Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 3. Âm và chữ: i, k, h, l, u, ư, ch, kh

Giáo án Bài 14. Ch ch, Kh kh

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được âm ch (chờ) và âm kh (khờ); nhận biết được cách phát âm: mặt lưỡi chạm vòm miệng rồi bật ra với ch, cuống lưỡi nâng sát vòm miệng với kh.
Giải thích được ch và kh là chữ ghép: hai chữ cái viết liền nhau nhưng cùng ghi một âm (ch = c + h, kh = k + h).
Đọc đúng các tiếng chó, chú, chị, chè, chữ, khỉ, khế, kho, khô và đọc đúng đoạn “Chú khỉ có khế. Chú chó có cá khô.”.
Viết đúng chữ ch, kh và các từ chó, khế; viết chữ hoa đúng quy định (chỉ viết hoa chữ cái đầu: Ch, Kh).
Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng âm ch, kh và các tiếng, từ, đoạn có ch, kh; viết đúng chữ ch, kh và từ chó, khế; nghe và phân biệt được âm kh với âm ch qua bài nghe.
Năng lực văn học: cảm nhận được hình ảnh chú khỉ và chú chó chia sẻ cho nhau thứ mình có qua đoạn đọc ngắn và trả lời được câu hỏi về nội dung đoạn văn.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc thầm, tự luyện viết chữ ch, kh trên bảng con và tự kiểm tra bài viết của mình theo mẫu.
Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm để ghép tiếng, đọc nối tiếp đoạn văn, trao đổi đáp án trong các bài tập nghe – nhìn – chọn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: suy luận từ tranh và ngữ cảnh để chọn đúng tiếng có ch hoặc kh, đặt câu về việc chia sẻ đồ vật với bạn.

3. Phẩm chất

Nhân ái: nhận ra việc khỉ và chó chia sẻ cho nhau thứ mình có và biết chia sẻ đồ dùng với bạn bè.
Chăm chỉ: tập trung luyện đọc, luyện viết chữ ch, kh đúng nét, đúng độ cao, đúng thứ tự nét.
Trung thực: nói đúng điều mình nghe, nhìn thấy khi làm bài nghe – nhìn – chọn và không sao chép bài của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh chú khỉ đưa khế cho chó, chó đưa cá khô cho khỉ (tranh minh họa đoạn đọc).
Tranh con chó, con khỉ, con cá, quả khế, cá khô để dùng khi khởi động và làm bài tập nối hình với từ.
Thẻ chữ ch, kh, c, h, k, các âm đầu và vần: a, e, ê, i, o, ô, u, ư, các dấu thanh; bảng phụ kẻ bảng ghép tiếng.
Loa hoặc thiết bị phát âm thanh để phát bài nghe “Em nghe thấy tiếng nào?”.
Phiếu học tập số 1 và số 2 (in cho mỗi nhóm/cá nhân).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 14 Ch ch, Kh kh (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-14-ch-ch-kh-kh) gồm bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác; dùng ở hoạt động Khám phá 1 (nghe, xem bài giảng âm ch, kh) và hoạt động Luyện tập (làm bài tập tương tác).

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng hoặc bút chì, khăn lau.
Bộ thẻ chữ ch, kh và các âm, vần (mỗi nhóm một bộ) để ghép tiếng.
Vở Tiếng Việt 1, Sách Tiếng Việt 1 (tập 1) trang bài 14.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 6 phút

Ai đoán đúng tên con vật

Mục tiêu

Huy động vốn sống và sự chú ý của HS; giúp HS nhớ lại các tiếng chó, khỉ và làm quen với âm đầu ch, kh.

