Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 5. Âm và chữ: r, s, t, tr, th – vần ia, ua, ưa

Giáo án Bài 21. R r, S s

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nhận biết và đọc đúng âm r (rờ), âm s (sờ) qua khẩu hình và phát âm.
  • Đọc đúng các tiếng, từ, câu có r, s: rá, rổ, rễ, cá rô, sẻ, sò, sổ, số, rủ.
  • Viết đúng chữ r, s cao 2,52{,}5 li và các từ rổ, sẻ.
  • Phân biệt được tiếng có âm đầu r với tiếng có âm đầu s và nhận ra sự khác nhau giữa r với d, gi ở mức đơn giản.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng âm r, s, các tiếng và đoạn văn ngắn; viết đúng chữ r, s, từ rổ, sẻ; nghe và nói đúng tên sự vật có r, s.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được hình ảnh bé Hà rủ Na đi bờ hồ, hồ có cá rô, chú sẻ nhỏ đỗ bên bờ hồ, qua đó thêm yêu thích tiếng Việt và cảnh vật quê hương.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự quan sát khẩu hình, tự đọc thầm và đọc to tiếng, từ, câu có r, s, tự kiểm tra bài viết của mình trên bảng con.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi khi đọc tiếng, từ, đoạn; trình bày đáp án bằng bảng con và nói đúng câu trả lời của mình.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS ghép tiếng, sắp xếp các tiếng thành câu và tìm vật quanh em có tên chứa r, s.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS luyện viết r, s đủ số dòng trong vở Tập viết và luyện đọc đoạn văn đến khi đọc trơn.
  • Trách nhiệm: HS giữ tư thế ngồi viết đúng, cầm bút đúng cách và hoàn thành phần việc được giao trong nhóm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh họa: cái rổ, cái rá, củ/quả rễ cây, cá rô, con sẻ, con sò, quyển sổ, con số.
  • Thẻ chữ r, s, các vần a, e, ô, ê, ư, dấu thanh và thẻ tiếng (rá, rổ, rễ, rủ, sẻ, sò, sổ, số).
  • Bảng phụ hoặc bảng lớp ghi đoạn: Bé Hà rủ Na đi bờ hồ. Hồ có cá rô. Chú sẻ nhỏ đỗ ở bờ hồ.
  • Loa hoặc thiết bị phát âm thanh để nghe mẫu âm r, s.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-21-r-r-s-s), dùng ở phần khám phá âm r, s và phần luyện tập nghe – chọn.

2. Học sinh

  • Bảng con, bút viết bảng con, khăn lau.
  • Vở Tập viết, bút chì, bút màu.
  • Bộ thẻ chữ r, s và thẻ tiếng (nếu có) để ghép tiếng.
  • Phiếu học tập số 1.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán tên sự vật quen thuộc

Mục tiêu

Tạo hứng thú, huy động vốn từ có sẵn của HS và dẫn dắt vào âm r, âm s.

Nội dung

GV treo tranh cái rổ, con sẻ, con cá rô và hỏi HS tên từng sự vật. Sau đó chơi trò “Đố bạn” với tranh. Lưu ý: tiết 1 gồm khởi động, khám phá âm r và âm s; tiết 2 gồm viết chữ, luyện tập và vận dụng.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên 3 sự vật trong tranh và nhận biết được các tiếng mở đầu bằng âm mới.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo lần lượt tranh cái rổ, con sẻ, con cá rô và hỏi: “Các em nhìn xem, đây là gì?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh và trả lời: “Cái rổ”, “Con sẻ”, “Con cá rô”.

  2. Giáo viên

    GV chơi trò “Đố bạn”: GV đọc tên sự vật, HS giơ đúng tranh đó lên. GV đọc chậm tiếng “rổ”, “sẻ” để HS chú ý.

    Học sinh

    HS lắng nghe, giơ tranh đúng và đọc theo GV các tiếng “rổ”, “sẻ”, “rô”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 HS nói lại tên sự vật mình vừa đoán được.

    Học sinh

    HS nói: “Em đoán đây là con sẻ.”, “Đây là cái rổ.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi và dẫn dắt: “Các tiếng vừa rồi đều có âm mới mà hôm nay chúng ta học là âm r và âm s. Bây giờ chúng ta cùng khám phá âm r.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài học: “Âm r và âm s”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Nhận biết âm r và chữ r

Mục tiêu

HS nhận biết khẩu hình và cách phát âm âm r (rờ); ghép được tiếng có âm đầu r.

