Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 23. Thiên nhiên kì thú

Giáo án Bài 1. Loài chim của biển cả

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc đúng, đọc trơn bài “Loài chim của biển cả” và đoạn “Chim cánh cụt”.
Nêu được đặc điểm của hải âu: có sải cánh lớn nên bay rất xa, chân có màng nên bơi giỏi, thường đậu trên mặt nước dập dềnh.
Giải thích được vì sao hải âu được gọi là “chim báo bão”.
Hiểu nghĩa các từ: sải cánh, đại dương, màng, dập dềnh, trú ẩn.
Viết đúng chính tả các cụm từ chỉ đặc điểm: sải cánh lớn, bay xa, bơi giỏi, biển mênh mông, sóng dập dềnh.
Nói được tên, hình dáng và khả năng của một loài chim em biết.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc trơn bài đọc, viết đúng chính tả các từ chỉ đặc điểm, nói rõ ràng khi giới thiệu về một loài chim và lắng nghe bạn.
Năng lực văn học: nhận biết các chi tiết miêu tả đặc điểm của hải âu và chim cánh cụt; hiểu bài học rút ra là mỗi loài vật có khả năng đặc biệt, hải âu là loài chim có ích.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự tra cứu nghĩa từ qua tranh, hành động và tự kiểm tra bài làm của mình.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, nhóm để đọc, trao đổi nội dung bài và chia sẻ thông tin về loài chim.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy luận từ hình ảnh và nội dung bài để trả lời câu hỏi, sáng tạo khi giới thiệu về loài chim.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: tích cực luyện đọc, luyện viết và hoàn thành đầy đủ các phiếu học tập.
Nhân ái: yêu quý các loài chim, biết rằng hải âu là bạn của người đi biển và các loài vật đều có ích cho cuộc sống.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập một, bài 1 “Loài chim của biển cả”.
Tranh đàn hải âu bay trên biển, có mây đen báo bão.
Bảng phụ hoặc slide ghi bài đọc, các từ ngữ cần giải nghĩa và các cụm từ chỉ đặc điểm.
Thẻ từ ghi: sải cánh, đại dương, màng, dập dềnh, trú ẩn và phần nghĩa tương ứng.
Phiếu học tập số 1 và phiếu học tập số 2 (in cho từng nhóm và từng HS).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-1-loai-chim-cua-bien-ca (dùng để kiểm tra nhanh phần bài tập trắc nghiệm và nối từ).

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 1, tập một.
Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Vở Tập viết, bút chì.
Phiếu học tập số 1 và phiếu học tập số 2 (do GV phát).
Tranh vẽ hoặc hình ảnh một loài chim em yêu thích (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai biết nhiều loài chim?

Mục tiêu

Huy động vốn hiểu biết của HS về các loài chim, đặc biệt là chim sống ở biển, tạo hứng thú vào bài học.

Nội dung

HS quan sát tranh đàn hải âu, trả lời câu hỏi: “Em biết những loài chim nào? Loài chim nào sống ở biển?” Các em trao đổi nhanh với bạn bên cạnh.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được từ 2 đến 3 tên loài chim; nhận ra hải âu là loài chim sống ở biển.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh đàn hải âu lên bảng và hỏi: “Các em nhìn thấy gì trong tranh? Em biết những loài chim nào? Loài chim nào sống ở biển?”
Học sinh
HS quan sát tranh, lắng nghe câu hỏi và suy nghĩ.
Giáo viên
GV yêu cầu HS quay sang nói với bạn bên cạnh trong 1 phút. GV đi quanh lớp, gợi ý cho nhóm còn lúng túng.
Học sinh
HS trao đổi theo cặp. Dự kiến: “Em biết chim sẻ, chim bồ câu, gà.” “Hải âu sống ở biển.”
Giáo viên
GV mời 3 đến 4 HS trả lời trước lớp, khen ngợi các em nói đúng và đầy đủ; ghi nhanh tên các loài chim lên bảng.
Học sinh
Một số HS phát biểu: “Em biết chim sáo, chim én.” “Loài chim sống ở biển là hải âu.”
Giáo viên
GV chốt: “Hải âu là loài chim sống trên biển. Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu bài Loài chim của biển cả.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài và mở sách ở trang bài 1.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc thành tiếng và hiểu nghĩa từ ngữ

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài đọc và hiểu nghĩa 5 từ: sải cánh, đại dương, màng, dập dềnh, trú ẩn.

