Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 5. Âm và chữ: r, s, t, tr, th – vần ia, ua, ưa

Giáo án Bài 25. Ôn tập và kể chuyện

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được các âm r, s, t, tr, th và các vần ia, ua, ưa qua ví dụ (mía, chia, cua, mùa, dưa, mưa).
  • Giải thích được vị trí đặt dấu thanh trên chữ đầu của vần ia, ua, ưa (mía, rùa, cửa).
  • Đọc đúng và hiểu nội dung đoạn văn ngắn “Mùa mưa, thỏ ở nhà…” và “Bờ tre có tổ cò…”.
  • Viết đúng chính tả tr/ch và dấu thanh trong các tiếng có vần ia, ua, ưa.
  • Kể lại được câu chuyện “Chó sói và cừu non” theo trình tự 4 đoạn và nêu được ý nghĩa câu chuyện.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng tiếng, từ, đoạn ngắn; viết đúng tr/ch và dấu thanh; nghe hiểu và nói thành câu khi kể lại câu chuyện.
  • Năng lực văn học: nhận biết nhân vật (cừu non, sói, anh chăn cừu), diễn biến và bài học “bình tĩnh, nhanh trí” trong câu chuyện ngụ ngôn.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc lại bài đã học, tự kiểm tra đáp án bài tập và sửa lỗi của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc theo cặp, nhóm 4; đọc, nghe và trao đổi để hoàn thành nhiệm vụ chung.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: sắp xếp tranh theo trình tự câu chuyện, đóng vai và kể lại bằng lời của mình.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: tích cực luyện đọc, luyện viết và hoàn thành đầy đủ các bài tập trong giờ.
  • Trách nhiệm: nhớ không đi chơi xa người lớn, biết giữ mình an toàn như bài học của cừu non.
  • Nhân ái: biết giúp đỡ bạn trong hoạt động nhóm, cùng bạn đọc và sửa lỗi cho nhau một cách nhẹ nhàng.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc thẻ chữ ghi các âm r, s, t, tr, th và các vần ia, ua, ưa.
  • Thẻ tranh (hoặc hình chiếu): rổ, sẻ, tổ, tre, thỏ, mía, cua, dưa, mưa, rùa, cửa.
  • Bộ 4 thẻ tranh minh họa truyện “Chó sói và cừu non” (cừu non gặm cỏ; sói xuất hiện; cừu non kêu hát; anh chăn cừu cầm gậy chạy tới).
  • Bảng phụ ghi đoạn văn “Mùa mưa, thỏ ở nhà…” và “Bờ tre có tổ cò…”.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm/cặp).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học “Bài 25. Ôn tập và kể chuyện” (bài giảng, ví dụ, bài tập tương tác và phần nghe “bấm loa”, tranh minh họa truyện).

2. Học sinh

  • Vở Tiếng Việt 1, bút chì, bảng con, phấn hoặc bút dạ.
  • Bộ thẻ chữ và thẻ tranh (nếu GV phát).
  • Đồ dùng hỗ trợ đóng vai (mũ, gậy đồ chơi nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Thỏ con tìm nhà

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về các âm và vần đã học; tạo không khí vui vẻ trước giờ ôn tập.

Nội dung

Trò chơi “Thỏ con tìm nhà”: GV gắn thẻ tiếng lên bảng (rổ, sẻ, tổ, tre, thỏ, mía, cua, dưa); HS đọc nhanh và chỉ đúng thẻ khi GV gọi tên. (Tiết 1)

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng và nhanh các tiếng: rổ, sẻ, tổ, tre, thỏ, mía, cua, dưa; sẵn sàng vào bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu: “Thỏ con đi tìm nhà, các em giúp thỏ đọc đúng tên các ngôi nhà nhé!” GV dán thẻ tiếng lên bảng.

    Học sinh

    HS lắng nghe và hứng thú nhận nhiệm vụ.

  2. Giáo viên

    GV đọc mẫu một lần, sau đó chỉ từng thẻ và yêu cầu cả lớp đọc. Hỏi: “Tiếng nào có âm đầu tr?”

    Học sinh

    HS đọc đồng thanh, rồi đọc cá nhân. Trả lời dự kiến: “Tiếng tre có âm đầu tr; tiếng thỏ có âm đầu th.”

  3. Giáo viên

    GV gọi 2–3 HS đọc nhanh, khen và sửa ngay lỗi phát âm (nếu có).

    Học sinh

    HS đọc cá nhân; các bạn khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Các em đã nhớ rất tốt các âm và vần. Hôm nay chúng ta cùng ôn lại và đọc câu chuyện nhé!”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài học: “Ôn tập và kể chuyện”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Hệ thống hoá âm và vần ia, ua, ưa

Mục tiêu

Hệ thống hoá các âm r, s, t, tr, th và vần ia, ua, ưa; nhận biết vị trí đặt dấu thanh trên chữ đầu của vần.

