Bước 2: Luyện đọc theo kĩ thuật "Đọc tiếp nối" theo từng khổ thơ, cả lớp đọc đồng thanh câu cuối.
Bước 3: Thảo luận cặp đôi trả lời câu hỏi: (1) Hoa khoe sắc gì, quả trĩu ở đâu, lá thế nào? (2) Nhờ đâu mà hoa nở đẹp, quả trĩu cành? (3) Rễ có nói nhiều không? Rễ đã làm gì cho đời?
Bước 4: Cả lớp rút ra điều bài thơ muốn nói.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng, đọc trơn bài thơ; trả lời được các câu hỏi về nội dung; nêu được ý: rễ âm thầm, khiêm nhường nuôi cây, cần quý trọng những người âm thầm làm việc tốt.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bài thơ với giọng chậm, rõ, nhấn ở các từ sắc thắm, trĩu, khiêm nhường. Yêu cầu HS đọc thầm theo và đếm số dòng thơ.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm theo và đưa ngón tay chỉ theo dòng chữ.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn đọc tiếp nối theo khổ, sửa lỗi phát âm, ngắt nghỉ cho HS (ví dụ: "Để hoa nở đẹp, / để quả trĩu cành"). Sau đó tổ chức cặp đôi thảo luận 3 câu hỏi, GV đi quanh lớp hỗ trợ.

    Học sinh

    HS đọc tiếp nối từng khổ, đọc đồng thanh câu cuối. Cặp đôi trao đổi. Trả lời dự kiến: (1) Hoa khoe sắc thắm giữa vòm lá xanh, quả trĩu cành, lá biếc xanh. (2) Nhờ có rễ nằm chìm trong đất. (3) Rễ không nói nhiều lời, rễ âm thầm làm đẹp cho đời.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp trình bày. Hỏi: Vì sao bài thơ gọi rễ là khiêm nhường, lặng lẽ? Điều bài thơ muốn nói với em là gì?

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: Rễ làm việc âm thầm, không khoe khoang nhưng cây mới nở hoa, ra quả. Bài thơ muốn nói: em phải biết quý trọng những người âm thầm làm việc tốt như cha mẹ, thầy cô, cô lao công.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Rễ âm thầm nuôi cây cho hoa nở, quả trĩu, lá xanh. Có những người cũng âm thầm làm việc tốt mà không cần được khen; chúng ta cần quý trọng họ.

    Học sinh

    HS đọc lại câu ghi nhớ của bài với GV: Rễ âm thầm nuôi cây, khiêm nhường, lặng lẽ, làm việc có ích.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Hiểu từ ngữ và tìm tiếng cùng vần

Mục tiêu

HS hiểu nghĩa các từ sắc thắm, trĩu, chồi, khiêm nhường; nhận biết và tìm được tiếng cùng vần.

Nội dung

Bước 1: Trò chơi "Ghép từ với nghĩa" – GV gắn thẻ từ và thẻ nghĩa lên bảng, HS ghép đôi.
Bước 2: Hỏi nghĩa từ trong câu thơ, HS đặt câu với từ khiêm nhường hoặc trĩu.
Bước 3: Trò chơi "Tìm bạn cùng vần" – GV đưa thẻ cành, xanh, lời, đời, bé, lẽ; HS tìm đôi thẻ cùng vần và đọc to. Cả lớp nhận biết vần anh, vần ơi, vần e.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng 4 từ với nghĩa; nêu được nghĩa của từ trong câu; tìm đúng 3 cặp tiếng cùng vần: cành – xanh (anh), lời – đời (ơi), bé – lẽ (e).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi "Ghép từ với nghĩa", nêu luật: mỗi nhóm nhận thẻ, lên bảng ghép đúng từ với nghĩa trong thời gian 2 phút.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, chia 4 nhóm nhận thẻ.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức các nhóm ghép thẻ, sau đó đọc to từng từ và nghĩa. Hỏi: Hoa khoe sắc thắm nghĩa là gì? Quả trĩu nghĩa là thế nào? Đặt câu với từ khiêm nhường. Tiếp theo GV đưa các thẻ tiếng cành, xanh, lời, đời, bé, lẽ và yêu cầu HS tìm tiếng cùng vần.

    Học sinh

    HS ghép: sắc thắm – màu đậm và tươi; trĩu – nặng, oằn xuống vì nhiều quả; chồi – mầm non mới nhú ra ở cành; khiêm nhường – không khoe khoang, không tự cho mình là hơn người. HS đặt câu dự kiến: Bạn Lan khiêm nhường, không khoe điểm cao. HS tìm cặp: cành – xanh (vần anh), lời – đời (vần ơi), bé – lẽ (vần e).

  3. Giáo viên

    GV mời nhóm xong sớm trình bày; các nhóm khác nhận xét. GV đọc lại từng cặp vần để HS nghe và phát hiện điểm chung ở phần vần.

    Học sinh

    HS đọc to các cặp tiếng: "cành – xanh", "lời – đời", "bé – lẽ"; nhận xét: các tiếng này có phần vần giống nhau.

