Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 5. Âm và chữ: r, s, t, tr, th – vần ia, ua, ưa

Giáo án Bài 24. ua, ưa

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cấu tạo vần ua (u đứng trước, a đứng sau) và vần ưa (ư đứng trước, a đứng sau).
Đọc đúng các vần ua, ưa, các tiếng, từ có chứa vần ua, ưa (cua, mua, rùa, dưa, mưa, cửa, sữa) và đọc được đoạn văn ngắn “Mùa mưa. Bà đi chợ.”.
Viết đúng vần ua, ưa, các từ cua, dưa và từ cửa với dấu hỏi đặt trên chữ ư.
Phân biệt được vần ua trong “mua” (mua đồ) và vần ưa trong “mưa” (trời mưa) qua ngữ cảnh.
Năng lực ngôn ngữ: Đọc đúng vần ua, ưa và các tiếng, từ, đoạn có chứa vần; viết đúng vần và từ; nghe và nói đúng tiếng có trong bài nghe, nói được câu đủ ý về nội dung đoạn đọc.
Năng lực văn học: Hiểu nội dung đoạn văn ngắn (mùa mưa, bà đi chợ, bé Hà đưa dù cho bà) và cảm nhận được tình cảm yêu thương trong gia đình qua hành động đưa dù, mua đồ cho bà.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc lại tiếng, từ, đoạn đã học và tự kiểm tra cách viết vần ua, ưa trên bảng con.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc cặp đôi khi đọc đoạn và trao đổi để chọn đáp án trong phiếu học tập; trả lời câu hỏi đầy đủ câu.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Dựa vào ngữ cảnh (trời đang mùa mưa, bà đi chợ) để chọn đúng tiếng “mua” hay “mưa”, “dù” hay “dưa”.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực luyện đọc, luyện viết vần ua, ưa trên lớp và ở nhà.
Nhân ái: Biết quan tâm, giúp đỡ người thân như bé Hà đưa dù cho bà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bộ thẻ chữ và thẻ vần: u, ư, a, ua, ưa, dấu hỏi, dấu huyền, dấu ngã, dấu sắc, dấu nặng.
Tranh hoặc hình ảnh: con cua, con rùa, quả dưa, cái dù, cái cửa, ly sữa, trời mưa, bó lúa.
Bảng lớp, phấn màu; máy tính, loa để bấm nghe âm thanh (bài tập 1).
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi).
Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-24-ua-ua) để chiếu và cho HS làm bài tập tương tác.

2. Học sinh

Vở Tiếng Việt 1, bảng con, phấn hoặc bút viết bảng con, khăn lau.
Bộ thẻ chữ rời (nếu có) để ghép tiếng.
Vở tập viết.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 6 phút

Đoán con vật

Mục tiêu

Gợi nhớ kiến thức cũ và tạo hứng thú, dẫn dắt HS vào tiếng có vần ua.

Nội dung

HS nghe câu đố về con vật, đoán tên con vật và đọc tiếng chứa vần mới: cua.

Sản phẩm dự kiến

HS đoán đúng con cua, đọc đúng tiếng “cua” và nhận ra tiếng có vần ua.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc câu đố: “Mai cứng, tám chân, hai càng, bò ngang là con gì?” GV hỏi: “Các con đoán xem đó là con gì?”
Học sinh
HS lắng nghe và giơ tay trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Con cua ạ!”.
Giáo viên
GV viết tiếng “cua” lên bảng, cho HS đọc đồng thanh, sau đó đọc cá nhân 2 đến 3 em. GV hỏi: “Tiếng cua có âm nào và vần nào?”
Học sinh
HS đọc “cua”. Dự kiến HS trả lời: “Tiếng cua có âm c và vần ua ạ.”
Giáo viên
GV mời 1 đến 2 HS trình bày cách phân tích tiếng “cua” thành âm đầu và vần.
Học sinh
HS nói: “Tiếng cua gồm âm c và vần ua.”
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn dắt: “Hôm nay chúng ta học vần ua và vần ưa.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học: “Bài 24: ua, ưa.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 14 phút

Khám phá vần ua

Mục tiêu

Nhận biết cấu tạo vần ua (u đứng trước, a đứng sau) và đọc đúng các tiếng có vần ua.

