Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 25. Đất nước và con người

Giáo án Bài 1. Cậu bé thông minh

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc đúng, đọc trơn bài “Cậu bé thông minh”, ngắt nghỉ đúng ở dấu câu.
Nêu được nội dung chính: Vinh suy nghĩ, đổ nước cho quả bưởi nổi lên và lấy được quả bóng.
Giải thích được nghĩa các từ nuối tiếc, thán phục, nhà toán học, xuất sắc.
Đọc đúng và nhận biết các vần inh, uynh, oan, oăn trong tiếng, từ.
Viết hoa đúng chữ cái đầu mỗi tiếng trong tên người Việt Nam: Lương Thế Vinh.
Vận dụng được cách suy nghĩ tìm cách giải quyết vấn đề vào tình huống quen thuộc.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc trơn bài đọc, ghép và đọc đúng vần, viết đúng tên người, nói thành câu về cách giải quyết tình huống.
Năng lực văn học: nhận biết diễn biến câu chuyện, nhận ra nét thông minh của nhân vật Vinh và ý nghĩa của câu chuyện về việc chịu khó suy nghĩ.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự tìm câu trả lời trong bài và tự kiểm tra đáp án của mình.
Giao tiếp và hợp tác: HS đọc cặp đôi, thảo luận sắp xếp trình tự câu chuyện, chia sẻ cách làm trước lớp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đề xuất cách lấy đồ vật rơi vào chỗ khó lấy và giải thích vì sao cách đó hợp lí.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: luyện đọc, viết và suy nghĩ để tìm nhiều cách giải quyết một vấn đề.
Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập và bài tập về nhà đúng hạn, tự sửa lỗi của mình.
Yêu nước: tự hào về những người tài giỏi của đất nước như nhà toán học Lương Thế Vinh.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh minh hoạ bài đọc trong sách Tiếng Việt 1 hoặc bảng phụ ghi bài đọc
Bảng phụ ghi các vần inh, uynh, oan, oăn và các tiếng có vần đó
Bộ thẻ từ: nuối tiếc, thán phục, nhà toán học, xuất sắc, kèm thẻ nghĩa tương ứng
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi cặp)
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-1-cau-be-thong-minh), dùng để luyện tập và kiểm tra nhanh

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 1
Bảng con, bút sáp hoặc bút chì
Bộ thẻ chữ ghép vần (nếu có)
Bút chì, bút màu để làm phiếu học tập

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 7 phút

Khởi động: Cách hay để giải quyết việc khó

Mục tiêu

Kích hoạt kinh nghiệm sống của HS và tạo hứng thú trước khi vào bài đọc.

Nội dung

GV cho HS quan sát tranh minh hoạ và trao đổi về một việc khó HS đã từng gặp và cách các em giải quyết.

Sản phẩm dự kiến

2 đến 3 HS kể được một cách hay mà các em đã nghĩ ra để giải quyết một việc khó.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV cho HS quan sát tranh minh hoạ bài đọc và hỏi: “Em đã bao giờ nghĩ ra một cách hay để giải quyết một việc khó chưa?”
Học sinh
HS quan sát tranh, suy nghĩ. Dự kiến trả lời: “Em đã nghĩ cách lấy quả bóng bị mắc trên cây: dùng cây sào dài để khều xuống.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS kể trước lớp và hỏi thêm: “Vì sao bạn nghĩ ra cách đó?”
Học sinh
HS kể và giải thích. Dự kiến: “Vì em với không tới nên em dùng vật dài để lấy.”
Giáo viên
GV khen ngợi các cách hay và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta học câu chuyện về một cậu bé rất thông minh, tên là Vinh.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài “Cậu bé thông minh” và mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 28 phút

Đọc và tìm hiểu câu chuyện Cậu bé thông minh

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc trơn bài đọc, nắm được diễn biến và nội dung chính của câu chuyện.

