NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 19. Mái ấm gia đình

Giáo án Bài 2. Làm anh

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, đọc trơn bài thơ “Làm anh”, ngắt nghỉ đúng nhịp thơ.
  • Nêu được nội dung chính của bài thơ: làm anh chị phải biết dỗ dành, nâng đỡ, nhường nhịn và chăm sóc em nhỏ.
  • Giải thích được nghĩa của các từ “dỗ dành”, “dịu dàng”, “nhường”.
  • Tìm được tiếng cùng vần với “bánh”, “đẹp”, “vui” và nêu được cách nhận biết tiếng cùng vần.
  • Vận dụng được từ ngữ đã học để nói một câu về việc em đã làm cho anh, chị, em của mình.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng và trơn bài thơ; nghe hiểu nội dung; nói thành câu rõ ràng về việc đã làm cho em nhỏ; viết được các tiếng cùng vần ở mức độ phù hợp lớp 1.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được tình cảm anh chị em qua hình ảnh “dỗ em”, “nâng em dậy”, “chia phần hơn”, “nhường đồ chơi”; hiểu lời ca dao so sánh anh em với tay chân.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc bài thơ, tự đối chiếu đáp án với bạn và tự sửa lỗi khi đọc sai.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, cặp đôi, lắng nghe và trao đổi ý kiến khi kể chuyện và trả lời câu hỏi.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm tình huống anh chị em trong nhà và đưa ra cách ứng xử phù hợp, sáng tạo khi ghép từ, tìm tiếng cùng vần.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết yêu thương, quan tâm, dỗ dành và nhường nhịn em nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày.
  • Trách nhiệm: nhận việc được giao trong nhóm và hoàn thành đúng phần của mình; biết giúp đỡ anh chị em ở nhà.
  • Trung thực: trả lời đúng theo nội dung bài thơ và kể đúng việc mình đã làm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài thơ “Làm anh” và bài ca dao.
  • Tranh minh hoạ gia đình, tranh em bé khóc, em bé ngã, chia bánh, nhường đồ chơi.
  • Bảng phụ hoặc thẻ từ ghi các từ “dỗ dành”, “dịu dàng”, “nhường” và thẻ nghĩa tương ứng.
  • Thẻ từ ghi các tiếng: bánh, cánh, chanh, xanh, bàn, đẹp, kẹp, dép, vui, núi, túi, vai, vôi.
  • Phiếu học tập số 1, phiếu học tập số 2 (in cho từng nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-2-lam-anh (dùng để kiểm tra nhanh phần luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 1, vở Tập viết, bảng con và bút dạ.
  • Bộ thẻ từ (nếu có) để ghép từ với nghĩa và ghép tiếng cùng vần.
  • Bút chì, tẩy để làm phiếu học tập.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chia sẻ về anh chị em trong nhà

Mục tiêu

Kết nối trải nghiệm của HS với chủ đề “Mái ấm gia đình”, tạo hứng thú trước khi học bài thơ “Làm anh”.

Nội dung

HS trả lời hai câu hỏi khởi động: “Em có anh, chị hay em nhỏ không?” và “Em thường làm gì cùng anh, chị, em?”.

Sản phẩm dự kiến

Ít nhất 3 HS chia sẻ được một điều về anh chị em của mình hoặc về việc các em thường làm cùng nhau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh gia đình có anh chị em đang chơi cùng nhau và nêu câu hỏi: “Trong tranh, các bạn nhỏ đang làm gì?”.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, suy nghĩ và giơ tay phát biểu ý kiến.

  2. Giáo viên

    GV đặt câu hỏi: “Em có anh, chị hay em nhỏ không? Em thường làm gì cùng họ?”. GV gợi ý khi HS lúng túng bằng cách hỏi: “Em có chơi xếp hình, đọc truyện hay ăn bánh cùng ai không?”.

    Học sinh

    HS trả lời, ví dụ: “Em có em gái, em hay cùng em xếp hình.”; “Em có anh trai, anh chở em đi học.”; “Em không có anh chị em nhưng em chơi với em họ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS chia sẻ trước lớp và khen những câu trả lời rõ ràng, đầy đủ.