Nội dung

Ghép thẻ chữ u và a thành vần ua; ghép thêm âm đầu để tạo tiếng: mua, rùa, chua, đũa, lúa. Lưu ý dấu thanh đặt trên chữ u trong rùa, đũa.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng cấu tạo vần ua; đọc đúng và trơn các tiếng: cua, mua, rùa, chua, đũa, lúa.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ thẻ chữ u và a, hỏi: “Chữ nào đứng trước, chữ nào đứng sau?” GV ghép thành vần ua trên bảng.
Học sinh
HS quan sát và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Chữ u đứng trước, chữ a đứng sau ạ.”
Giáo viên
GV hướng dẫn đọc vần ua (đọc chậm rồi nhanh dần: u-a, ua). Sau đó GV thêm âm c, m, r, ch, đ, l trước vần ua để tạo tiếng, yêu cầu HS đọc: cua, mua, rùa, chua, đũa, lúa. GV hỏi: “Tiếng rùa có dấu thanh gì và đặt ở đâu?”
Học sinh
HS đọc đồng thanh, sau đó đọc cá nhân. Dự kiến HS trả lời: “Tiếng rùa có dấu huyền, đặt trên chữ u ạ.”
Giáo viên
GV mời HS lên bảng dùng thẻ chữ ghép thêm một tiếng có vần ua và đọc to.
Học sinh
HS ghép và đọc, ví dụ: “lúa”, “đũa”.
Giáo viên
GV chốt: Vần ua gồm u đứng trước, a đứng sau; dấu thanh đặt trên chữ u. GV chiếu hình con cua, con rùa để HS liên hệ.
Học sinh
HS nhắc lại: “Vần ua gồm u và a, dấu thanh đặt trên u.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 14 phút

Khám phá vần ưa và phân biệt ua, ưa

Mục tiêu

Nhận biết cấu tạo vần ưa, đọc đúng các tiếng có vần ưa và phân biệt được “mua” với “mưa”.

Nội dung

Ghép thẻ ư và a thành vần ưa; ghép tạo tiếng: dưa, mưa, cửa, sữa. Hướng dẫn dấu hỏi trên chữ ư trong cửa. So sánh mua (mua đồ) – mưa (trời mưa) qua trò chơi “Ai nhanh tay” giơ thẻ.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng vần ưa và các tiếng dưa, mưa, cửa, sữa; giải thích được nghĩa của “mua” và “mưa” trong câu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ thẻ ư và a, ghép thành vần ưa trên bảng. GV hỏi: “Vần ưa khác vần ua ở chữ nào?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Vần ưa có chữ ư, còn vần ua có chữ u ạ.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS đọc vần ưa, sau đó ghép tạo tiếng dưa, mưa, cửa, sữa để HS đọc. GV nhấn mạnh dấu hỏi trên chữ ư trong “cửa”.
Học sinh
HS đọc đồng thanh và cá nhân các tiếng: dưa, mưa, cửa, sữa. Dự kiến HS trả lời khi được hỏi: “Dấu hỏi trong cửa đặt trên chữ ư ạ.”
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh tay”: GV đọc “mua” hoặc “mưa”, HS giơ thẻ hình trời mưa hoặc hình đi chợ mua đồ. GV hỏi thêm: “Trời mưa thì đọc tiếng nào?”
Học sinh
HS giơ thẻ đúng và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Trời mưa là mưa, còn đi chợ mua đồ là mua ạ.”
Giáo viên
GV chốt: Vần ưa gồm ư đứng trước, a đứng sau; phân biệt mua (đi mua đồ) với mưa (trời mưa). GV nhắc HS không đặt dấu thanh trên chữ a.
Học sinh
HS nhắc lại: “Mua là đi mua đồ, mưa là trời mưa.”

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Viết vần ua, ưa và từ cua, dưa, cửa

Mục tiêu

Viết đúng vần ua, ưa và các từ cua, dưa, cửa theo quy trình.