  4. Giáo viên

    GV chốt nghĩa của bốn từ và cách nhận biết tiếng cùng vần; gợi ý HS tìm thêm tiếng cùng vần với bé (ví dụ: lẽ, mé... nếu có trong vốn từ quen thuộc).

    Học sinh

    HS đọc lại bốn từ cùng nghĩa và ba cặp tiếng cùng vần.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Luyện đọc và nối từ, nối vần

Mục tiêu

Củng cố nghĩa của từ và nhận biết tiếng cùng vần qua bài tập nối; hiểu nội dung bài.

Nội dung

Thực hiện bài tập 1 đến 5 (Phiếu học tập số 1). GV có thể chiếu bài tập tương tác trên trang NeoEdu để HS kiểm tra kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án:

  1. Vì sao không ai nhìn thấy rễ? Đáp án B: Vì rễ nằm sâu dưới đất.
  2. Nhờ có rễ mà hoa, quả, lá thế nào? Đáp án B: Hoa nở đẹp, quả trĩu cành, lá biếc xanh.
  3. Từ nào nói đúng về tính nết của rễ? Đáp án A: khiêm nhường.
  4. Nối từ với nghĩa: sắc thắm – màu đậm và tươi; trĩu – nặng, oằn xuống vì nhiều quả; khiêm nhường – không khoe khoang, không tự cho mình là hơn người.
  5. Nối tiếng cùng vần: cành – xanh; lời – đời; bé – lẽ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1, đọc đề bài 1–3 và hướng dẫn HS khoanh chữ cái đứng trước đáp án đúng.

    Học sinh

    HS đọc thầm đề, chuẩn bị bút chì.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức làm bài cá nhân 4 phút, sau đó hướng dẫn làm bài 4 và 5: HS nối bằng bút màu. GV đi kiểm tra và hỗ trợ HS yếu.

    Học sinh

    HS làm bài, dự kiến: câu 1 chọn B, câu 2 chọn B, câu 3 chọn A. Nối từ với nghĩa và nối cành – xanh, lời – đời, bé – lẽ.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc kết quả, cả lớp đối chiếu. Hỏi: Vì sao câu 3 chọn khiêm nhường mà không chọn kiêu căng?

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: Vì bài thơ nói rễ khiêm nhường, lặng lẽ, làm việc âm thầm, không khoe khoang nên không chọn kiêu căng hay lười biếng.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và chốt đáp án, khen những HS làm đúng, động viên HS còn sai.

    Học sinh

    HS sửa lỗi sai trên phiếu (nếu có) và ghi kết quả đúng.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Đọc bài "Cô lao công" và trả lời câu hỏi

Mục tiêu

HS đọc trơn đoạn văn ngắn, hiểu nội dung và liên hệ với hình ảnh người âm thầm làm việc tốt.

Nội dung

HS đọc đoạn "Cô lao công" trong Phiếu học tập số 2, sau đó làm bài 6 đến 10 theo cặp đôi (đọc, khoanh đáp án, nói với bạn lí do chọn).

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án (Phiếu học tập số 2):
6. Đọc đoạn "Cô lao công" trơn, đúng.
7. Cô lao công quét sân trường vào lúc nào? Đáp án C: Sáng sớm, khi học sinh chưa đến.
8. Cô lao công làm những việc gì? Đáp án A, B, D: quét sân trường, lau cầu thang, nhặt lá rụng (không chọn dạy học).
9. Các bạn học sinh làm gì để cô đỡ vất vả? Đáp án C: Bỏ rác đúng nơi quy định.
10. Cô lao công giống rễ cây ở điểm nào? Đáp án B: Âm thầm làm việc có ích, không cần khen.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, đọc mẫu đoạn văn, HS đọc thầm. GV nêu yêu cầu: đọc to trong nhóm, sau đó trả lời câu hỏi 7–10.

    Học sinh

    HS đọc thầm, sau đó đọc to từng câu trong nhóm đôi.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc to cả đoạn, nhắc HS ngắt nghỉ đúng sau dấu chấm. Sau đó GV hướng dẫn làm bài 7–10 theo cặp đôi và hỏi: Vì sao cô lao công giống rễ cây?

    Học sinh

    HS đọc trơn đoạn văn. Cặp đôi thảo luận, chọn đáp án: câu 7 chọn C, câu 8 chọn A, B, D, câu 9 chọn C, câu 10 chọn B. HS trả lời dự kiến: Cô lao công làm việc âm thầm, sạch sẽ cho trường, giống rễ nuôi cây.

  3. Giáo viên

    GV mời các cặp trình bày đáp án và lí do; hỏi thêm: Em có thể làm gì để cô lao công đỡ vất vả?

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: Em bỏ rác đúng nơi quy định, không xả rác bừa bãi, giữ lớp học sạch sẽ.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, nhấn mạnh: cô lao công và rễ cây đều âm thầm làm việc có ích; chúng ta cần biết ơn và giữ gìn việc tốt của họ.

    Học sinh

    HS sửa đáp án (nếu sai) và ghi nhớ việc làm của bản thân.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Nói với bạn về người âm thầm giúp đỡ em

Mục tiêu

HS nói được câu về người âm thầm giúp đỡ mình mỗi ngày và thể hiện lòng biết ơn; vận dụng bài học vào cuộc sống.