    Học sinh

    3 HS lần lượt trình bày; các bạn khác lắng nghe, nhận xét ngắn.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét: “Anh chị em trong nhà thường có những việc làm cùng nhau. Hôm nay chúng ta cùng đọc bài thơ Làm anh để xem anh chị phải làm gì cho em nhỏ nhé.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài “Làm anh” và mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc hiểu bài thơ “Làm anh”

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài thơ và nêu được nội dung chính: làm anh chị cần biết yêu thương, nhường nhịn và chăm sóc em nhỏ.

Nội dung

GV đọc mẫu toàn bài, HS đọc theo. Bài thơ được chia thành 4 nhóm nội dung: em bé khóc, em ngã, chia quà bánh, nhường đồ chơi. Các nhóm đọc và trả lời câu hỏi trong Phiếu học tập số 1. Cuối cùng cả lớp cùng rút ra điều bài thơ muốn nói.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm đọc đúng, trơn khổ thơ được giao và hoàn thành Phiếu học tập số 1; cả lớp nêu được: “Làm anh chị cần yêu thương, nhường nhịn và chăm sóc em nhỏ.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài thơ, chú ý ngắt nghỉ ở cuối dòng thơ. Sau đó GV chia lớp thành 4 nhóm, phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ: “Nhóm 1 đọc khổ về em bé khóc, nhóm 2 đọc khổ về em ngã, nhóm 3 về quà bánh, nhóm 4 về đồ chơi.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm theo GV; nhận phiếu và phân công người đọc, người ghi trong nhóm.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát các nhóm, nhắc HS đọc đúng tiếng khó như “khóc”, “nâng”, “chia”, “đồ chơi”. GV hỏi nhóm 1: “Khi em bé khóc, anh phải làm gì?”.

    Học sinh

    Nhóm đọc khổ thơ được giao, thảo luận và điền câu trả lời vào phiếu. Dự kiến trả lời: “Anh phải dỗ dành em.”; “Khi em ngã, anh nâng em dậy thật dịu dàng.”; “Mẹ cho quà bánh, anh chia em phần hơn.”; “Có đồ chơi đẹp, anh nhường em chơi trước.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện mỗi nhóm đọc khổ thơ của nhóm và trình bày câu trả lời. GV hỏi cả lớp: “Theo em, anh chị trong bài thơ là người như thế nào?”.

    Học sinh

    Đại diện 4 nhóm lần lượt đọc và trình bày; HS cả lớp nhận xét. Dự kiến trả lời: “Anh chị rất yêu em, biết dỗ dành và nhường em.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Làm anh không dễ nhưng rất vui, ai biết yêu em bé thì đều làm được. Điều bài thơ muốn nói là anh chị biết yêu thương, nhường nhịn, chăm sóc em nhỏ.” GV yêu cầu cả lớp đọc lại toàn bài thơ một lần.

    Học sinh

    HS đọc lại bài thơ cả lớp, nhắc lại điều bài thơ muốn nói với GV.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Từ ngữ và tiếng cùng vần

Mục tiêu

HS hiểu nghĩa các từ “dỗ dành”, “dịu dàng”, “nhường” và tìm được tiếng cùng vần với “bánh”, “đẹp”, “vui”.

Nội dung

Hoạt động 1: Ghép thẻ từ với thẻ nghĩa (dỗ dành, dịu dàng, nhường). Hoạt động 2: Trò chơi “Tìm bạn cùng vần”: HS cầm thẻ tiếng, tìm các bạn có tiếng cùng vần với tiếng đã cho. HS hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng 3 cặp từ – nghĩa; tìm đúng các tiếng cùng vần: bánh – cánh, chanh, xanh (vần anh); đẹp – kẹp, dép (vần ep); vui – núi, túi (vần ui); nêu được: cùng vần là giống nhau phần vần, có thể khác âm đầu và dấu thanh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV gắn lên bảng thẻ từ “dỗ dành”, “dịu dàng”, “nhường” và thẻ nghĩa lộn xộn. GV nêu yêu cầu: “Hãy đọc từ, đoán nghĩa rồi ghép với thẻ nghĩa phù hợp.” Sau đó GV giới thiệu trò chơi “Tìm bạn cùng vần”.

