NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 22. Bài học từ cuộc sống

Giáo án Bài 1. Kiến và chim bồ câu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, đọc trơn bài “Kiến và chim bồ câu” và đọc được bài “Hai con dê”.
  • Nêu được nội dung chính: bồ câu cứu kiến, kiến cứu bồ câu; giúp đỡ nhau thì ai cũng vui.
  • Giải thích được nghĩa của các từ: vùng vẫy, nhanh trí, thợ săn, cảm động.
  • Phân biệt và viết đúng các tiếng có vần ăn, vần ăng (thợ săn, kiến cắn, cái chăn, trời nắng, ánh trăng, hàm răng).
  • Kể lại được câu chuyện “Kiến và chim bồ câu” theo hai ý: bồ câu cứu kiến; kiến cứu bồ câu.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng, đọc trơn bài đọc; nghe và hiểu nội dung; nói thành câu khi kể lại câu chuyện; viết đúng chính tả các tiếng có vần ăn, ăng.
  • Năng lực văn học: nhận biết nhân vật (kiến, chim bồ câu, người thợ săn, dê trắng, dê đen), hiểu hành động nhân ái của nhân vật và bài học rút ra từ câu chuyện.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự đối chiếu câu trả lời với nội dung bài đọc và tự sửa khi đọc sai.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp và nhóm, lắng nghe bạn kể chuyện và nhận xét bạn một cách lịch sự.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: sắp xếp trình tự sự việc, nghĩ ra cách giúp đỡ bạn bè trong lớp và trong cuộc sống hằng ngày.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết quan tâm, giúp đỡ bạn bè và người khác khi họ gặp khó khăn; biết cảm ơn khi được giúp đỡ.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và trong phiếu học tập; về nhà kể lại câu chuyện cho người thân nghe.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập 1, trang bài “Kiến và chim bồ câu”.
  • Tranh minh họa câu chuyện (bồ câu thả lá cứu kiến; kiến cắn chân người thợ săn), phóng to hoặc chiếu lên bảng.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi bài đọc, từ ngữ mới và các vần ăn, ăng.
  • Bộ thẻ từ: vùng vẫy, nhanh trí, thợ săn, cảm động; bộ thẻ sự việc (5 thẻ) để sắp xếp.
  • Phiếu học tập số 1, số 2 (in cho mỗi nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học “Bài 1. Kiến và chim bồ câu” (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-1-kien-va-chim-bo-cau) dùng để chiếu bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác trong tiết 2.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 1, vở Tập viết, bút chì, bảng con, phấn hoặc bút dạ.
  • Bộ thẻ từ và thẻ tranh (nếu có) để làm việc nhóm.
  • Phiếu học tập số 1, số 2 do GV phát.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai đã giúp em?

Mục tiêu

Kết nối trải nghiệm của HS với chủ đề giúp đỡ người khác; tạo không khí vui vẻ, sẵn sàng vào bài.

Nội dung

HS quan sát tranh khởi động trong sách và trả lời câu hỏi của GV, chia sẻ một kỉ niệm về việc mình giúp đỡ hoặc được ai đó giúp đỡ.

Sản phẩm dự kiến

Một số HS kể được ít nhất một việc đã giúp đỡ hoặc được giúp đỡ và nói được cảm giác của mình (vui, ấm áp, biết ơn…).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh khởi động và nêu câu hỏi: “Em đã bao giờ giúp đỡ ai, hoặc được ai giúp đỡ chưa? Lúc ấy em cảm thấy thế nào?” GV mời 2 đến 3 HS trả lời.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, lắng nghe câu hỏi và suy nghĩ về bản thân.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS chia sẻ theo cặp trong 1 phút: “Bạn kể cho bạn bên cạnh nghe một việc em đã giúp ai đó.”