Nội dung

GV đọc mẫu âm r, hướng dẫn HS đặt đầu lưỡi lên, để hơi thoát ra, đầu lưỡi hơi rung. Sau đó GV ghép chữ r với các vần a, ô, ơ, u và dấu thanh để tạo tiếng rá, rổ, rủ, rơ. Chữ r cao 2,52{,}5 li.

Sản phẩm dự kiến

HS phát âm đúng âm r, đọc đúng các tiếng rá, rổ, rủ; nêu được tiếng rổ gồm âm đầu r, vần ô và dấu hỏi.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu “rờ” và làm mẫu khẩu hình: “Cô uốn đầu lưỡi lên, để hơi thoát ra, đầu lưỡi hơi rung. Các em thử làm theo cô.” GV hỏi: “Khi đọc âm r, đầu lưỡi có rung không?”

    Học sinh

    HS quan sát và làm theo GV, trả lời: “Có, đầu lưỡi hơi rung.”

  2. Giáo viên

    GV gắn thẻ chữ r rồi ghép với thẻ a để tạo “ra”, đọc “rờ – a – ra – sắc – rá”. Tiếp theo GV ghép r, ô, dấu hỏi để tạo “rổ”. HS đọc đồng thanh, sau đó đọc cá nhân.

    Học sinh

    HS đọc đồng thanh “rờ – a – ra – sắc – rá”, “rờ – ô – rô – hỏi – rổ”; một số HS đọc cá nhân.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Tiếng rổ có âm đầu là gì, vần là gì, dấu thanh là gì?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Âm đầu là r, vần là ô, dấu hỏi.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Âm r được phát âm là rờ, đầu lưỡi hơi rung. Chữ r cao 2,5 li.” GV chỉ vào chữ r trên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại: “Âm r, phát âm là rờ, chữ r cao 2,5 li.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Nhận biết âm s và chữ s, phân biệt với r

Mục tiêu

HS nhận biết khẩu hình và cách phát âm âm s (sờ); ghép được tiếng có âm đầu s và phân biệt được tiếng có âm đầu s với tiếng có âm đầu r.

Nội dung

GV đọc mẫu âm s, hướng dẫn HS đặt đầu lưỡi gần vòm miệng, hơi thoát ra nhẹ như tiếng gió “sss”, không rung. GV ghép s với các vần để tạo sẻ, sò, sổ, số. Sau đó GV so sánh cặp r và s bằng cách đọc cặp tiếng: rổ – sổ, rô – sò. Chữ s cao 2,52{,}5 li.

Sản phẩm dự kiến

HS phát âm đúng âm s, đọc đúng sẻ, sò, sổ, số; nêu được điểm khác nhau giữa âm r (rung đầu lưỡi) và âm s (không rung, như tiếng gió).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu “sờ” và hướng dẫn: “Đầu lưỡi uốn lên gần vòm miệng, hơi thoát ra nhẹ như tiếng gió sss, không rung.” GV hỏi: “Khi đọc âm s, đầu lưỡi có rung không?”

    Học sinh

    HS thử phát âm “sss” và trả lời: “Không rung, chỉ có tiếng gió.”

  2. Giáo viên

    GV ghép thẻ s với e và dấu hỏi để tạo “sẻ”; ghép s với ô và dấu hỏi để tạo “sổ”. GV yêu cầu HS đọc cá nhân và đọc cặp đôi tiếng “rổ – sổ”.

    Học sinh

    HS đọc “sờ – e – se – hỏi – sẻ”, “sờ – ô – sô – hỏi – sổ”; HS cặp đôi đọc luân phiên “rổ – sổ”.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Khi đọc rổ và sổ, em thấy âm đầu nào khác nhau? Em thấy đầu lưỡi thế nào?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Âm đầu r khác âm đầu s. Khi đọc r đầu lưỡi rung, khi đọc s đầu lưỡi không rung.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Âm s phát âm là sờ, không rung. Chữ s cao 2,5 li. Chúng ta phân biệt r và s bằng cách nghe và nhìn chữ.”