    Học sinh

    HS quan sát, đọc thầm các từ và thẻ nghĩa; lắng nghe luật chơi.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS lên ghép thẻ, các bạn khác kiểm tra. GV hỏi: “Vì sao em ghép “nhường” với “để phần tốt hơn cho người khác”?”. Tiếp theo GV phát thẻ tiếng cho từng nhóm, hướng dẫn: “Hỏi bạn: tiếng nào cùng vần với “bánh”? Hãy nói to, rõ.”

    Học sinh

    HS ghép thẻ đúng: dỗ dành – nói ngọt ngào cho em bé nín khóc; dịu dàng – nhẹ nhàng, êm ái; nhường – để phần tốt hơn cho người khác. HS trả lời: “Vì nhường là nhường phần tốt cho người khác.” Các nhóm tìm tiếng cùng vần và điền vào phiếu số 2.

  3. Giáo viên

    GV mời mỗi nhóm đọc các tiếng vừa tìm được và kiểm tra chéo. GV hỏi: “Tiếng “bánh” và “cánh” khác nhau ở chỗ nào, giống nhau ở chỗ nào?”.

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc: “bánh – cánh – chanh – xanh”, “đẹp – kẹp – dép”, “vui – núi – túi”. Dự kiến trả lời: “Chúng khác âm đầu và dấu thanh nhưng đều có vần anh.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Cùng vần là giống nhau phần vần, có thể khác âm đầu và dấu thanh.” GV đọc mẫu ba từ khó “dỗ dành”, “dịu dàng”, “nhường” và yêu cầu HS đọc theo.

    Học sinh

    HS đọc lại từ khó và nhắc lại khái niệm tiếng cùng vần.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập: chọn đúng, nối đúng, điền đúng

Mục tiêu

Củng cố hiểu nội dung bài thơ, nghĩa từ, tiếng cùng vần và cách sắp xếp câu.

Nội dung

HS làm các bài tập: (1) Theo bài thơ, làm anh cần làm những gì cho em? A. Chia em phần bánh hơn; B. Giành đồ chơi của em; C. Nâng em dậy khi em ngã; D. Dỗ dành khi em khóc. (2) Theo bài thơ, ai thì làm được anh? A. Người lớn tuổi nhất; B. Người biết yêu em bé; C. Người khoẻ nhất. (3) Nối từ với nghĩa phù hợp: dỗ dành, dịu dàng, nhường. (4) Chọn các tiếng cùng vần với “bánh”: A. xanh; B. chanh; C. cánh; D. bàn. (5) Tiếng nào cùng vần với “vui”? A. vai; B. núi; C. vôi. (9) Khi em bé khóc, anh phải {dỗ dành}. Khi em ngã, anh {nâng} em dậy. (10) Sắp xếp các từ thành câu: Anh – nhường em – đồ chơi – đẹp nhất.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) A, C, D. (2) B. (3) dỗ dành – nói ngọt cho em nín khóc; dịu dàng – nhẹ nhàng, êm ái; nhường – để phần tốt hơn cho người khác. (4) A, B, C. (5) B. (9) dỗ dành; nâng. (10) “Anh nhường em đồ chơi đẹp nhất.” HS đạt khi làm đúng từ 8/10 câu trở lên.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc từng câu hỏi, HS giơ bảng con hoặc giơ thẻ đáp án. GV nhắc: “Câu 1 có thể chọn nhiều đáp án, các em nhớ đọc kĩ bài thơ.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhớ lại nội dung bài thơ và chuẩn bị bảng con.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh tay”: GV đọc câu hỏi, 2 nhóm thi giơ thẻ đáp án nhanh nhất. Với câu 10, GV mời 1 HS lên gắn thẻ từ theo thứ tự đúng. GV có thể dùng học liệu số NeoEdu để kiểm tra nhanh các câu còn lại.

    Học sinh

    HS giơ bảng con: câu 1 chọn A, C, D; câu 2 chọn B; câu 5 chọn B; câu 9 điền dỗ dành, nâng. Với câu 10, HS dự kiến sắp xếp: “Anh nhường em đồ chơi đẹp nhất.”

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Vì sao câu 1 không chọn B?”. GV mời HS giải thích.

    Học sinh

    HS trả lời: “Vì bài thơ nói anh nhường em đồ chơi, không giành đồ chơi của em.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, khen nhóm làm nhanh và đúng; chữa lỗi cho HS còn sai, nhấn mạnh: làm anh là dỗ em, nâng em, chia phần hơn và nhường đồ chơi.