Nội dung

GV đọc mẫu toàn bài; HS đọc thầm, đọc từ khó, đọc câu, đọc đoạn và đọc cả bài. Sau đó HS tìm hiểu nghĩa 5 từ ngữ bằng tranh, động tác và thẻ từ.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn cả bài với tốc độ phù hợp; nói được nghĩa của 5 từ ngữ bằng lời của mình.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu cả bài, giọng rõ ràng, ngắt nghỉ đúng ở dấu câu. Sau đó GV nêu yêu cầu: “Các em đọc thầm bài, gạch chân những từ khó đọc.”
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm và gạch chân các tiếng, từ khó (ví dụ: “hải âu”, “đại dương”, “dập dềnh”, “trú ẩn”).
Giáo viên
GV hướng dẫn đọc từ khó, đọc câu theo nhịp; tổ chức đọc nối tiếp câu, đọc theo nhóm 4. Với từ “sải cánh”, GV dang hai tay ra và hỏi: “Đây là gì của chim?” Với “dập dềnh”, GV đưa tay lên xuống như sóng và hỏi: “Sóng biển có động tác như thế nào?”
Học sinh
HS đọc thành tiếng theo hướng dẫn. Dự kiến HS trả lời: “Sải cánh là độ dài đôi cánh khi chim duỗi hết ra.” “Dập dềnh là nhấp nhô lên xuống theo sóng.”
Giáo viên
GV đưa thẻ từ có nghĩa, mời HS ghép từ với nghĩa trên bảng. GV hỏi thêm: “Đại dương là gì? Màng nằm ở đâu trên cơ thể hải âu?” GV nhận xét và sửa lỗi phát âm.
Học sinh
Đại diện nhóm lên ghép thẻ. Dự kiến: “Đại dương là biển rất rộng lớn.” “Màng là lớp da mỏng nối các ngón chân, như chân vịt.”
Giáo viên
GV tóm tắt: “Hải âu có sải cánh lớn, chân có màng. Các từ này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về loài chim biển.” GV yêu cầu cả lớp đọc lại toàn bài một lần.
Học sinh
HS đọc đồng thanh 1 lần, sau đó 2 đến 3 HS đọc cá nhân trước lớp.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Tìm hiểu đặc điểm của hải âu

Mục tiêu

HS nêu được đặc điểm của hải âu và giải thích được vì sao hải âu được gọi là “chim báo bão”.