Nội dung

GV đưa lần lượt tranh con chó, con khỉ, con cá, quả khế; HS đoán tên và đọc to tiếng vừa đoán. GV ghi nhanh các tiếng chó, khỉ lên bảng và khoanh âm đầu của mỗi tiếng.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng tiếng chó, khỉ, khế; nhận ra được có tiếng bắt đầu bằng ch và tiếng bắt đầu bằng kh.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ tranh con chó và hỏi: “Đây là con gì?” Sau đó đưa tranh con khỉ và hỏi tương tự. Nói: “Hôm nay chúng ta sẽ học hai âm mới nằm ở đầu các tiếng này.”
Học sinh
HS quan sát tranh, lắng nghe câu hỏi và chuẩn bị trả lời.
Giáo viên
GV mời 3–4 HS trả lời. GV gợi ý: “Tiếng con vật bắt đầu bằng âm nào?”
Học sinh
HS trả lời: “Đây là con chó.” “Đây là con khỉ.” “Tiếng chó bắt đầu bằng ch.” “Tiếng khỉ bắt đầu bằng kh.” (dự kiến)
Giáo viên
GV ghi bảng: chó, khỉ, khế. GV mời HS đọc nhẩm, sau đó đọc to.
Học sinh
HS đọc đồng thanh, rồi đọc cá nhân các tiếng vừa ghi.
Giáo viên
GV khen HS và nói: “Hai tiếng này có âm đầu mới là ch và kh. Chúng ta sẽ tìm hiểu cách đọc hai âm này.”
Học sinh
HS lắng nghe và nhắc lại tên bài học: Bài 14. Ch ch, Kh kh.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 14 phút

Nhận biết âm ch, âm kh và chữ ghép

Mục tiêu

HS nhận biết và đọc đúng âm ch, âm kh; hiểu ch và kh là chữ ghép gồm hai chữ cái cùng ghi một âm.

Nội dung

GV hướng dẫn cách phát âm ch (chờ) và kh (khờ) bằng vị trí của lưỡi và luồng hơi. HS quan sát bài giảng trên trang NeoEdu và luyện đọc theo mẫu. Sau đó HS nhận biết chữ ghép: ch = c + h, kh = k + h.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng âm “chờ”, “khờ”; nêu được cách phát âm ch, kh; giải thích được ch và kh là chữ ghép có hai chữ cái ghi một âm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát âm mẫu “chờ” và hướng dẫn: “Mặt lưỡi chạm lên vòm miệng rồi bật ra.” GV cho HS đặt tay trước miệng để cảm nhận hơi bật ra. Hỏi: “Khi phát âm ch, mặt lưỡi ở đâu?”
Học sinh
HS quan sát, đọc theo “chờ” nhiều lần; trả lời: “Mặt lưỡi chạm lên vòm miệng.”
Giáo viên
GV phát âm mẫu “khờ”, hướng dẫn: “Cuống lưỡi nâng lên sát vòm miệng phía trong, hơi đi ra cọ xát.” Mở bài giảng NeoEdu cho HS xem phần ví dụ. Hỏi: “Chữ ch có mấy chữ cái? Ghi mấy âm?”
Học sinh
HS đọc theo “khờ”; trả lời: “Chữ ch có hai chữ cái c và h, nhưng chỉ ghi một âm.” (dự kiến)
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu lại cách phát âm ch và kh, sau đó đọc các tiếng mẫu: chó, chú, chị, chè, chữ; khỉ, khế, kho, khô. GV sửa lỗi nếu HS đọc thành “kỉ”.
Học sinh
HS nêu: “Âm ch: mặt lưỡi chạm vòm miệng rồi bật ra.” “Âm kh: cuống lưỡi nâng sát vòm miệng, hơi cọ xát.” HS đọc các tiếng mẫu.
Giáo viên
GV kết luận: “ch và kh là chữ ghép: ch = c + h, kh = k + h. Hai chữ cái viết liền nhau nhưng chỉ ghi một âm.” GV viết lên bảng: ch = c + h; kh = k + h.
Học sinh
HS nhắc lại: “ch là chữ ghép, gồm chữ c và chữ h, ghi một âm.” HS ghi nhớ vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Ghép tiếng với ch, kh