    Học sinh

    HS nhắc lại đặc điểm âm s và chữ s.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 8 phút

Viết chữ r, s và từ rổ, sẻ

Mục tiêu

HS viết đúng chữ r, s và các từ rổ, sẻ theo đúng độ cao, nét và tư thế ngồi.

Nội dung

GV viết mẫu chữ r, chữ s trên bảng lớp kẻ ô li. Hướng dẫn nét: chữ r gồm nét xiên phải lên quá đường kẻ 3 một chút, nét thắt rồi nét móc ngược phải; chữ s gồm nét xiên phải, nét thắt, nét cong phải khép về phía trái. Sau đó HS viết vào bảng con và vở Tập viết. Nhắc tư thế: ngồi thẳng lưng, mắt cách vở 25–30 cm, cầm bút bằng ba ngón tay.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được chữ r, s đúng nét, đúng độ cao 2,5 li; viết được từ rổ, sẻ liền mạch, khoảng cách hợp lí.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu chữ r trên bảng và nêu từng nét, sau đó viết mẫu chữ s. GV nhắc: “Chữ r và chữ s đều cao 2,5 li.”

    Học sinh

    HS quan sát, nhắc lại các nét của chữ r, chữ s.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết chữ r, s vào bảng con. GV đi quanh lớp, nhắc HS kiểm tra tư thế ngồi và cách cầm bút. Sau đó GV viết mẫu từ rổ, sẻ và yêu cầu HS viết vào vở Tập viết.

    Học sinh

    HS viết chữ r, s vào bảng con, sau đó viết từ rổ, sẻ vào vở; kiểm tra tư thế ngồi và cách cầm bút.

  3. Giáo viên

    GV giơ một vài bảng con tiêu biểu, hỏi: “Chữ nào của bạn đúng nét, đúng độ cao?”

    Học sinh

    HS giơ bảng con và nhận xét bạn, ví dụ: “Chữ r của bạn có nét móc ngược phải, rất đẹp.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nhắc lỗi thường gặp: viết chữ s không có nét thắt. GV khen HS viết tốt.

    Học sinh

    HS sửa lỗi của mình nếu có, ghi nhớ cách viết đúng.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Nghe, chọn và điền r, s

Mục tiêu

HS nghe và nhận diện đúng tiếng có âm đầu r hoặc s; điền đúng r, s vào chỗ trống.

Nội dung

Bài tập 1: bấm loa để nghe tiếng và chọn A. rổ, B. rô, C. rễ. Bài tập 2: nhìn tranh và chọn A. rổ, B. sổ, C. số. Bài tập 3: chọn các tiếng có âm đầu s trong sò, rổ, rễ, sẻ, số. Bài tập 4: điền rô vào chỗ trống trong câu “Hồ có cá {{1}}.” Bài tập 5: điền s hoặc r vào chỗ trống trong chú {{1}}ẻ và cá {{2}}ô. Lưu ý quan niệm sai: rổ khác dỗ (dỗ bé).

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 1 là A (rổ); bài 2 là A (rổ); bài 3 là A, D, E (sò, sẻ, số); bài 4 là rô (cá rô); bài 5 là s và r (chú sẻ, cá rô). HS giải thích được vì sao chọn đáp án đó.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV bấm loa (hoặc đọc mẫu) để HS nghe tiếng. GV nêu yêu cầu bài 1: “Em nghe thấy tiếng nào: rổ, rô hay rễ?”

    Học sinh

    HS lắng nghe và chuẩn bị đáp án.

  2. Giáo viên

    GV chiếu tranh bài 2 và mời HS giơ bảng con. Sau đó GV hướng dẫn bài 3, 4, 5 và yêu cầu HS làm vào bảng con hoặc vở bài tập.

    Học sinh

    HS giơ bảng con: bài 1 chọn A (rổ), bài 2 chọn A (rổ), bài 3 chọn A, D, E (sò, sẻ, số), bài 4 điền rô, bài 5 điền s và r.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Vì sao em chọn rổ mà không chọn rô ở bài 1?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Vì tiếng rổ có dấu hỏi, còn rô không có dấu thanh.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: “Rổ là đồ đan để đựng rau, quả. Khi viết cần phân biệt r với s và chú ý dấu thanh.”