Nội dung

Nói và nghe theo cặp: Ai là người âm thầm giúp đỡ em mỗi ngày? (ví dụ: bác bảo vệ, cô lao công, mẹ…). Mỗi HS nói 1–2 câu, bạn nghe và nói lại. Sau đó cả lớp chơi trò "Lời cảm ơn nhỏ", mỗi HS chọn một việc làm cụ thể để cảm ơn người đó.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được tối thiểu 2 câu về người âm thầm giúp đỡ mình (ví dụ: "Em thích cô lao công vì cô quét sân sạch cho em học."), nêu được một việc làm cụ thể để thể hiện lòng biết ơn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu câu hỏi: Ai là người âm thầm giúp đỡ em mỗi ngày? Và nêu gương mẫu một câu: "Cô lao công quét sân giúp em sạch đẹp mỗi sáng."

    Học sinh

    HS lắng nghe, suy nghĩ về người thân và những người quanh mình.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức HS nói theo cặp, yêu cầu bạn nghe và nhắc lại ý bạn. GV đi quanh lớp, gợi ý bằng câu hỏi: Người đó làm việc gì cho em? Em cảm thấy thế nào?

    Học sinh

    HS nói dự kiến: "Mẹ nấu cơm cho em mỗi ngày. Em cảm ơn mẹ." "Bác bảo vệ mở cổng trường đón em buổi sáng." Bạn nghe và nói lại: "Bạn nói bác bảo vệ mở cổng cho bạn vào lớp."

  3. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS nói trước lớp, khen những câu nói rõ ràng, đủ ý. Hỏi thêm: Em sẽ làm gì để cảm ơn người ấy?

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: Em sẽ nói lời cảm ơn, em sẽ bỏ rác đúng nơi quy định, em sẽ giữ lớp sạch sẽ.

  4. Giáo viên

    GV nhắc: Những người âm thầm làm việc tốt không cần được khen, nhưng chúng ta cần biết ơn và quý trọng họ. Yêu cầu HS nhắc lại câu ghi nhớ của bài.

    Học sinh

    HS đọc câu ghi nhớ: Rễ âm thầm nuôi cây cho hoa nở, quả trĩu, lá xanh – rễ khiêm nhường, lặng lẽ, làm việc có ích.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Vì sao không ai nhìn thấy rễ?

  • A. Vì rễ trốn đi
  • B. Vì rễ nằm sâu dưới đất
  • C. Vì rễ rất nhỏ

Bài 2. Nhờ có rễ mà hoa, quả, lá thế nào?

  • A. Cây không ra hoa, không có quả
  • B. Hoa nở đẹp, quả trĩu cành, lá biếc xanh
  • C. Hoa héo, quả rụng, lá vàng

Bài 3. Từ nào nói đúng về tính nết của rễ?

  • A. khiêm nhường
  • B. kiêu căng
  • C. lười biếng

Bài 4. Nối từ với nghĩa phù hợp.

  • sắc thắm ... màu đậm và tươi
  • trĩu ... oằn xuống vì nhiều quả
  • khiêm nhường ... không khoe khoang, không tự cho mình là hơn người

Bài 5. Nối các tiếng cùng vần với nhau.

  • cành ... xanh
  • lời ... đời
  • bé ... lẽ

Phiếu học tập số 2

Đọc thầm đoạn văn sau:

Cô lao công
Sáng sớm, khi chúng em chưa đến trường, cô lao công đã quét sạch sân trường. Cô nhặt từng chiếc lá rụng, lau từng bậc cầu thang.
Nhờ cô, trường em lúc nào cũng sạch sẽ. Chúng em nhớ bỏ rác đúng nơi quy định để cô đỡ vất vả.

Bài 7. Cô lao công quét sân trường vào lúc nào?

  • A. Buổi tối
  • B. Giờ ra chơi
  • C. Sáng sớm, khi học sinh chưa đến

Bài 8. Cô lao công làm những việc gì? (có thể chọn nhiều đáp án)

  • A. quét sân trường
  • B. lau cầu thang
  • C. dạy học
  • D. nhặt lá rụng

Bài 9. Các bạn học sinh làm gì để cô đỡ vất vả?

  • A. Vứt rác xuống sân
  • B. Không đi học
  • C. Bỏ rác đúng nơi quy định

Bài 10. Cô lao công giống rễ cây ở điểm nào?

  • A. Có màu xanh
  • B. Âm thầm làm việc có ích, không cần khen
  • C. Nằm dưới đất

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại bài thơ "Câu chuyện của rễ" cho người thân nghe ít nhất 2 lần, đọc to, rõ, ngắt nghỉ đúng.
  • Viết hoặc vẽ vào vở một việc em đã thấy người âm thầm giúp đỡ em (ví dụ: cô lao công quét sân, bác bảo vệ mở cổng, mẹ nấu cơm), sau đó nói lời cảm ơn người đó.
  • Học thuộc bốn từ: sắc thắm, trĩu, chồi, khiêm nhường và nghĩa của từng từ để kể lại cho người thân nghe.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.