Nội dung

Lớp chia 3 nhóm theo kĩ thuật mảnh ghép. Mỗi nhóm đọc một phần nội dung, hoàn thành Phiếu học tập số 1, sau đó chia sẻ với các nhóm khác. Nội dung: nhóm 1 về sải cánh và bay xa; nhóm 2 về chân có màng và đậu trên mặt nước; nhóm 3 về việc bay thành đàn khi sắp có bão và vai trò của hải âu với người đi biển.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; HS nêu được 3 đặc điểm chính của hải âu và giải thích được “chim báo bão”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành 3 nhóm, phát Phiếu học tập số 1. GV nêu nhiệm vụ: “Nhóm 1 tìm hiểu về sải cánh; nhóm 2 về chân và việc bơi; nhóm 3 về việc bay thành đàn khi có bão. Các nhóm đọc lại bài, tìm câu trả lời và ghi vào phiếu.”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc lại đoạn bài được giao và thảo luận trong nhóm.
Giáo viên
GV đi quanh các nhóm, hỏi gợi mở: “Nhờ đâu hải âu bay được rất xa?” “Chân hải âu có gì đặc biệt?” “Vì sao khi trời sắp có bão, hải âu bay thành đàn?”
Học sinh
HS trả lời và ghi kết quả vào phiếu. Dự kiến: “Hải âu có sải cánh lớn nên bay rất xa.” “Chân hải âu có màng như chân vịt nên bơi giỏi.” “Khi sắp có bão, hải âu bay thành đàn đi tìm chỗ trú.”
Giáo viên
GV mời mỗi nhóm cử 1 đại diện trình bày phần việc của nhóm. GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe và bổ sung. Với nhóm 3, GV hỏi: “Vì sao người đi biển lại coi hải âu là bạn?”
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: “Người đi biển nhìn thấy hải âu bay thành đàn thì biết sắp có bão, để chuẩn bị đối phó.”
Giáo viên
GV chốt: “Hải âu có sải cánh lớn, bay rất xa; chân có màng, bơi giỏi; bay thành đàn khi sắp có bão, nên được gọi là chim báo bão, là bạn của người đi biển.” GV nhận xét và khen các nhóm hợp tác tốt.
Học sinh
HS ghi nhớ nội dung chốt và tự sửa phiếu nếu còn thiếu.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Viết đúng chính tả các cụm từ chỉ đặc điểm

Mục tiêu

HS viết đúng chính tả và hiểu các cụm từ chỉ đặc điểm trong bài.

Nội dung

HS viết vào bảng con các cụm từ: sải cánh lớn, bay xa, bơi giỏi, biển mênh mông, sóng dập dềnh. GV hướng dẫn cách viết các tiếng có dấu thanh và vần khó.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng 5 cụm từ chỉ đặc điểm; nhận ra từ chỉ đặc điểm đứng sau các từ “lớn”, “xa”, “giỏi”, “mênh mông”, “dập dềnh”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc chậm từng cụm từ, nhắc HS chú ý dấu thanh và cách viết các vần khó: “sải”, “dập”, “dềnh”, “mênh”.
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con và bút viết.
Giáo viên
GV viết mẫu “sải cánh lớn” lên bảng, phân tích vị trí dấu thanh. Sau đó GV đọc từng cụm từ, cho HS viết vào bảng con. GV hỏi: “Từ nào chỉ đặc điểm của chim hải âu?”
Học sinh
HS viết bảng con. Dự kiến HS trả lời: “Từ lớn, xa, giỏi chỉ đặc điểm của hải âu.”
Giáo viên
GV giơ một số bảng con, nhận xét về chữ viết, khoảng cách và dấu thanh; sửa lỗi cho HS.
Học sinh
HS giơ bảng con để GV và bạn nhận xét, sửa lại chữ nếu cần.
Giáo viên
GV chốt: “Các từ lớn, xa, giỏi, mênh mông, dập dềnh cho biết đặc điểm của chim và biển. Khi viết, các em cần chú ý dấu thanh và khoảng cách giữa các tiếng.”
Học sinh
HS nhắc lại các cụm từ và viết lại một cụm từ khó vào vở Tập viết.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện đọc thêm và làm bài tập

Mục tiêu

HS đọc hiểu đoạn “Chim cánh cụt” và làm các bài tập để củng cố nội dung bài học.