    Học sinh

    HS kể cho bạn cùng bàn. Ví dụ dự kiến: “Em giúp bà nhặt rau.” / “Bạn Lan cho em mượn bút khi em quên hộp bút.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp báo cáo trước lớp và hỏi thêm: “Khi được giúp, em cảm thấy thế nào?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Em thấy vui.” / “Em thấy biết ơn bạn.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và dẫn dắt: “Hôm nay chúng ta cùng đọc câu chuyện về một chú kiến và một chú chim bồ câu biết giúp đỡ nhau.” GV ghi tựa bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài: “Kiến và chim bồ câu”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm hiểu câu chuyện Kiến và chim bồ câu

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài đọc; hiểu nội dung chính và trình tự các sự việc; nêu được điều câu chuyện muốn nói.

Nội dung

Bước 1: GV đọc mẫu, HS đọc thầm, đọc nhẩm theo tranh. Bước 2: HS làm việc nhóm 4 với kĩ thuật mảnh ghép: mỗi bạn đảm nhận một đoạn để đọc và tìm ý chính. Bước 3: Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 (sắp xếp các sự việc theo thứ tự truyện và trả lời câu hỏi về nhân vật). Từ ngữ mới (vùng vẫy, nhanh trí, thợ săn, cảm động) được giải thích bằng thẻ từ và tranh.

Sản phẩm dự kiến

  • Bảng sắp xếp đúng 5 sự việc: (1) Kiến rơi xuống nước, vùng vẫy kêu cứu; (2) Bồ câu thả lá cứu kiến; (3) Người thợ săn ngắm bắn bồ câu; (4) Kiến cắn chân người thợ săn, bồ câu bay đi; (5) Bồ câu tìm đến cảm ơn kiến.
  • HS nêu được giải thích nghĩa của 4 từ ngữ và điều câu chuyện muốn nói: giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn; giúp người là giúp mình.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả bài, chú ý giọng đọc: câu hỏi và lời cảm ơn nhẹ nhàng; đoạn kiến kêu cứu thể hiện sự gấp gáp. Sau đó GV hướng dẫn HS đọc thầm và chỉ đọc nhỏ từng câu theo tranh.

    Học sinh

    HS nghe GV đọc mẫu, đọc thầm theo; đọc nhỏ theo tranh minh họa.

  2. Giáo viên

    GV chia lớp thành các nhóm 4 và phân công mảnh ghép: nhóm trưởng gọi một bạn đọc đoạn 1 (kiến rơi xuống nước), một bạn đọc đoạn 2 (bồ câu cứu kiến), một bạn đoạn 3 (kiến cứu bồ câu), một bạn đoạn 4 (kết thúc). Các bạn cùng đoạn họp lại 3 phút, sau đó về nhóm cũ để chia sẻ. GV phát Phiếu học tập số 1 cho các nhóm.

    Học sinh

    HS làm việc theo nhóm, đọc đoạn được giao và tìm ý chính. Sau đó HS chia sẻ với nhóm và cùng sắp xếp thẻ sự việc theo thứ tự câu chuyện.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 nhóm trình bày thứ tự các sự việc. GV hỏi: “Vì sao bồ câu lại thả lá xuống nước?” và “Kiến đã làm gì để cứu bồ câu?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì bồ câu muốn kiến có chỗ bám để không bị chết đuối.” / “Kiến bò đến cắn vào chân người thợ săn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt trình tự câu chuyện, giải thích nhanh 4 từ ngữ bằng thẻ từ và tranh (vùng vẫy: cử động liên tục để thoát ra; nhanh trí: nghĩ ra cách rất nhanh; thợ săn: người đi bắt, bắn chim thú; cảm động: xúc động vì được quan tâm). GV hỏi: “Câu chuyện muốn nói với em điều gì?”

    Học sinh

    HS nhắc lại nghĩa của từ. HS trả lời dự kiến: “Hãy giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn.” / “Giúp người là giúp mình.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Từ ngữ và cách viết vần ăn, vần ăng

Mục tiêu

HS nhận biết và viết đúng các tiếng có vần ăn, vần ăng; hiểu nghĩa từ ngữ qua ngữ cảnh.