Nội dung

GV hướng dẫn quy trình viết: vần ua (viết u nối sang a), vần ưa (viết ư nối sang a); từ cua, dưa (viết c, d trước vần); từ cửa (c, ưa, dấu hỏi đặt trên chữ ư). Lưu ý không viết “cuả”.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng vần ua, ưa, và các từ cua, dưa, cửa trên bảng con; nêu được vị trí dấu hỏi trong cửa.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết mẫu vần ua trên bảng và nêu cách viết: “u viết trước, sau đó nối bút sang a.” Tương tự với vần ưa.
Học sinh
HS quan sát và theo dõi cách viết mẫu.
Giáo viên
GV yêu cầu HS viết vần ua, ưa vào bảng con, sau đó viết các từ cua, dưa, cửa. GV đi quanh lớp, nhắc HS chú ý dấu hỏi đặt trên chữ ư trong cửa.
Học sinh
HS viết bảng con, giơ bảng để GV kiểm tra. Dự kiến HS hỏi: “Dấu hỏi phải đặt ở đâu ạ?” Đáp: “Đặt trên chữ ư ạ.”
Giáo viên
GV mời 2 HS lên viết từ cửa trên bảng lớp, các HS khác nhận xét.
Học sinh
HS lên bảng viết, các bạn nhận xét về độ cao, khoảng cách và vị trí dấu thanh.
Giáo viên
GV nhận xét chung và nhắc HS viết đúng vị trí dấu thanh: dấu thanh đặt trên u, ư.
Học sinh
HS sửa lại bài viết nếu chưa đúng.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Đọc tiếng, chọn từ và nối hình

Mục tiêu

Củng cố nhận biết vần ua, ưa qua các bài tập nghe, chọn, điền và nối hình.

Nội dung

Thực hiện bài tập 1 đến 6 trong Phiếu học tập số 1: nghe âm thanh chọn tiếng; đoán con vật; chọn tiếng có vần ưa; điền từ vào chỗ trống; nối hình với từ. GV có thể dùng học liệu số NeoEdu để HS làm bài tập tương tác.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: 1A (mưa); 2B (cua); 3B, C, D (dưa, sữa, cửa); 4 đưa; 5 mua, mua; 6 cua – 🦀, rùa – 🐢, dưa – 🍉, sữa – 🥛. HS làm đúng ít nhất 5/6 bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho cặp đôi, nêu yêu cầu: “Các con làm việc cùng bạn bên cạnh, đọc to từng câu trước khi chọn đáp án.” GV bấm loa cho HS nghe bài 1.
Học sinh
HS nhận phiếu, lắng nghe bài 1 và trao đổi với bạn.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS làm lần lượt bài 2 đến 6; quan sát các cặp và gợi ý khi cần. Với bài 5, GV hỏi: “Bà đi chợ thì mua hay mưa?”
Học sinh
HS làm bài, khoanh đáp án hoặc điền từ. Dự kiến HS trả lời bài 5: “Bà đi chợ nên là mua ạ.”
Giáo viên
GV mời 3 cặp đôi trình bày đáp án, yêu cầu các cặp khác nhận xét và đọc lại tiếng, từ vừa chọn.
Học sinh
HS trình bày, ví dụ: “Bài 1 là mưa, bài 3 là dưa, sữa, cửa ạ.”
Giáo viên
GV chốt đáp án và khen ngợi các cặp làm đúng. GV chiếu đáp án trên bảng để HS đối chiếu.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Đọc đoạn và trả lời câu hỏi

Mục tiêu

Đọc đúng, trôi chảy đoạn văn có vần ua, ưa và hiểu nội dung đoạn đọc.