    Học sinh

    HS sửa bài trong vở hoặc bảng con theo hướng dẫn của GV.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Em làm anh chị giỏi: nói và nghe, học ca dao

Mục tiêu

HS nói được một câu kể về việc đã làm cho anh, chị, em của mình; đọc đúng ca dao và hiểu ý nghĩa tình anh em.

Nội dung

Hoạt động 1 (nói và nghe): HS kể cho bạn trong cặp đôi một việc đã làm cho anh, chị hoặc em. Hoạt động 2 (luyện đọc thêm): GV đọc ca dao “Anh em như thể tay chân, Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.”, giải thích “tay chân” và “đùm bọc” bằng lời đơn giản. Bài tập 6–8 về ca dao được làm cùng lớp: câu so sánh anh em với tay chân; “đùm bọc” là che chở, giúp đỡ nhau.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS kể được 1–2 câu về việc đã làm cho em nhỏ hoặc anh chị; đọc đúng 2 dòng ca dao; trả lời đúng: anh em được so sánh với tay chân, “đùm bọc” nghĩa là che chở, giúp đỡ nhau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Hãy kể cho bạn bên cạnh nghe một việc em đã làm cho anh, chị hoặc em của mình. Các em nói rõ: ai, làm việc gì và cảm thấy thế nào.” GV làm mẫu một câu.

    Học sinh

    HS lắng nghe mẫu của GV và nghĩ về việc mình đã làm.

  2. Giáo viên

    GV cho HS làm việc theo cặp đôi, mỗi HS kể trong khoảng 1 phút; GV đi quan sát, gợi ý khi HS bí ý. Sau đó GV đọc ca dao, hỏi: “Anh em được so sánh với gì?”, “Đùm bọc nghĩa là gì?”.

    Học sinh

    HS kể theo cặp, ví dụ: “Em nhường bánh cho em gái.”; “Em dỗ em khi em khóc.” Sau đó HS trả lời: “Anh em như tay chân.”; “Đùm bọc là che chở, giúp đỡ nhau.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 cặp lên kể trước lớp và mời cả lớp đọc theo ca dao hai lần.

    Học sinh

    Đại diện 3 cặp kể trước lớp; cả lớp đọc theo ca dao, ghi nhớ nội dung.

  4. Giáo viên

    GV khen các bạn biết yêu thương, nhường nhịn em; nhắc: “Anh chị em trong nhà như tay với chân, cùng nhau giúp đỡ.” GV giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhắc lại điều em học được và ghi nhớ nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: ……… Khổ thơ được giao: ………

  • Em bé khóc thì anh làm gì?
  • Khi em ngã, anh làm gì?
  • Mẹ cho quà bánh, anh làm gì?
  • Có đồ chơi đẹp, anh làm gì?
  • Qua khổ thơ này, em thấy làm anh cần có tình cảm gì?
  • Ghi chú: Ghi câu trả lời ngắn gọn vào chỗ trống, đọc đúng và trơn khổ thơ trước khi trình bày.

Phiếu học tập số 2

Nhóm: ………
Bài 1. Ghép từ với nghĩa:

  • dỗ dành ⟷ ……… (nói ngọt ngào cho em bé nín khóc, vui lên)
  • dịu dàng ⟷ ……… (nhẹ nhàng, êm ái)
  • nhường ⟷ ……… (để phần tốt hơn cho người khác)
    Bài 2. Tìm tiếng cùng vần:
  • Cùng vần với “bánh”: ………
  • Cùng vần với “đẹp”: ………
  • Cùng vần với “vui”: ………
    Bài 3. Cùng vần là gì? Viết một câu nhận xét: ………

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc thuộc lòng bài thơ “Làm anh” cùng bố mẹ hoặc anh chị em; đọc to, rõ, ngắt nghỉ đúng nhịp thơ.
  • Kể cho bố mẹ nghe một việc em đã làm để giúp đỡ, dỗ dành hoặc nhường nhịn anh, chị, em của mình.
  • Học thuộc hai dòng ca dao “Anh em như thể tay chân, Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.” và tìm thêm 2 tiếng cùng vần với “xanh” để ghi vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.