Nội dung

HS đọc các từ ghi trên bảng phụ; so sánh vần ăn và vần ăng; chơi trò chơi “Thi tìm từ”: nhóm nhặt thẻ tiếng có vần ăn hoặc ăng đặt vào đúng cột. Sau đó HS viết vào bảng con các tiếng: săn, cắn, chăn, nắng, trăng, răng.

Sản phẩm dự kiến

  • HS đọc đúng 6 tiếng và 3 từ: thợ săn, kiến cắn, cái chăn, trời nắng, ánh trăng, hàm răng.
  • Phân loại đúng: vần ăn gồm săn, cắn, chăn; vần ăng gồm nắng, trăng, răng.
  • Viết đúng chính tả trên bảng con.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi lên bảng các từ: thợ săn, kiến cắn, cái chăn, trời nắng, ánh trăng, hàm răng. GV đọc mẫu, HS đọc theo.

    Học sinh

    HS đọc thầm, sau đó đọc to theo GV và theo cá nhân.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức trò chơi “Thi tìm từ” theo nhóm: GV phát bộ thẻ tiếng (săn, cắn, chăn, nắng, trăng, răng, vùng, nhanh). Nhóm đặt thẻ có vần ăn vào cột A, thẻ có vần ăng vào cột B trong thời gian 2 phút. Nhóm nào đúng và nhanh nhất thì thắng. GV hướng dẫn HS đối chiếu chữ “ă” và “ă” đi với “n” và “ng”.

    Học sinh

    HS xếp thẻ theo nhóm. Ví dụ dự kiến: “Cột A: săn, cắn, chăn; cột B: nắng, trăng, răng.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm đọc kết quả và yêu cầu cả lớp viết vào bảng con các tiếng: săn, cắn, nắng.

    Học sinh

    HS viết vào bảng con, giơ bảng để GV kiểm tra; các bạn nhận xét lẫn nhau.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Vần ăn có âm cuối n; vần ăng có âm cuối ng. Các em cần chú ý viết đúng dấu thanh và âm cuối.” GV khen những HS viết đúng và nhắc HS sửa lỗi nếu có.

    Học sinh

    HS nhắc lại quy tắc: “Vần ăn kết thúc bằng n, vần ăng kết thúc bằng ng.”

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Kể lại câu chuyện theo hai ý

Mục tiêu

HS kể lại được câu chuyện “Kiến và chim bồ câu” theo hai ý chính bằng lời của mình, rõ ràng và có trình tự.

Nội dung

HS nhìn tranh minh họa và phiếu gợi ý hai ý: ý 1 bồ câu cứu kiến; ý 2 kiến cứu bồ câu. Mỗi cặp kể cho nhau nghe, sau đó 2 đến 3 cặp kể trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

Các cặp HS kể lại được câu chuyện gồm đủ hai ý chính, có dùng ít nhất một từ mới (vùng vẫy hoặc nhanh trí) và có sử dụng câu hoàn chỉnh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: “Các em quan sát tranh, kể lại câu chuyện theo hai ý: bồ câu cứu kiến; kiến cứu bồ câu. Các em nhớ dùng từ vùng vẫy hoặc nhanh trí khi kể.” GV làm mẫu đoạn đầu: “Một con kiến không may rơi xuống nước, nó vùng vẫy kêu cứu.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và quan sát GV làm mẫu, nhắc lại nhiệm vụ.

  2. Giáo viên

    GV cho HS kể theo cặp. GV đi quanh lớp, góp ý và gợi ý khi HS bị bí: “Bồ câu đã làm gì khi nghe tiếng kêu cứu?”

    Học sinh

    HS kể theo cặp, lần lượt từng bạn kể một ý; bạn còn lại lắng nghe, góp ý. Ví dụ dự kiến: “Bồ câu nghe tiếng kêu nên nhanh trí thả một chiếc lá xuống nước.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 cặp kể trước lớp và hỏi: “Bạn nào kể hay nhất? Vì sao?”

    Học sinh

    HS kể trước lớp, các bạn nhận xét về nội dung, cách diễn đạt.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, khen cách kể có trình tự và dùng từ mới đúng. GV nhấn mạnh bài học: “Bồ câu cứu kiến, kiến cứu bồ câu – giúp đỡ nhau thì ai cũng vui.”