Nội dung

HS đọc đoạn “Chim cánh cụt” và làm bài tập theo Phiếu học tập số 2. Bài tập gồm: trắc nghiệm về hải âu (câu 1 đến 3), nối từ với nghĩa (câu 4), đúng hay sai (câu 5), đọc đoạn về chim cánh cụt và trả lời (câu 7 đến 9), sắp xếp từ thành câu (câu 10).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 được hoàn thành. Đáp án: 1-A; 2-C; 3-A; 4: sải cánh – độ dài đôi cánh khi duỗi ra; đại dương – biển rất rộng lớn; dập dềnh – nhấp nhô theo sóng; 5: a) Đ, b) Đ, c) S; 7-B (vùng băng giá); 8-C (lạch bạch, ngộ nghĩnh); 9-A (không bay được); 10: Hải âu bơi rất giỏi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, đọc mẫu đoạn “Chim cánh cụt”. Nêu yêu cầu: “Đọc thầm đoạn văn, sau đó làm lần lượt các bài tập trong phiếu.”
Học sinh
HS đọc thầm đoạn “Chim cánh cụt”, nhận phiếu và chuẩn bị làm bài.
Giáo viên
GV hướng dẫn làm câu 1 đến 3 bằng cách giơ thẻ A, B, C. Với câu 4, GV tổ chức nối từ với nghĩa. Với câu 5, GV yêu cầu HS giải thích ý c) bằng nội dung bài. GV đi kiểm tra và hỗ trợ HS yếu.
Học sinh
HS giơ thẻ đáp án và làm phiếu. Dự kiến: câu 1 đáp án A (vì có sải cánh lớn); câu 2 đáp án C (nhờ chân có màng); câu 5c là S vì hải âu bơi rất giỏi.
Giáo viên
GV mời HS đọc đoạn “Chim cánh cụt” và trả lời các câu 7, 8, 9. GV hỏi thêm: “Chim cánh cụt và hải âu giống nhau ở điểm nào?” GV chấm nhanh bằng học liệu NeoEdu nếu có thời gian.
Học sinh
HS đọc và trả lời. Dự kiến: câu 7 đáp án B; câu 8 đáp án C (lạch bạch, ngộ nghĩnh); câu 9 đáp án A (không bay được). HS nói: “Cả hai đều bơi giỏi và ăn cá.”
Giáo viên
GV chốt đáp án câu 10: “Hải âu bơi rất giỏi.” GV nhắc HS cách sắp xếp các từ thành câu đúng: chủ ngữ đứng trước, vị ngữ đứng sau, cuối câu có dấu chấm.
Học sinh
HS sắp xếp câu, đọc lại câu hoàn chỉnh và đối chiếu bài làm của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 30 phút

Giới thiệu một loài chim em biết

Mục tiêu

HS nói được tên, hình dáng và khả năng của một loài chim, vận dụng vốn từ về đặc điểm vào thực tế.

Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4. Mỗi em chọn một loài chim em biết và giới thiệu với bạn theo gợi ý: tên loài chim, hình dáng, chim có khả năng gì. Sau đó các nhóm chơi trò “Đoán tên chim” để nghe và đoán thông tin của bạn. Có thể giao về nhà: kể lại cho người thân nghe về hải âu hoặc một loài chim khác.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được 3 câu giới thiệu về một loài chim (tên, hình dáng, khả năng); HS biết lắng nghe và đoán đúng tên loài chim của bạn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV làm mẫu: “Tôi xin giới thiệu loài chim hải âu. Hải âu có sải cánh lớn, bay rất xa. Hải âu có khả năng bơi giỏi nhờ chân có màng.” GV nêu gợi ý: tên, hình dáng, khả năng.
Học sinh
HS lắng nghe mẫu và nhớ cấu trúc ba ý giới thiệu.
Giáo viên
GV chia nhóm 4, yêu cầu mỗi em chuẩn bị 3 câu giới thiệu trong 2 phút. Sau đó tổ chức trò chơi “Đoán tên chim”: một HS nói, các bạn khác lắng nghe và giơ tay đoán tên loài chim.
Học sinh
HS chuẩn bị và lần lượt giới thiệu. Dự kiến: “Chim sẻ có bộ lông nâu, nhảy nhanh và bay thoăn thoắt.” “Chim cánh cụt có bộ lông đen trắng, bơi lặn rất giỏi.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS giới thiệu trước lớp, khen những em nói rõ ràng, có đủ tên, hình dáng và khả năng. GV nhắc các em lắng nghe bạn và nhận xét ngắn gọn.
Học sinh
Đại diện HS giới thiệu trước lớp; các bạn nhận xét, ví dụ: “Bạn nói rõ tên chim và khả năng bay của chim.”
Giáo viên
GV tổng kết: “Mỗi loài chim có khả năng đặc biệt, như hải âu bay xa, chim cánh cụt bơi giỏi. Chúng ta cần yêu quý và bảo vệ các loài chim.” GV giao nhiệm vụ về nhà.
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại nội dung ghi nhớ của bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: ……… Thành viên: ………
Nhiệm vụ: Đọc lại bài “Loài chim của biển cả”, điền câu trả lời vào các ô trống.