Mục tiêu

HS ghép được âm ch, kh với các vần a, e, ê, i, o, ô, u, ư và đọc đúng các tiếng vừa ghép.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 bằng bộ thẻ chữ, ghép các âm ch, kh với các vần trong Phiếu học tập số 1. Nhóm đọc nối tiếp các tiếng ghép được và chọn các tiếng có trong bài đọc để đọc to trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đầy đủ bảng ghép tiếng; HS đọc đúng các tiếng chè, chị, chó, chú, chữ, khế, khỉ, kho, khô.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát bộ thẻ chữ và Phiếu học tập số 1. Nêu nhiệm vụ: “Ghép âm ch hoặc kh với từng vần trong hàng ngang, đọc tiếng ghép được và đánh dấu tiếng em đã ghép.”
Học sinh
HS nhận thẻ, phân công người ghép, người đọc, người ghi, người kiểm tra.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý nhóm còn lúng túng: “Âm ch ghép với i thì được tiếng gì?” Nhắc HS chú ý thanh điệu của từng tiếng.
Học sinh
HS ghép thẻ, đọc thầm rồi đọc to tiếng vừa ghép. Dự kiến HS ghép được: chè, chị, chó, chú, chữ; khế, khỉ, kho, khô.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đọc nối tiếp các tiếng ghép được; GV sửa phát âm và nhấn mạnh chỗ HS đọc sai.
Học sinh
Đại diện nhóm đọc: “chè, chị, chó, chú, chữ, khế, khỉ, kho, khô.” Các nhóm khác nhận xét.
Giáo viên
GV khen các nhóm và tổng kết: “Âm ch ghép được với nhiều vần, âm kh cũng vậy. Khi đọc tiếng, cần đọc đúng cả thanh điệu.”
Học sinh
HS kiểm tra lại phiếu của nhóm, sửa phần còn thiếu.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 12 phút

Viết chữ ch, kh và từ chó, khế

Mục tiêu

HS viết đúng chữ ch, kh và các từ chó, khế đúng quy trình, đúng độ cao và khoảng cách.

Nội dung

GV hướng dẫn cách viết ch (viết c rồi nối sang h), kh (viết k rồi nối sang h); viết từ chó: viết ch, nối sang vần o, đặt dấu sắc; viết từ khế: viết kh, nối sang vần ê, đặt dấu sắc. HS luyện viết trên bảng con.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng chữ ch, kh và các từ chó, khế trên bảng con; sửa được lỗi viết hoa sai (ví dụ “CHó” thành “Chó”).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết mẫu trên bảng lớp chữ ch, kh; vừa viết vừa nói quy trình: “Viết chữ c, nối sang chữ h. Viết chữ k, nối sang chữ h.” GV viết mẫu từ chó và khế.
Học sinh
HS quan sát, lấy bảng con và bút; đưa tay theo nét chữ trên không.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS viết: “Từ chó: viết ch, nối vần o, đặt dấu sắc trên o. Từ khế: viết kh, nối vần ê, đặt dấu sắc trên ê.” GV kiểm tra từng bảng con, nhắc HS chỉ viết hoa chữ cái đầu khi cần.
Học sinh
HS viết ch, kh, chó, khế vào bảng con; giơ bảng để GV kiểm tra.
Giáo viên
GV chọn 2–3 bảng viết đẹp, nhận xét cụ thể về độ cao, nét nối, vị trí dấu thanh.
Học sinh
HS giơ bảng con, đọc to các chữ vừa viết; so sánh với bạn và tự sửa.
Giáo viên
GV lưu ý: “Khi viết tên riêng hoặc đầu câu, chỉ viết hoa chữ cái đầu: Ch, Kh. Không viết cả hai chữ cái hoa như CH, KH.”
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc viết hoa và viết lại một lần chữ Ch, Kh vào bảng con.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Đọc đoạn và làm bài nghe – nhìn – chọn

Mục tiêu

HS đọc đúng đoạn văn có ch, kh; phân biệt và chọn đúng tiếng có âm ch hoặc kh qua nghe, nhìn và điền từ.