    Học sinh

    HS nhắc lại câu ghi nhớ.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 18 phút

Luyện đọc và làm bài tập

Mục tiêu

HS củng cố kiến thức về nội dung bài đọc, từ ngữ, chính tả; luyện đọc bài “Hai con dê” và làm bài tập trắc nghiệm, điền từ.

Nội dung

HS đọc bài “Hai con dê” (bài luyện đọc thêm) theo nhóm đôi; làm các bài tập 1 đến 10 trong sách bằng hình thức trò chơi trên bảng tương tác và phiếu học tập số 2. Học liệu số NeoEdu được chiếu để HS làm bài tập tương tác.

Sản phẩm dự kiến

  • Bài 1: B (Thả một chiếc lá xuống nước).
  • Bài 2: B (Cắn vào chân người thợ săn).
  • Bài 3: Kiến rơi xuống nước → Bồ câu thả lá cứu kiến → Người thợ săn ngắm bắn bồ câu → Kiến cắn chân người thợ săn → Bồ câu tìm đến cảm ơn kiến.
  • Bài 4: C (Giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn).
  • Bài 5: Kiến vùng vẫy kêu cứu; bồ câu nhanh trí thả chiếc lá xuống.
  • Bài 6: thợ săn, kiến cắn (vần ăn); trời nắng (vần ăng).
  • Bài 7: HS đọc đúng, trơn bài “Hai con dê”.
  • Bài 8: C (Vì cầu hẹp, chỉ đủ một con đi).
  • Bài 9: A (Nhường dê đen qua trước).
  • Bài 10: Đúng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bài “Hai con dê”, nêu câu hỏi: “Vì sao hai con dê không thể cùng qua cầu một lúc?” GV hướng dẫn HS đọc theo cặp, mỗi bạn đọc một đoạn.

    Học sinh

    HS lắng nghe GV đọc mẫu, đọc theo cặp, đổi vai cho nhau.

  2. Giáo viên

    GV chiếu học liệu số NeoEdu (trang bài học) và hướng dẫn HS làm bài tập 1 đến 4 bằng cách giơ thẻ A, B, C. Sau đó GV phát Phiếu học tập số 2 để HS làm bài 5, 6, 8, 9, 10.

    Học sinh

    HS giơ thẻ đáp án. HS làm bài điền từ, nối và đánh dấu đúng/sai vào phiếu. Ví dụ dự kiến: bài 8 chọn C vì “cầu hẹp, chỉ đủ một con đi”.

  3. Giáo viên

    GV mời một số HS đọc đoạn văn và trình bày đáp án. GV hỏi: “Vì sao dê trắng nhường dê đen qua trước?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì dê trắng biết nhường bạn, nên cả hai đều qua cầu an toàn.”

  4. Giáo viên

    GV chữa bài, nhận xét và chốt: “Cả hai câu chuyện đều nói về việc biết giúp đỡ, nhường nhịn nhau.” GV khen các nhóm làm đúng và nhanh.

    Học sinh

    HS sửa lỗi (nếu có) và nhắc lại: “Biết nhường nhịn, giúp đỡ nhau thì ai cũng vui.”

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Giúp đỡ người quanh em

Mục tiêu

HS vận dụng bài học vào cuộc sống: nêu được những việc làm giúp đỡ người khác và cam kết thực hiện trong tuần.

Nội dung

HS thảo luận nhóm 4 về các tình huống thực tế trong lớp học và gia đình (bạn quên bút, bà mang đồ nặng, bạn bị ngã). Mỗi nhóm chọn một tình huống, nêu cách giúp đỡ và đóng vai ngắn. Về nhà, HS kể lại câu chuyện cho người thân nghe và làm một việc giúp đỡ người trong gia đình.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm nêu được ít nhất 2 cách giúp đỡ phù hợp với tình huống và đóng vai ngắn. HS cam kết được một việc giúp đỡ cụ thể để thực hiện ở nhà.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống: “Bạn Nam bị ngã, đầu gối chảy máu; bà của em xách hai túi đồ nặng. Em sẽ làm gì?” GV chia nhóm và giao nhiệm vụ: chọn một tình huống, nêu cách giúp và đóng vai.