    Học sinh

    HS sửa bài sai và ghi nhớ đáp án đúng.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Đọc tiếng, từ, đoạn văn

Mục tiêu

HS đọc đúng đoạn văn có r, s; hiểu nội dung đoạn đọc và sắp xếp được câu đúng.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1: đọc đoạn văn “Bé Hà rủ Na đi bờ hồ. Hồ có cá rô. Chú sẻ nhỏ đỗ ở bờ hồ.”; trả lời câu hỏi bài 7, 8, 9 và sắp xếp các tiếng thành câu ở bài 10.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 7 là C (Na); bài 8 là B (cá rô); bài 9 là Đúng; bài 10 là “Bé Hà rủ Na đi bờ hồ.” HS đọc đúng đoạn văn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 cho từng cặp. GV đọc mẫu đoạn văn, sau đó hướng dẫn HS đọc thầm rồi đọc to từng câu.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, lắng nghe GV đọc mẫu, đọc thầm đoạn văn.

  2. Giáo viên

    GV mời từng cặp đọc to đoạn văn và làm bài tập trên phiếu. GV đi quanh lớp hỗ trợ HS đọc khó.

    Học sinh

    HS cặp đôi đọc luân phiên từng câu; trả lời các câu hỏi và sắp xếp các tiếng thành câu.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Bé Hà rủ ai đi bờ hồ?” và “Hồ có gì?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Bé Hà rủ Na đi bờ hồ.”, “Hồ có cá rô.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, khen cặp đọc tốt và chốt: “Đoạn văn nói về bạn Hà rủ bạn Na đi chơi bờ hồ, có cá rô và chú sẻ nhỏ.”

    Học sinh

    HS đọc lại đoạn văn một lần cùng GV.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Săn chữ r, s quanh em

Mục tiêu

HS vận dụng âm r, s để nhận diện và đọc các tiếng có r, s trong cuộc sống hằng ngày.

Nội dung

Trò chơi “Săn chữ”: HS quan sát đồ vật trong lớp và tìm những vật có tên chứa r hoặc s (ví dụ: rổ, rá, sổ, số). HS đọc to tên vật và nói một câu đơn giản. Về nhà, HS tìm thêm một vật có tên chứa r hoặc s và đọc cho người thân nghe.

Sản phẩm dự kiến

HS tìm và đọc đúng ít nhất 2 tiếng có r hoặc s có trong lớp; HS nói được một câu có tiếng vừa tìm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi “Săn chữ” và nêu luật: mỗi nhóm tìm vật có tên chứa r hoặc s trong lớp, đọc to và nói một câu ngắn.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi và chia nhóm.

  2. Giáo viên

    GV cho các nhóm đi tìm, sau đó mời từng nhóm đọc tên vật tìm được.

    Học sinh

    HS tìm đồ vật, đọc tên, ví dụ: “Cái sổ.”, “Cái số nhà.”, “Cái rổ.”

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Em đã tìm được tiếng nào có âm r? Tiếng nào có âm s?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Em tìm được rổ, rá; em tìm được sổ, số.”

  4. Giáo viên

    GV tổng kết, khen ngợi các nhóm và giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS lắng nghe và ghi nhớ nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Đọc to đoạn văn sau:

  • Bé Hà rủ Na đi bờ hồ.
  • Hồ có cá rô.
  • Chú sẻ nhỏ đỗ ở bờ hồ.

Bài 2. Trả lời câu hỏi, khoanh vào chữ cái đúng:

  • Bé Hà rủ ai đi bờ hồ? A. bà; B. mẹ; C. Na
  • Hồ có gì? A. rổ; B. cá rô; C. sò

Bài 3. Đúng hay sai? Khoanh vào Đ hoặc S:

  • Chú sẻ nhỏ đỗ ở bờ hồ. (Đ / S)

Bài 4. Sắp xếp các tiếng thành câu:

  • Bé / Hà / rủ / Na / đi / bờ / hồ.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết chữ r, s mỗi chữ một dòng và viết từ rổ, sẻ mỗi từ một dòng vào vở Tập viết, chú ý độ cao 2,5 li và nét chữ đúng cách.
  • Đọc to đoạn văn “Bé Hà rủ Na đi bờ hồ. Hồ có cá rô. Chú sẻ nhỏ đỗ ở bờ hồ.” cho người thân nghe ít nhất hai lần.
  • Tìm một đồ vật ở nhà có tên chứa âm r hoặc s, đọc to tên vật và nói một câu ngắn với người thân.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.