Nhóm 1 (sải cánh): Hải âu có sải cánh ……… nên bay rất ………
Nhóm 2 (chân và việc bơi): Chân hải âu có ……… như chân vịt nên bơi rất ………. Hải âu có thể đậu trên mặt nước ………
Nhóm 3 (chim báo bão): Khi trời sắp có bão, hải âu bay thành ……… đi tìm ……… . Vì thế hải âu được gọi là “chim ………”, là bạn của người đi biển.
Câu hỏi chung: Em hiểu “đại dương” và “dập dềnh” nghĩa là gì?

Phiếu học tập số 2

Họ và tên: ……………………
Đọc đoạn “Chim cánh cụt” và làm bài tập sau.

Vì sao hải âu bay được rất xa?
A. Vì có sải cánh lớn B. Vì sống ở biển C. Vì chân có màng
Nhờ đâu hải âu bơi rất giỏi?
A. Nhờ cánh dài B. Nhờ mỏ to C. Nhờ chân có màng như chân vịt
Vì sao hải âu được gọi là “chim báo bão”?
A. Vì sắp có bão, chúng bay thành đàn tìm nơi trú ẩn B. Vì chúng làm ra bão C. Vì chúng kêu rất to
Nối từ với nghĩa phù hợp.

sải cánh ……… a. biển rất rộng lớn
đại dương ……… b. độ dài đôi cánh khi duỗi ra
dập dềnh ……… c. nhấp nhô lên xuống theo sóng

Đúng hay sai?
a) Hải âu có thể đậu trên mặt nước. ……
b) Hải âu là bạn của người đi biển. ……
c) Hải âu chỉ biết bay, không biết bơi. ……
Đọc đoạn “Chim cánh cụt”, trả lời câu 7, 8, 9.
Chim cánh cụt sống ở đâu?
A. rừng nhiệt đới B. vùng băng giá C. sa mạc
Dáng đi của chim cánh cụt thế nào?
A. nhanh như gió B. nhảy cóc C. lạch bạch, ngộ nghĩnh
Chim cánh cụt khác hải âu ở điểm nào?
A. Không bay được B. Ăn cá C. Biết bơi
Sắp xếp các từ thành câu: hải âu / bơi / rất giỏi → ……………………

Hướng dẫn về nhà

Đọc lại bài “Loài chim của biển cả” cho người thân nghe, đọc to, rõ ràng và ngắt nghỉ đúng dấu câu.
Kể cho bố mẹ nghe về loài hải âu: hải âu có sải cánh như thế nào, bơi giỏi nhờ đâu, vì sao được gọi là chim báo bão.
Vẽ một bức tranh về loài chim em yêu thích và viết 1 đến 2 câu nói về đặc điểm của loài chim đó (ví dụ: “Chim ... bay rất nhanh.”).
Viết vào vở Tập viết các cụm từ: sải cánh lớn, bay xa, bơi giỏi, biển mênh mông, sóng dập dềnh.
Nếu có điều kiện, truy cập học liệu số NeoEdu tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-1-loai-chim-cua-bien-ca để luyện các bài tập tương tác cùng bố mẹ.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.