Nội dung

Kĩ thuật sơ đồ tư duy: GV vẽ trung tâm “Âm và vần”, hai nhánh “Âm: r, s, t, tr, th” và “Vần: ia, ua, ưa”. HS tìm tiếng mẫu và điền vào nhánh (mía, chia; cua, mùa; dưa, mưa). Sau đó HS quan sát cách đặt dấu thanh: mía, rùa, cửa. (Tiết 1)

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ tư duy hoặc bảng tổng hợp trên bảng lớp: 5 âm (r, s, t, tr, th); 3 vần (ia, ua, ưa) với ví dụ; kết luận: dấu thanh đặt trên chữ đầu của vần (i, u, ư).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV vẽ sơ đồ và nêu nhiệm vụ: “Hãy tìm trong bài các âm đã học và các vần có ia, ua, ưa để điền vào sơ đồ.”

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, mở vở và quan sát sơ đồ.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Tiếng mía có âm đầu gì và vần gì? Dấu thanh sắc đặt ở chữ nào?” Gợi ý: “Các em nhìn vần ia, chữ nào đứng đầu?”

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Tiếng mía có âm đầu m, vần ia. Dấu sắc đặt trên chữ i, là chữ đứng đầu của vần.” HS lên bảng gắn thẻ chữ vào nhánh tương ứng.

  3. Giáo viên

    GV mời cặp đôi đối chiếu sơ đồ với bạn; sau đó gọi 2 nhóm trình bày. GV hỏi: “Tiếng rùa, cửa dấu đặt ở đâu?”

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Dấu huyền trên chữ u trong rùa (vần ua); dấu hỏi trên chữ ư trong cửa (vần ưa).” Cả lớp nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Với vần ia, ua, ưa, dấu thanh đặt trên chữ đầu của vần: mía, rùa, cửa.” GV đọc lại sơ đồ cho cả lớp đọc theo.

    Học sinh

    HS đọc đồng thanh sơ đồ và ghi nhớ quy tắc đặt dấu.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Đọc đoạn văn ngắn

Mục tiêu

Đọc đúng, đọc hiểu hai đoạn văn ngắn; nhận biết hành động của nhân vật trong đoạn văn.

Nội dung

Cặp đôi: một HS đọc, một HS dùng que chỉ và kiểm tra; sau đó đổi vai. Đọc hai đoạn văn trên bảng phụ: “Mùa mưa, thỏ ở nhà. Thỏ mẹ chia mía cho thỏ bé.” và “Bờ tre có tổ cò. Cò mẹ đưa cá cho cò bé.” HS hoàn thành Phiếu học tập số 1. (Tiết 1)

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng hai đoạn văn; hoàn thành Phiếu học tập số 1 với các đáp án: thỏ mẹ chia mía cho thỏ bé; cò mẹ đưa cá cho cò bé; tổ cò ở bờ tre.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: “Mỗi cặp đọc đoạn văn, một bạn đọc, một bạn chỉ chữ. Sau đó làm Phiếu học tập số 1.”

    Học sinh

    HS nhận phiếu và chọn vai trong cặp.

  2. Giáo viên

    GV đọc mẫu từng câu, nhắc HS chú ý từ có âm tr, ch, th và vần ia, ua, ưa. Đi quanh lớp hỗ trợ cặp gặp khó khăn.

    Học sinh

    HS đọc theo cặp, đổi vai và làm phiếu. Trả lời dự kiến cho câu hỏi GV: “Thỏ mẹ làm gì?” – “Thỏ mẹ chia mía cho thỏ bé.”

  3. Giáo viên

    GV gọi 2 cặp đọc trước lớp; hỏi: “Cò mẹ đưa gì cho cò bé?” và “Tổ cò ở đâu?”

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Cò mẹ đưa cá cho cò bé.” “Tổ cò ở bờ tre.” Các cặp khác nhận xét cách đọc.

  4. Giáo viên

    GV khen những cặp đọc đúng, nhắc lại: “Đọc đúng tiếng, hiểu đúng hành động của nhân vật là đọc tốt.”

    Học sinh

    HS tự sửa lỗi trong phiếu nếu có.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 13 phút

Nghe và kể lại câu chuyện Chó sói và cừu non

Mục tiêu

Nghe hiểu câu chuyện; sắp xếp đúng trình tự các sự việc và kể lại bằng lời; nêu bài học về sự bình tĩnh, nhanh trí.