Nội dung

HS đọc thầm, đọc to đoạn: “Chú khỉ có khế. Chú chó có cá khô. Khỉ cho chó khế. Chó cho khỉ cá khô.” Sau đó làm các bài tập 1 đến 5 (đề và đáp án ghi trong phần sản phẩm). GV có thể mở bài tập tương tác trên NeoEdu để HS làm trên màn hình.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng đoạn văn; làm đúng bài tập 1: A (khỉ); bài tập 2: B (chó); bài tập 3: B, C, D (khỉ, khô, khế); bài tập 4: ch – kh (Chú chó có cá khô); bài tập 5: nối 🐒 – khỉ, 🐕 – chó, 🐟 – cá.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh minh họa đoạn đọc và hỏi: “Tranh vẽ ai? Khỉ đang làm gì?” Hướng dẫn HS đọc thầm đoạn văn, sau đó giới thiệu bài tập 1 và 2 với nội dung nghe và nhìn tranh.
Học sinh
HS quan sát tranh, trả lời: “Khỉ đưa khế cho chó.” “Chó đưa cá khô cho khỉ.” HS đọc thầm đoạn văn.
Giáo viên
GV bật bài nghe (bài tập 1) hai lần, sau đó mời HS chọn đáp án. Tiếp theo, GV hướng dẫn bài tập 3 (chọn tiếng có âm đầu kh) và bài tập 4 (điền ch hoặc kh). Gợi ý: “Con chó viết bằng âm nào? Cá khô viết bằng âm nào?”
Học sinh
HS nghe, chọn đáp án A (khỉ) ở bài 1; chọn B (chó) ở bài 2; chọn B, C, D (khỉ, khô, khế) ở bài 3; điền ch vào “Chú {ch}ó” và kh vào “cá {kh}ô”.
Giáo viên
GV gọi HS đọc đáp án, cả lớp kiểm tra. GV hướng dẫn bài tập 5: nối hình với từ.
Học sinh
HS đọc đáp án và lý do: “khỉ có âm kh; chè và chú có âm ch.” HS lên bảng nối hình: 🐒 – khỉ, 🐕 – chó, 🐟 – cá.
Giáo viên
GV nhận xét, khen HS làm đúng, đặc biệt những em đọc đúng âm kh và âm ch trong bài nghe.
Học sinh
HS tự kiểm tra bài của mình và sửa nếu sai.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Đọc hiểu đoạn văn về khỉ và chó

Mục tiêu

HS hiểu nội dung đoạn đọc và trả lời đúng câu hỏi về việc khỉ và chó đã cho nhau cái gì; sắp xếp đúng câu.

Nội dung

HS làm bài tập 6 đến 10 trong Phiếu học tập số 2: đọc đoạn, trả lời câu hỏi chọn đáp án, xác định đúng sai và sắp xếp tiếng thành câu.

Sản phẩm dự kiến

HS làm đúng bài tập 7: B (khế); bài tập 8: A (cá khô); bài tập 9: Sai (khỉ cho chó khế); bài tập 10: “Khỉ cho chó khế.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 và yêu cầu HS đọc to đoạn văn trong sách (bài tập 6) với nhóm đôi, một bạn đọc, một bạn theo dõi.
Học sinh
HS đọc đôi, đổi vai; ghi nhớ các chi tiết về khế và cá khô.
Giáo viên
GV đọc từng câu hỏi bài 7, 8, 9, 10 và yêu cầu HS làm lần lượt. Gợi ý: “Trong đoạn, chú khỉ có gì? Chó cho khỉ gì?”
Học sinh
HS làm bài: bài 7 chọn B (khế); bài 8 chọn A (cá khô); bài 9 trả lời “Sai”; bài 10 sắp xếp “Khỉ cho chó khế.”
Giáo viên
GV mời HS đọc câu trả lời và giải thích. Với bài 9, GV hỏi: “Khỉ cho chó gì? Chó cho khỉ gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Khỉ cho chó khế. Chó cho khỉ cá khô.” “Vậy câu ‘Khỉ cho chó cá khô’ là sai.”
Giáo viên
GV chốt: “Khỉ và chó chia cho nhau thứ mình có. Các em đọc đúng và hiểu đúng đoạn văn là làm được bài.”
Học sinh
HS nhắc lại nội dung đoạn đọc bằng một câu của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Đóng vai chia sẻ như khỉ và chó

Mục tiêu

HS vận dụng câu có tiếng chứa ch, kh để nói về việc chia sẻ đồ vật với bạn; rèn tình cảm nhân ái.

