NeoEdu
Giáo án Toán 1
ToánLớp 1Chủ đề 8. Phép cộng, phép trừ (không nhớ) trong phạm vi 100

Giáo án Bài 32. Phép trừ số có hai chữ số cho số có hai chữ số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (75 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cách đặt tính và thực hiện phép trừ hai số có hai chữ số (không nhớ), ví dụ 57−24=3357 - 24 = 33.
  • Thực hiện được phép trừ hai số tròn chục, ví dụ 80−30=5080 - 30 = 50.
  • Giải thích được vì sao phải thử lại phép trừ bằng phép cộng và thực hiện được việc thử lại, ví dụ 33+24=5733 + 24 = 57.
  • Vận dụng được phép trừ để giải quyết tình huống thực tế về số sách trong thư viện.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao trừ đơn vị với đơn vị, chục với chục, và vì sao 33+24=5733 + 24 = 57 chứng tỏ 57−24=3357 - 24 = 33 là đúng.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống 'tủ sách còn lại bao nhiêu quyển' thành phép tính 57−2457 - 24.
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS tìm cách tính và thử lại kết quả trong các bài tập và tình huống thực tế.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc đúng, viết đúng các phép tính và nói được kết quả bằng câu trọn vẹn, ví dụ 'Tủ sách còn lại 33 quyển'.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng que tính, bảng gài và phiếu học tập để đặt tính và kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự lấy que tính, tự đặt tính và kiểm tra kết quả bằng phép cộng mà không cần chờ GV xác nhận.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi và nhóm trạm, diễn đạt được các bước đặt tính và tính bằng lời nói của mình.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS nhận ra tình huống 'còn lại bao nhiêu' cần dùng phép trừ và tự chọn cách kiểm tra kết quả.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực làm đủ các bài ở trạm và hoàn thành phiếu học tập đúng thời gian.
  • Trung thực: HS thử lại kết quả bằng phép cộng để tự kiểm tra, không sửa đáp án khi chưa có cơ sở.
  • Trách nhiệm: HS giữ gìn sách thư viện lớp, ghi số sách đã cho mượn và số sách còn lại chính xác.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh tình huống thư viện trường (các bạn nhỏ mượn sách, tủ sách có 57 quyển truyện).
  • Bảng gài, 5 bó que tính (mỗi bó 10 que) và que tính rời, thẻ số từ 0 đến 99.
  • Phiếu học tập số 1 và phiếu trạm số 2 (in sẵn cho mỗi nhóm).
  • Đồng hồ hoặc đồng hồ cát để điều hành thời gian chuyển trạm.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/math/bai-32-phep-tru-so-co-hai-chu-so-cho-so-co-hai-chu-so, dùng để kiểm tra nhanh đáp án sau mỗi trạm.

2. Học sinh

  • Bảng con, bút dạ, khăn lau.
  • Que tính (mỗi nhóm 5 bó và que rời), bộ thẻ số.
  • Vở Toán, bút chì, thước kẻ.
  • Phiếu học tập số 1 và phiếu trạm số 2 do GV phát.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đếm bó chục que tính

Mục tiêu

Ôn lại cấu tạo số có hai chữ số gồm chục và đơn vị để chuẩn bị cho việc đặt tính.

Nội dung

GV đưa 5 bó que tính (mỗi bó 10 que) và 7 que rời, hỏi HS có bao nhiêu que. Sau đó GV nêu thêm 3 số khác để HS nói số chục và số đơn vị.

Sản phẩm dự kiến

HS nói đúng: 57 gồm 5 chục và 7 đơn vị; nhận ra mỗi bó là 1 chục.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giơ 5 bó que tính và 7 que rời, hỏi: 'Cô có bao nhiêu que tính?' GV hướng dẫn HS đếm theo bó: 'Mỗi bó có mấy que? Vậy 5 bó là mấy chục?'

    Học sinh

    HS quan sát, đếm thầm rồi trả lời dự kiến: 'Có 57 que tính.' 'Mỗi bó có 10 que, 5 bó là 5 chục.'

  2. Giáo viên

    GV đưa thêm 3 số (ví dụ 36, 80, 92) và yêu cầu HS dùng bảng con viết số chục và số đơn vị.

    Học sinh

    HS viết vào bảng con, ví dụ: 36 gồm 3 chục và 6 đơn vị; 80 gồm 8 chục và 0 đơn vị.

  3. Giáo viên

    GV nhận xét và nhấn mạnh: 'Phép trừ phải trừ chục với chục, đơn vị với đơn vị. Vì vậy ta cần hiểu rõ số chục và số đơn vị.'