Nội dung

Kĩ thuật mảnh ghép nhỏ: nhóm 4 HS nhận 4 thẻ tranh minh họa, sắp xếp theo trình tự câu chuyện. GV kể truyện (có thể bật phần nghe của NeoEdu), sau đó đặt câu hỏi để HS tóm tắt và kể lại từng đoạn. (Tiết 2)

Sản phẩm dự kiến

Trình tự đúng 4 tranh: (1) cừu non gặm cỏ, bị tụt lại sau đàn; (2) cừu non bình tĩnh xin hát trước khi bị ăn thịt; (3) cừu non kêu thật to; (4) anh chăn cừu chạy tới, sói bỏ chạy, cừu non thoát nạn. HS kể lại được câu chuyện và nêu ý nghĩa: gặp nguy hiểm cần bình tĩnh, nhanh trí; đi chơi không tách xa người lớn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát 4 thẻ tranh cho mỗi nhóm, nêu nhiệm vụ: “Nghe kể chuyện, sau đó xếp tranh theo đúng thứ tự câu chuyện.”

    Học sinh

    HS nhận thẻ tranh và chuẩn bị nghe.

  2. Giáo viên

    GV kể chuyện kết hợp chỉ tranh (hoặc bật phần nghe NeoEdu). Hỏi: “Vì sao cừu non bị tụt lại sau đàn?” “Cừu non đã làm gì khi gặp sói?” “Vì sao sói bỏ chạy?”

    Học sinh

    HS xếp tranh theo nhóm. Trả lời dự kiến: “Vì cừu non mải gặm cỏ.” “Cừu non bình tĩnh xin được hát một bài trước khi bị ăn thịt.” “Vì sói nghe thấy anh chăn cừu cầm gậy chạy tới nên hoảng sợ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày thứ tự tranh và kể lại một đoạn bằng lời của mình; gợi ý bằng câu mở: “Một hôm, cừu non…”

    Học sinh

    Đại diện nhóm kể 1–2 câu cho mỗi đoạn; các nhóm khác nhận xét về trình tự và cách kể.

  4. Giáo viên

    GV hỏi: “Câu chuyện dạy em điều gì?” Chốt: “Gặp nguy hiểm, hãy bình tĩnh, nhanh trí tìm cách thoát; đi chơi đừng tách xa người lớn.”

    Học sinh

    HS nêu ý nghĩa bằng lời của mình, ví dụ: “Phải bình tĩnh khi gặp nguy hiểm.”

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 16 phút

Luyện tập củng cố tr/ch, dấu thanh và vần

Mục tiêu

Làm đúng các bài tập về nghe, nối hình, chọn tiếng, điền tr/ch, sắp xếp câu và đúng/sai.

Nội dung

Làm 9 bài tập trong sách và trên học liệu NeoEdu (bài 1 nghe “thỏ mẹ”; bài 2 nối hình với từ; bài 3 chọn tiếng có vần ua; bài 4 điền tr/ch; bài 5 điền từ mưa; bài 6 sắp xếp câu; bài 7 đúng/sai; bài 8 đổi vần ua thành ưa; bài 9 tìm tiếng khác vần). HS làm bảng con, sau đó làm Phiếu học tập số 2 theo cặp để kiểm tra lại các bài 4, 5, 6, 7. (Tiết 2)

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1) A (thỏ mẹ); 2) thỏ – 🐇, cua – 🦀, tre – 🎋, dưa – 🍉; 3) B, C, D (rùa, đũa, cua); 4) tre (tr), chó (ch); 5) mưa; 6) Cò mẹ đưa cá cho cò bé; 7) a) Đ, b) Đ, c) S (rùa), d) S (tre có âm tr); 8) mưa; 9) B (cua). HS hoàn thành Phiếu học tập số 2 đúng ít nhất 80% các câu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu, nêu quy tắc: “Làm nhanh bảng con, giơ bảng khi có đáp án; bài nghe bấm loa để nghe.”

    Học sinh

    HS chuẩn bị bảng con và bút.

  2. Giáo viên

    GV lần lượt đưa bài 1–9, hỏi: “Em nghe thấy từ nào?” (bài 1); “Cây tre viết bằng chữ gì?” (bài 4); “Trời ... , bé đưa dù cho bà – điền từ gì?” (bài 5). Sau đó hướng dẫn cặp làm Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS làm bảng con và giơ đáp án; cặp đôi làm phiếu. Trả lời dự kiến: “Em nghe thấy thỏ mẹ.” “Tre viết tr, chó viết ch.” “Trời mưa, bé đưa dù cho bà.”

  3. Giáo viên

    GV gọi HS trình bày đáp án các bài 6, 7, 9; hỏi thêm: “Viết ruà hay rùa? Vì sao?”