Nội dung

Theo cặp đôi, HS đóng vai khỉ và chó, mỗi em nói một câu “Em cho bạn …” hoặc “Bạn cho em …” với các tiếng có ch, kh đã học (ví dụ: chú chó có cá khô). HS về nhà đọc đoạn văn cho người thân nghe và kể lại bằng lời của mình.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp nói được ít nhất 2 câu có tiếng chứa ch hoặc kh; HS đọc đúng đoạn văn cho người thân nghe ở nhà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hướng dẫn: “Hai bạn ngồi cùng bàn, một bạn đóng vai chú khỉ, một bạn đóng vai chú chó. Mỗi bạn nói một câu về việc cho bạn một món đồ có ch hoặc kh.” GV làm mẫu với một HS.
Học sinh
HS lắng nghe, chọn vai và chuẩn bị câu nói.
Giáo viên
GV mời 2–3 cặp lên đóng vai trước lớp, gợi ý các câu mẫu: “Chú khỉ cho chú chó quả khế.” “Chú chó cho chú khỉ cá khô.”
Học sinh
Các cặp nói và đổi vai; dự kiến HS nói: “Khỉ cho chó khế.” “Chó cho khỉ cá khô.” “Chú chó có cá khô.”
Giáo viên
GV hỏi cả lớp: “Bạn nào nói đúng âm ch, âm kh? Chúng ta có thể chia sẻ với bạn bằng việc gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Chia sẻ đồ chơi, bánh kẹo với bạn.” “Cho bạn mượn bút.” (dự kiến)
Giáo viên
GV khen các cặp và giao bài về nhà: đọc đoạn văn cho người thân nghe. GV nhắc: “Học sinh biết chia sẻ như khỉ và chó là rất đáng khen.”
Học sinh
HS ghi nhớ nhiệm vụ về nhà và nhắc lại: “Ch và kh là chữ ghép, mỗi chữ ghi một âm.”

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Ghép âm ch hoặc kh với từng vần, đọc tiếng ghép được và khoanh các tiếng đã ghép.

Hàng ch: ch + a = ?; ch + e = ?; ch + ê = ?; ch + i = ?; ch + o = ?; ch + ô = ?; ch + u = ?; ch + ư = ?
Hàng kh: kh + a = ?; kh + e = ?; kh + ê = ?; kh + i = ?; kh + o = ?; kh + ô = ?; kh + u = ?; kh + ư = ?
Đáp án tham khảo: hàng ch: chả, chè, chê, chỉ/chị (chị), chó, chỗ, chú, chữ; hàng kh: khá, khe, khế, khỉ, kho, khô, khu, khư.
Viết lại 3 tiếng có ch và 3 tiếng có kh mà em vừa ghép: ……………
Nhóm đọc nối tiếp các tiếng: chè, chị, chó, chú, chữ, khế, khỉ, kho, khô.

Phiếu học tập số 2

Đọc đoạn văn: Chú khỉ có khế. Chú chó có cá khô. Khỉ cho chó khế. Chó cho khỉ cá khô.

Câu 1 (bài 7): Chú khỉ có gì? A. chè; B. khế; C. cá khô. → Đáp án: B (khế).
Câu 2 (bài 8): Chó cho khỉ gì? A. cá khô; B. đu đủ; C. khế. → Đáp án: A (cá khô).
Câu 3 (bài 9): Khỉ cho chó cá khô. Đúng hay sai? → Đáp án: Sai (khỉ cho chó khế; chó cho khỉ cá khô).
Câu 4 (bài 10): Sắp xếp các tiếng thành câu: khỉ – cho – chó – khế → Đáp án: Khỉ cho chó khế.

Hướng dẫn về nhà

Đọc lại đoạn “Chú khỉ có khế. Chú chó có cá khô. Khỉ cho chó khế. Chó cho khỉ cá khô.” ít nhất 2 lần cho người thân nghe; đọc đúng âm ch và kh.
Viết vào vở ô li chữ ch, kh và các từ chó, khế mỗi chữ/từ 1 dòng; chú ý viết hoa chỉ chữ cái đầu khi cần (Ch, Kh).
Kể cho người thân nghe một việc em đã chia sẻ với bạn bằng một câu có tiếng chứa ch hoặc kh (ví dụ: “Em cho bạn bút chì.”).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.