    Học sinh

    HS nhắc lại: 'Số có hai chữ số gồm chữ số hàng chục và chữ số hàng đơn vị.'

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Tình huống thư viện và đặt tính 57 - 24

Mục tiêu

HS nhận ra tình huống dẫn đến phép trừ và nêu được cách đặt tính rồi tính 57−2457 - 24.

Nội dung

GV cho HS quan sát tranh thư viện trường. Tủ sách có 57 quyển truyện, các bạn mượn 24 quyển. Cặp đôi dùng que tính: lấy 5 bó và 7 que rời (57), bớt đi 2 bó và 4 que rời (24), đếm số que còn lại. Sau đó cả lớp cùng đặt tính: viết 57, viết 24 thẳng cột, tính từ phải sang trái.

Sản phẩm dự kiến

HS tìm được 33 quyển truyện còn lại; nêu được: 'Đặt tính thẳng cột, 7 trừ 4 bằng 3, 5 trừ 2 bằng 3, vậy 57−24=3357 - 24 = 33.'

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: 'Tủ sách có bao nhiêu quyển truyện? Các bạn đã mượn bao nhiêu quyển? Muốn biết còn lại bao nhiêu ta làm phép tính gì?' Sau đó GV giao nhiệm vụ cặp đôi dùng que tính tìm kết quả.

    Học sinh

    HS trả lời: 'Có 57 quyển.' 'Các bạn mượn 24 quyển.' 'Ta làm phép trừ.' Các cặp đôi lấy que tính và thực hiện bớt đi.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát các cặp, gợi ý: 'Bạn bớt số chục trước hay số đơn vị trước? Vì sao?' GV hướng dẫn HS viết phép tính theo cột dọc trên bảng con.

    Học sinh

    HS đếm que còn lại: 3 chục và 3 đơn vị, tức 33. HS viết trên bảng con: 57 thẳng cột với 24, rồi tính 7 - 4 = 3, 5 - 2 = 3.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp báo cáo và yêu cầu các cặp khác nhận xét cách đặt tính.

    Học sinh

    Đại diện HS nói: 'Mình đặt 4 thẳng cột với 7, 2 thẳng cột với 5. Tính từ phải sang trái: 7 trừ 4 bằng 3, 5 trừ 2 bằng 3. Vậy 57 trừ 24 bằng 33.'

  4. Giáo viên

    GV chốt: 'Đặt tính thẳng cột, trừ từ phải sang trái, đơn vị với đơn vị, chục với chục. Vậy 57−24=3357 - 24 = 33, tủ sách còn lại 33 quyển.'

    Học sinh

    HS nhắc lại quy tắc và viết kết quả vào vở: 57−24=3357 - 24 = 33.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Trừ số tròn chục và thử lại bằng phép cộng

Mục tiêu

HS trừ được các số tròn chục và biết thử lại phép trừ bằng phép cộng.

Nội dung

GV đưa ra 80−3080 - 30 và hướng dẫn: 8 chục trừ 3 chục bằng 5 chục. Sau đó GV đưa phép thử lại 33+24=5733 + 24 = 57 để HS kiểm tra kết quả 57−24=3357 - 24 = 33. Các nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS tính đúng 80−30=5080 - 30 = 50 và giải thích được: kết quả cộng với số trừ bằng số bị trừ thì phép trừ đúng. HS hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết 80−3080 - 30 lên bảng, hỏi: '80 gồm mấy chục? 30 gồm mấy chục?' Sau đó GV phát Phiếu học tập số 1 cho các nhóm.

    Học sinh

    HS trả lời: '80 gồm 8 chục, 30 gồm 3 chục.' HS nhận phiếu và đọc đề.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS trừ các số tròn chục: 8 chục trừ 3 chục bằng 5 chục. Sau đó GV hướng dẫn cách thử lại: lấy kết quả cộng với số trừ xem có bằng số bị trừ không.

    Học sinh

    HS làm trên phiếu: 80−30=5080 - 30 = 50. Thử lại: 50+30=8050 + 30 = 80, đúng. HS thử lại 33+24=5733 + 24 = 57 để kiểm tra phép tính ở tiết trước.

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu một nhóm đọc kết quả thử lại và hỏi: 'Vì sao thử lại bằng phép cộng thì biết phép trừ đúng?'

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: 'Vì số trừ cộng với hiệu thì bằng số bị trừ. Nếu 33+24=5733 + 24 = 57 thì 57−24=3357 - 24 = 33 là đúng.'