    Học sinh

    HS lắng nghe, chọn tình huống và thảo luận nhóm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý khi cần: “Em có thể làm gì để giúp bạn? Em nên nói câu gì khi được giúp đỡ?”

    Học sinh

    HS thảo luận và đóng vai. Ví dụ dự kiến: “Em đỡ bạn dậy, rồi gọi cô giáo.” / “Em xách giúp bà một túi và nói: Bà để con xách giúp ạ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm đóng vai trước lớp và hỏi: “Khi được giúp, người được giúp nên nói gì?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Con cảm ơn bạn ạ.” / “Cảm ơn bà đã giúp cháu.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và giao việc về nhà: kể lại câu chuyện cho người thân và làm một việc giúp đỡ trong gia đình. GV nhấn mạnh: “Giúp người là giúp mình.”

    Học sinh

    HS nhắc lại câu ghi nhớ và ghi nhận việc cần làm ở nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: …… Thành viên: ……

Nhiệm vụ 1: Đọc bài “Kiến và chim bồ câu” và sắp xếp các sự việc theo đúng thứ tự câu chuyện (ghi số 1 đến 5 vào ô trống):

  • ( ) Bồ câu tìm đến cảm ơn kiến.
  • ( ) Kiến rơi xuống nước, vùng vẫy kêu cứu.
  • ( ) Kiến cắn chân người thợ săn, bồ câu bay đi.
  • ( ) Bồ câu thả một chiếc lá xuống nước.
  • ( ) Người thợ săn ngắm bắn bồ câu.

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi.

  • Vì sao bồ câu thả lá xuống nước?
  • Kiến đã làm gì để cứu bồ câu?
  • Em học được điều gì từ câu chuyện?

Nhiệm vụ 3: Điền từ vào chỗ trống (chọn từ: vùng vẫy, nhanh trí, cảm động).

  • Kiến rơi xuống nước, nó ……… kêu cứu.
  • Bồ câu ……… thả chiếc lá xuống nước.
  • Bồ câu cảm thấy ……… khi kiến đến cảm ơn.

Phiếu học tập số 2

Họ và tên: ……

Bài 1: Chọn đáp án đúng (khoanh vào A, B hoặc C).

  • Bồ câu đã làm gì để cứu kiến? A. Lao xuống nước; B. Thả một chiếc lá xuống nước; C. Gọi người thợ săn.

Bài 2: Điền vần ăn hoặc ăng vào chỗ trống.

  • thợ s……
  • kiến c……
  • trời n……

Bài 3: Đọc bài “Hai con dê” và trả lời.

  • Vì sao hai con dê không thể cùng qua cầu một lúc?
    A. Vì cầu bị gãy; B. Vì nước suối dâng cao; C. Vì cầu hẹp, chỉ đủ một con đi.
  • Dê trắng đã làm gì? A. Nhường dê đen qua trước; B. Húc dê đen; C. Quay về.
  • Đúng hay sai: Cả hai con dê đều sang bờ bên kia an toàn. (Đúng / Sai)

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại bài “Kiến và chim bồ câu” và bài “Hai con dê” cho người thân nghe, mỗi bài đọc ít nhất 2 lần.
  • Kể lại câu chuyện “Kiến và chim bồ câu” theo hai ý: bồ câu cứu kiến; kiến cứu bồ câu cho bố mẹ hoặc anh chị nghe.
  • Viết vào vở 2 tiếng có vần ăn và 2 tiếng có vần ăng, sau đó tìm thêm 1 từ có tiếng đó trong đời sống hằng ngày.
  • Làm một việc giúp đỡ người trong gia đình (ví dụ: dọn bàn, rót nước cho ông bà) và nói lời cảm ơn khi được giúp đỡ.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.