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Viết rùa, dấu huyền đặt trên chữ u.” Các bạn nhận xét và sửa cùng GV.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nhắc lỗi thường gặp: đặt sai dấu thanh trong vần ia, ua, ưa (miá, ruà, cưả). Khen những HS làm đúng nhiều.

    Học sinh

    HS sửa lỗi trong vở và bảng con.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 12 phút

Kể cho người thân nghe

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức đọc, nghe và kể chuyện vào thực tế; biết chia sẻ bài học với gia đình.

Nội dung

Giao nhiệm vụ về nhà: đọc cho bố mẹ (hoặc người thân) nghe đoạn văn “Bờ tre có tổ cò…”; kể lại câu chuyện “Chó sói và cừu non” bằng 4 câu; tìm và viết 3 tiếng có tr hoặc ch và 2 tiếng có vần ia, ua, ưa mà em thấy ở nhà. Trong lớp, GV tổ chức trò chơi nhỏ “Ai kể hay” với 2–3 HS kể trước lớp. (Tiết 2)

Sản phẩm dự kiến

HS kể được câu chuyện bằng 4 câu theo trình tự; đọc đúng đoạn văn cho người thân nghe; nộp hoặc ghi vào vở danh sách 3 tiếng có tr/ch và 2 tiếng có vần ia, ua, ưa tìm được ở nhà (ví dụ: tre, chó, mía, cửa).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu nhiệm vụ về nhà và trò chơi “Ai kể hay” trong lớp; nhắc HS: “Kể bằng lời của em, không cần đọc y nguyên.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và ghi nhiệm vụ vào vở.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS kể lại câu chuyện trước lớp. Hỏi: “Nếu gặp nguy hiểm, em sẽ làm gì như cừu non?”

    Học sinh

    HS kể theo 4 đoạn. Trả lời dự kiến: “Em sẽ bình tĩnh và tìm cách để thoát nguy hiểm.”

  3. Giáo viên

    GV mời HS đọc danh sách tiếng tìm được ở nhà (dự kiến: tre, chó, mía, cửa, dưa), nhận xét đúng về tr/ch và vần.

    Học sinh

    HS đọc danh sách tiếng vừa tìm, các bạn góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Các em đã học các âm, vần và câu chuyện thật hay. Hãy kể lại cho người thân nghe để cùng học nhé!”

    Học sinh

    HS hứa thực hiện nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc thầm đoạn văn và trả lời câu hỏi:

  • Đoạn 1: “Mùa mưa, thỏ ở nhà. Thỏ mẹ chia mía cho thỏ bé.”
  • Đoạn 2: “Bờ tre có tổ cò. Cò mẹ đưa cá cho cò bé.”

Câu 1. Thỏ mẹ làm gì? ……………………………………………
Câu 2. Cò mẹ đưa gì cho cò bé? ……………………………………………
Câu 3. Tổ cò ở đâu? ……………………………………………
Câu 4. Tìm và gạch chân tiếng có vần ia (2 tiếng). ……………………………………………
Câu 5. Tìm tiếng có âm đầu tr trong đoạn văn. ……………………………………………

Tự kiểm tra: đọc lại đoạn văn, khoanh tròn chữ đầu của vần có dấu thanh.

Phiếu học tập số 2

Làm việc theo cặp, điền đúng và đọc to kết quả:

  • Bờ {{1}}e có tổ cò. Chọn: tr | ch → ……………
  • Nhà em có chú {{2}}ó. Chọn: tr | ch → ……………
  • Trời {{1}}, bé đưa dù cho bà. Điền từ có vần ưa → ……………
  • Sắp xếp thành câu: cá / bé / mẹ / cho / đưa / cò / cò → ……………………………
  • Đúng hay sai?
    a) Tiếng “thỏ” có âm đầu th. ……
    b) Vần ưa gồm ư và a. ……
    c) Viết “ruà” là đúng. ……
    d) Tiếng “tre” có âm đầu ch. ……
  • Đổi vần ua trong tiếng mua thành vần ưa, ta được tiếng: ……………

Đổi phiếu với bạn để kiểm tra theo đáp án GV đưa lên bảng.

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại hai đoạn văn “Mùa mưa, thỏ ở nhà…” và “Bờ tre có tổ cò…” cho người thân nghe ít nhất 2 lần.
  • Kể lại câu chuyện “Chó sói và cừu non” bằng 4 câu theo đúng trình tự.
  • Viết vào vở 3 tiếng có tr hoặc ch và 2 tiếng có vần ia, ua, ưa mà em tìm được ở nhà (ví dụ: tre, chó, mía, cửa); đánh dấu thanh đúng vị trí trên chữ đầu của vần.
  • Hỏi người thân: “Khi gặp nguy hiểm, em nên làm gì?” và ghi lại 1 điều em học được từ câu chuyện.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.