Nội dung

HS đọc theo GV, đọc cá nhân và đọc cặp đôi. Cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1: sắp xếp các việc Vinh làm và trả lời câu hỏi về nội dung bài.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn bài đọc; hoàn thành Phiếu học tập số 1 với thứ tự đúng: suy nghĩ một lát, rủ bạn đi mượn nón, múc nước đổ đầy hố, cúi xuống nhặt quả bóng; nêu được nội dung chính của câu chuyện.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu bài đọc, sau đó hỏi: “Quả bóng của Vinh rơi xuống đâu? Vì sao các bạn không lấy được?”
Học sinh
HS lắng nghe, trả lời. Dự kiến: “Quả bóng lăn xuống cái hố. Cái hố hẹp và sâu nên không ai thò tay lấy được.”
Giáo viên
GV hướng dẫn đọc: đọc tiếng khó, đọc từng câu, sau đó tổ chức đọc nối tiếp từng đoạn. Cho HS đọc cặp đôi, đổi bạn nghe và sửa lỗi cho nhau. GV đi quan sát, nghe một số HS đọc và sửa lỗi kịp thời.
Học sinh
HS đọc theo GV, đọc nối tiếp và đọc cặp đôi. HS sửa lỗi phát âm cho bạn và tự đọc lại cho trơn.
Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp, yêu cầu thảo luận 3 phút để sắp xếp đúng trình tự các việc Vinh đã làm.
Học sinh
Các cặp thảo luận, đánh số thứ tự và điền vào phiếu. Dự kiến thứ tự: 1. Suy nghĩ một lát; 2. Rủ bạn đi mượn nón; 3. Múc nước đổ đầy hố; 4. Cúi xuống nhặt quả bóng.
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày thứ tự và đặt câu hỏi: “Vinh đã nghĩ ra cách gì để lấy được quả bóng?”
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. Dự kiến: “Vinh rủ các bạn múc nước đổ đầy hố, quả bưởi nổi lên nên nhặt được.”
Giáo viên
GV chốt nội dung chính: Vinh chịu khó suy nghĩ nên tìm được cách lấy quả bóng. GV cho HS nhắc lại câu “Chịu khó suy nghĩ sẽ tìm ra cách giải quyết.”
Học sinh
HS nhắc lại nội dung chính và ghi vào vở hoặc phiếu.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 22 phút

Vần inh, uynh, oan, oăn và từ ngữ mới

Mục tiêu

HS nhận biết, đọc đúng các vần và giải thích được nghĩa của 4 từ ngữ mới.

Nội dung

GV dùng bảng phụ để ghép vần, tổ chức trò chơi tìm tiếng có vần trong bài, sau đó hướng dẫn HS giải nghĩa từ bằng thẻ từ và ví dụ đời sống. HS hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng 4 vần và ghép được tiếng mới; tìm được các tiếng có vần trong bài; nối đúng 4 từ với nghĩa của từ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng các vần inh, uynh, oan, oăn và hỏi: “Các vần này có điểm chung nào?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời. Dự kiến: “Các vần đều có âm n hoặc nh ở cuối.”
Giáo viên
GV đánh vần mẫu: “m-inh-minh”, “ph-uynh-h-uynh-phụ huynh”. GV hướng dẫn HS ghép tiếng trên bảng con, đọc tiếng và đọc từ.
Học sinh
HS ghép và đọc trên bảng con: minh, phụ huynh, ngoan, xoăn. HS đọc cả lớp, sau đó đọc cá nhân.
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Ai tinh mắt”: GV đọc một tiếng trong bài, HS tìm nhanh tiếng có vần vừa học trong bài đọc.
Học sinh
HS tìm và đọc to. Dự kiến: Vinh, thông minh, phụ huynh, ngoan ngoãn, tóc xoăn.
Giáo viên
GV đưa 4 thẻ từ, đọc từng từ và đưa ví dụ: “Khi làm rơi cây kem xuống đất, em cảm thấy thế nào?” để giải thích “nuối tiếc”. GV hướng dẫn HS nối từ với nghĩa trong Phiếu học tập số 2.
Học sinh
HS đọc từ, lắng nghe ví dụ và nối từ với nghĩa. Dự kiến: nuối tiếc – tiếc mãi vì mất điều mình thích; thán phục – khen ngợi và kính phục; nhà toán học – người giỏi và nghiên cứu về toán; xuất sắc – giỏi hơn hẳn mọi người.
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS đọc lại 4 từ kèm nghĩa và kiểm tra bài nối của nhóm bạn.
Học sinh
HS đọc từ và nghĩa, nhận xét bài làm của bạn.
Giáo viên
GV chốt cách đọc vần và nghĩa của 4 từ, nhấn mạnh từ “nhà toán học” gắn với Lương Thế Vinh.
Học sinh
HS nhắc lại cách đọc vần và nghĩa các từ.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 13 phút