  4. Giáo viên

    GV chốt: 'Khi trừ số tròn chục, ta trừ chục với chục. Khi làm xong, nhớ thử lại bằng phép cộng để chắc chắn kết quả đúng.' GV đối chiếu đáp án trên trang bài học số NeoEdu nếu có thời gian.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: 80−30=5080 - 30 = 50; thử lại 50+30=8050 + 30 = 80. HS tự sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Trạm luyện đặt tính và thử lại

Mục tiêu

HS củng cố đặt tính và thực hiện phép trừ không nhớ, phép trừ số tròn chục, kết hợp thử lại bằng phép cộng.

Nội dung

Lớp chia 3 nhóm, mỗi nhóm luân phiên 3 trạm, mỗi trạm 5 phút. Trạm 1: làm bài 1 (68 - 25) và bài 3 (77 - 33, 85 - 85) trên bảng con. Trạm 2: nối phép tính với kết quả (bài 4) và chọn đáp án bài 2 (90 - 40). Trạm 3: điền số vào bài 6 (22 + 23 = ?) và bài 8 (87 - ? = 52). Các nhóm dùng Phiếu trạm số 2 để ghi kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 68−25=4368 - 25 = 43; 77−33=4477 - 33 = 44; 85−85=085 - 85 = 0; nối 49−1649 - 16 với 33, 70−2070 - 20 với 50, 58−3758 - 37 với 21, 96−5496 - 54 với 42; chọn A (50) ở bài 2; 22+23=4522 + 23 = 45 nên 45−23=2245 - 23 = 22 đúng; 87−?=5287 - ? = 52 thì ? là 35 (chọn A).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia nhóm, giao 3 trạm và nêu luật: mỗi trạm 5 phút, hết giờ đổi trạm. GV đặt tên trạm và phát Phiếu trạm số 2.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân vai trong nhóm: người đọc đề, người viết, người kiểm tra.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát và hỏi từng nhóm: 'Bạn đặt tính thế nào? Bạn đã thử lại chưa?' GV nhắc nhóm nào làm sai đặt tính sửa lại ngay.

    Học sinh

    HS làm bài ở từng trạm. Ví dụ ở trạm 1: '8 trừ 5 bằng 3, 6 trừ 2 bằng 4, vậy 68 - 25 = 43.' Ở trạm 3: '87 - 35 = 52 nên ? là 35.'

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm báo cáo kết quả ở một trạm bất kỳ. GV hỏi thêm: 'Vì sao 85 - 85 bằng 0?'

    Học sinh

    Đại diện nhóm trả lời. Với câu hỏi trên, HS nói: 'Vì số bị trừ và số trừ bằng nhau nên hiệu bằng 0.'

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, chốt lại các lỗi thường gặp: quên thẳng cột, quên thử lại. GV đối chiếu đáp án trên trang bài học số NeoEdu.

    Học sinh

    HS tự chấm chéo phiếu trạm, sửa lỗi và ghi lại đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Đúng hay sai và giải toán về đàn vịt

Mục tiêu

HS kiểm tra được tính đúng sai của phép tính và giải được bài toán 'phần còn lại' bằng phép trừ.

Nội dung

Bài 5: HS xét các phép tính a) 65−32=3365 - 32 = 33; b) 80−50=380 - 50 = 3; c) 47−21=2647 - 21 = 26; d) 99−90=9099 - 90 = 90 và ghi Đ hoặc S. Bài 10: lớp có 35 bạn, 12 bạn đi học vẽ, 10 bạn đi học hát; HS tìm số bạn ở lại lớp. Bài 7: đàn vịt có 56 con, 34 con đã lên bờ; HS tính số con còn dưới ao.

Sản phẩm dự kiến

Bài 5: a) Đ; b) S (đúng là 30); c) Đ; d) S (đúng là 9). Bài 7: 56−34=2256 - 34 = 22, còn 22 con vịt. Bài 10: 35−12=2335 - 12 = 23, 23−10=1323 - 10 = 13, còn 13 bạn (đáp án A).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa bài 5 lên bảng và yêu cầu HS xét đúng hay sai. Sau đó GV đọc đề bài 10 và 7 và hỏi: 'Bài toán cho gì? Hỏi gì? Ta làm phép tính nào?'

    Học sinh

    HS đọc đề, nêu ý hiểu của mình trước khi tính.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS thử lại kết quả bằng phép cộng khi nghi ngờ, ví dụ 80−5080 - 50: 'Thử lại: 30+50=8030 + 50 = 80, vậy 80−50=3080 - 50 = 30, không phải 3.'

    Học sinh

    HS tính và thử lại, trả lời dự kiến: 'Phép b sai vì 80 - 50 = 30.' Với bài 10: '35 - 12 = 23, rồi 23 - 10 = 13.'