Nội dung

Đoạn đọc: “Mùa mưa. Bà đi chợ. Bé Hà đưa dù cho bà. Bà mua cua, mua dưa.” Thực hiện bài 7 đến 10 trong Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 8B (dù); 9B, C (dưa, cua); 10A (vì đang mùa mưa). HS đọc được cả đoạn văn với tốc độ phù hợp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu đoạn văn hai lần, sau đó hướng dẫn HS đọc thầm.
Học sinh
HS lắng nghe và đọc thầm theo.
Giáo viên
GV mời 3 đến 4 HS đọc to từng câu; nếu HS đọc sai tiếng có vần ua, ưa, GV đọc lại và yêu cầu đọc lại. GV hỏi: “Bé Hà đưa gì cho bà?” và “Vì sao bé Hà đưa dù cho bà?”
Học sinh
HS đọc và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Bé Hà đưa dù cho bà ạ.” và “Vì đang mùa mưa, bà sẽ bị ướt ạ.”
Giáo viên
GV tổ chức cho cặp đôi đọc nối tiếp đoạn văn và trả lời câu hỏi “Bà mua gì?”.
Học sinh
HS đọc nối tiếp và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Bà mua cua, mua dưa ạ.”
Giáo viên
GV nhận xét, khen cách đọc và nhắc HS: Mùa mưa là mùa có mưa, bé Hà đưa dù để bà đỡ ướt.
Học sinh
HS nhắc lại nội dung đoạn đọc bằng một câu.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Em giúp bà đi chợ

Mục tiêu

Vận dụng vần ua, ưa để nói câu đơn giản về việc giúp đỡ người thân trong gia đình.

Nội dung

HS đóng vai bé Hà và bà: bé đưa dù, bà mua cua, mua dưa. HS nói 1 đến 2 câu có tiếng chứa vần ua hoặc ưa về việc em giúp người thân.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được câu có tiếng chứa vần ua, ưa, ví dụ: “Em đưa dù cho bà ạ.” hoặc “Bà mua dưa ạ.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4 HS, phát vai: bé Hà, bà, người bán cua, người bán dưa. GV nêu nhiệm vụ đóng vai ngắn.
Học sinh
HS nhận vai và thảo luận nhanh trong nhóm.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm lên đóng vai trước lớp và yêu cầu nói câu có tiếng chứa vần ua, ưa.
Học sinh
HS đóng vai và nói. Dự kiến HS nói: “Cháu đưa dù cho bà ạ.” và “Bà mua cua, mua dưa ạ.”
Giáo viên
GV nhận xét về nội dung và cách đọc tiếng có vần ua, ưa của từng nhóm.
Học sinh
HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
Giáo viên
GV chốt: Em biết giúp đỡ người thân như bé Hà. GV giao bài về nhà.
Học sinh
HS nhắc lại điều em có thể làm để giúp người thân.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động “Đọc tiếng, chọn từ và nối hình” và “Đọc đoạn và trả lời câu hỏi”.

Bài 1. Bấm loa để nghe. Em nghe thấy tiếng nào? A. mưa; B. mua; C. mùa.
Bài 2. Đây là con gì? A. cá; B. cua; C. rùa.
Bài 3. Chọn các tiếng có vần ưa: A. rùa; B. dưa; C. sữa; D. cửa; E. cua.
Bài 4. Bé Hà ____ dù cho bà. (điền từ)
Bài 5. Bà ____ cua, ____ dưa. (điền từ)
Bài 6. Nối hình với từ: cua, rùa, dưa, sữa.
Bài 7. Đọc đoạn văn: Mùa mưa. Bà đi chợ. Bé Hà đưa dù cho bà. Bà mua cua, mua dưa.
Bài 8. Bé Hà đưa gì cho bà? A. giỏ; B. dù; C. dưa.
Bài 9. Bà mua gì? A. sữa; B. dưa; C. cua.
Bài 10. Vì sao bé Hà đưa dù cho bà? A. Vì đang mùa mưa; B. Vì bà mua dưa; C. Vì bà đi đò.

Hướng dẫn về nhà

Đọc to cho người thân nghe đoạn “Mùa mưa. Bà đi chợ. Bé Hà đưa dù cho bà. Bà mua cua, mua dưa.” ít nhất 2 lần.
Viết vào vở ô li mỗi vần ua, ưa một dòng và mỗi từ cua, dưa, cửa một dòng.
Tìm và nói cho người thân nghe 2 tiếng có vần ua hoặc ưa mà em thấy quanh nhà (ví dụ: cửa, sữa).
Vẽ một bức tranh về việc em giúp đỡ người thân và viết 1 câu dưới tranh có tiếng chứa vần ua hoặc ưa.
Luyện tập thêm trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-24-ua-ua) với sự hướng dẫn của người lớn.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.