Viết hoa tên người Việt Nam

Mục tiêu

HS nêu được quy tắc viết hoa tên người Việt Nam và viết đúng tên Lương Thế Vinh.

Nội dung

GV so sánh hai cách viết tên, hướng dẫn quy tắc viết hoa. HS viết tên trên bảng con và viết tên bạn bè, người thân.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được quy tắc viết hoa chữ cái đầu của mỗi tiếng và viết đúng “Lương Thế Vinh” trên bảng con.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết hai cách trên bảng: “lương thế vinh” và “Lương Thế Vinh”, hỏi: “Cách viết nào đúng? Vì sao?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời. Dự kiến: “Cách thứ hai đúng vì mỗi tiếng đều viết hoa chữ cái đầu.”
Giáo viên
GV làm mẫu cách viết chữ L, T, V hoa và nối nét. Yêu cầu HS viết 2 lần “Lương Thế Vinh” vào bảng con.
Học sinh
HS viết bảng con, đối chiếu với mẫu của GV.
Giáo viên
GV yêu cầu HS giơ bảng, cả lớp cùng kiểm tra lỗi viết hoa. GV hỏi thêm: “Tên em viết như thế nào?”
Học sinh
HS giơ bảng và nhận xét. HS viết tên của mình, dự kiến: “Tên em là Nguyễn Minh Anh, mỗi tiếng viết hoa chữ đầu.”
Giáo viên
GV chốt quy tắc: viết hoa chữ cái đầu của mỗi tiếng trong tên người Việt Nam.
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc viết hoa.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập: Đọc hiểu và đọc thêm bé Ngân tìm đồ

Mục tiêu

Củng cố nội dung bài đọc, từ ngữ, cách viết hoa; vận dụng suy nghĩ tìm cách vào một đoạn đọc mới.

Nội dung

GV đọc các câu hỏi bài tập 1 đến 7, HS giơ thẻ A, B, C để chọn đáp án. HS đọc thầm đoạn “Bé Ngân tìm đồ” và làm bài 8 đến 10. Có thể dùng học liệu NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1B (quả bưởi); 2C (cái hố hẹp và rất sâu); 3 theo thứ tự: suy nghĩ một lát, rủ bạn đi mượn nón, múc nước đổ đầy hố, cúi xuống nhặt quả bóng; 4B (quả bưởi nổi trên nước); 5A (nhà toán học Lương Thế Vinh); 6A (Lương Thế Vinh); 7 nối: nuối tiếc – tiếc mãi, thán phục – khen ngợi và kính phục, nhà toán học – người giỏi về toán, xuất sắc – giỏi hơn hẳn mọi người; 9A (khe tủ); 10A (chiếc thước kẻ dài).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc câu hỏi 1 đến 6 và yêu cầu HS giơ thẻ A, B hoặc C: “Vinh và các bạn dùng gì làm bóng? A. quả dừa; B. quả bưởi; C. cuộn rơm.”
Học sinh
HS giơ thẻ đáp án. Dự kiến: B. Quả bưởi.
Giáo viên
GV tiếp tục các câu hỏi 4 đến 6 và hỏi thêm: “Vì sao đổ nước vào hố thì lấy được quả bưởi?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Vì quả bưởi nhẹ, nổi trên mặt nước nên nước dâng đến đâu quả bưởi lên đến đó.”
Giáo viên
GV yêu cầu HS đọc thầm đoạn “Bé Ngân tìm đồ” và làm câu 9, 10. Hỏi: “Ngân nghĩ cách lấy nhẫn có giống Vinh không?”
Học sinh
HS đọc thầm, chọn đáp án 9A và 10A. Dự kiến: “Giống nhau vì đều suy nghĩ rồi tìm cách giải quyết.”
Giáo viên
GV đưa câu hỏi nhanh qua học liệu NeoEdu hoặc đọc đáp án, cho HS tự đối chiếu và sửa lỗi.
Học sinh
HS đối chiếu bài làm, sửa lỗi nếu có và báo kết quả.
Giáo viên
GV nhận xét, khen những HS làm đúng và chốt: suy nghĩ kĩ sẽ tìm được cách giải quyết.
Học sinh
HS lắng nghe và rút kinh nghiệm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Nói và nghe: Kể cách lấy quả bóng rơi xuống hố