  3. Giáo viên

    GV mời HS giải thích cách làm bài 10 và bài 7 theo lời của mình.

    Học sinh

    HS trình bày: 'Đàn vịt có 56 con, lên bờ 34 con, dưới ao còn 56 - 34 = 22 con.'

  4. Giáo viên

    GV chốt: 'Bài toán hỏi còn lại thì dùng phép trừ. Khi làm bài đúng sai, hãy thử lại để kiểm tra.'

    Học sinh

    HS ghi đáp án vào vở và nhắc lại cách làm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Thư viện lớp em

Mục tiêu

HS vận dụng phép trừ và thử lại để giải quyết tình huống thực tế trong thư viện lớp.

Nội dung

Tình huống: Thư viện lớp có 48 quyển sách, bạn Lan đã cho các bạn mượn 25 quyển. Hỏi thư viện còn bao nhiêu quyển? HS tính, thử lại bằng phép cộng và trình bày bằng câu trả lời đầy đủ. Sau đó HS tự đặt một tình huống tương tự với số liệu của mình để đổi cho bạn.

Sản phẩm dự kiến

HS tính được 48−25=2348 - 25 = 23, thử lại 23+25=4823 + 25 = 48, trả lời: 'Thư viện còn 23 quyển sách.' HS đặt được một tình huống mới và giải được.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc tình huống thư viện lớp và hỏi: 'Bài toán cho biết gì? Hỏi gì? Ta làm phép tính nào và thử lại bằng phép tính nào?'

    Học sinh

    HS trả lời: 'Có 48 quyển, cho mượn 25 quyển, hỏi còn lại. Ta làm phép trừ 48 - 25 và thử lại bằng 23 + 25.'

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS làm vào vở, sau đó đổi vở với bạn bên cạnh để kiểm tra cách đặt tính và thử lại.

    Học sinh

    HS làm: 48−25=2348 - 25 = 23; thử lại 23+25=4823 + 25 = 48. HS đổi vở kiểm tra.

  3. Giáo viên

    GV nhận xét và nhắc HS: 'Trong thư viện, mình phải ghi chép đúng số sách để giữ gìn tài sản chung.'

    Học sinh

    HS trả lời câu hỏi và cam kết giữ gìn sách thư viện lớp.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động 'Trừ số tròn chục và thử lại bằng phép cộng'.

  • Câu 1: Tính 80−30=80 - 30 = ........
  • Câu 2: Viết số chục và số đơn vị: 80 gồm ........ chục và ........ đơn vị; 30 gồm ........ chục và ........ đơn vị.
  • Câu 3: Thử lại: 50+30=50 + 30 = ........ . Kết quả có bằng 80 không? ........
  • Câu 4: Thử lại 57−24=3357 - 24 = 33 bằng phép cộng: 33+24=33 + 24 = ........ . Vậy phép trừ 57−24=3357 - 24 = 33 là ........ (đúng/sai)?
  • Câu 5 (viết câu trả lời): Vì sao thử lại bằng phép cộng thì biết phép trừ đúng?

Phiếu trạm số 2

Dùng cho hoạt động 'Trạm luyện đặt tính và thử lại'. Nhóm ghi kết quả vào các ô.

  • Trạm 1: 68−25=68 - 25 = ........ ; 77−33=77 - 33 = ........ ; 85−85=85 - 85 = ........
  • Trạm 2 (nối): 49−1649 - 16 nối với ........ ; 70−2070 - 20 nối với ........ ; 58−3758 - 37 nối với ........ ; 96−5496 - 54 nối với ........
    Các kết quả để nối: 21; 33; 42; 50.
  • Trạm 2 (chọn đáp án): 90−4090 - 40 là: A. 50; B. 5; C. 60. Chọn: ........
  • Trạm 3: Biết 45−23=2245 - 23 = 22. Thử lại: 22+23=22 + 23 = ........ . Phép trừ đúng hay sai? ........
  • Trạm 3: Tìm số thích hợp: 87−?=5287 - ? = 52. Chọn: A. 35; B. 45; C. 25. Đáp án: ........

Hướng dẫn về nhà

  • Làm bài tập 'Thư viện lớp em' trong vở: 48−25=48 - 25 = ........ , thử lại bằng phép cộng rồi ghi đáp án.
  • Đặt tính rồi tính: 46−1246 - 12, 79−3579 - 35, 90−6090 - 60. Mỗi phép tính thử lại bằng phép cộng một lần.
  • Quan sát ở nhà, đếm số quyển sách trong giá sách của gia đình (hoặc số bút, số vở) rồi đặt một bài toán trừ và giải. Chia sẻ kết quả với bạn đầu giờ tiết sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.