Mục tiêu

HS vận dụng cách suy nghĩ tìm cách giải quyết để nói thành câu về tình huống quen thuộc.

Nội dung

GV nêu tình huống: “Nếu quả bóng của em rơi xuống hố sâu, em sẽ làm cách nào để lấy lên?” HS kể với bạn trong cặp đôi, sau đó chia sẻ trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được 1 đến 2 câu về cách lấy quả bóng và giải thích lí do lựa chọn cách đó.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống và hỏi: “Nếu quả bóng của em rơi xuống hố sâu, em sẽ làm cách nào để lấy lên?”
Học sinh
HS lắng nghe và suy nghĩ. Dự kiến: “Em sẽ dùng cây que dài khều lên”, “Em sẽ đổ nước vào để bóng nổi lên”, “Em sẽ nhờ bố mẹ giúp”.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS nói với bạn trong cặp đôi: người nói kể cách làm, người nghe nhận xét bằng một câu “Cách của bạn hay vì…”.
Học sinh
HS luân phiên nói và nghe, nhận xét cho bạn.
Giáo viên
GV mời 3 đến 4 cặp chia sẻ trước lớp, khen ngợi những cách sáng tạo.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày cách làm trước lớp và các bạn nhận xét.
Giáo viên
GV chốt: chịu khó suy nghĩ sẽ tìm ra cách giải quyết. GV giới thiệu Lương Thế Vinh là nhà toán học xuất sắc của nước ta để HS tự hào về người tài giỏi.
Học sinh
HS nhắc lại bài học và nói một điều em học được từ Vinh.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Họ và tên: ……………………………
Dùng cho hoạt động “Đọc và tìm hiểu câu chuyện Cậu bé thông minh”.

Sắp xếp các việc Vinh làm theo đúng thứ tự (điền số 1, 2, 3, 4):

... Cúi xuống nhặt quả bóng
... Múc nước đổ đầy hố
... Rủ bạn đi mượn nón
... Suy nghĩ một lát

Vì sao không ai lấy được quả bóng?

A. Vì trời tối
B. Vì quả bóng bị vỡ
C. Vì cái hố hẹp và rất sâu

Vinh đã nghĩ ra cách gì để lấy được quả bóng? Viết 1 câu:
……………………………………………………………

Phiếu học tập số 2

Họ và tên: ……………………………
Dùng cho hoạt động “Vần inh, uynh, oan, oăn và từ ngữ mới” và “Viết hoa tên người Việt Nam”.

Điền vần còn thiếu:

thông m__ (inh)
phụ h__ (uynh)
tóc x__ (oăn)

Nối từ với nghĩa phù hợp:

nuối tiếc ... khen ngợi và kính phục
thán phục ... tiếc mãi vì mất điều mình thích
nhà toán học ... người giỏi và nghiên cứu về toán
xuất sắc ... giỏi hơn hẳn mọi người

Viết lại cho đúng tên người: lương thế vinh → ……………………………

Hướng dẫn về nhà

Đọc lại bài “Cậu bé thông minh” cho bố mẹ hoặc người thân nghe, cố gắng đọc trơn, đúng.
Kể cho người thân nghe câu chuyện Vinh đổ nước để lấy quả bưởi và nói em học được điều gì từ câu chuyện.
Tìm một đồ vật trong nhà tình cờ bị rơi vào chỗ khó lấy, suy nghĩ cách lấy ra và kể lại cho cả lớp nghe trong giờ sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.