Giáo án Bài 31. Phép trừ số có hai chữ số cho số có một chữ số

Ôn lại phép trừ trong phạm vi 10 và cách tách chục, đơn vị của số có hai chữ số để chuẩn bị cho bài mới.

GV tổ chức trò chơi Đố bạn tách số: GV nêu số có hai chữ số như 46, HS giơ que tính biểu diễn đúng 4 bó chục và 6 que lẻ rồi nói "46 gồm 4 chục và 6 đơn vị". Sau đó GV đọc nhanh các phép trừ nhỏ như $9 - 3$, $8 - 5$, HS giơ bảng con.

HS biểu diễn đúng số có hai chữ số bằng que tính và trả lời nhanh các phép trừ trong phạm vi 10 trên bảng con.

HS hình thành cách trừ số có hai chữ số cho số có một chữ số không nhớ bằng cách bớt que lẻ ở hàng đơn vị và giữ nguyên bó chục.

Cả lớp quan sát tình huống có 46 que tính gồm 4 bó và 6 que lẻ, bớt đi 3 que lẻ. HS thao tác bớt que, đếm và nêu kết quả. Cặp đôi trao đổi theo Phiếu học tập số 1 để điền kết quả từng bước.

HS nêu được: que lẻ 6 bớt 3 còn 3, bó chục giữ nguyên 4 bó, nên $46 - 3 = 43$. HS điền đầy đủ Phiếu học tập số 1.

HS nắm được cách đặt tính thẳng cột và thực hiện phép trừ không nhớ theo thứ tự từ phải sang trái.

GV hướng dẫn đặt tính $46 - 3$: viết 46, viết 3 thẳng cột với chữ số 6, viết dấu trừ, kẻ vạch ngang. Tính từ phải sang trái: $6 - 3 = 3$ viết 3; hạ 4 viết 4. HS làm tiếp $89 - 6$, $37 - 4$ trên bảng con theo cặp đôi, GV dùng Phiếu học tập số 1 để HS tự kiểm tra.

HS đặt tính đúng và tính đúng $46 - 3 = 43$, $89 - 6 = 83$, $37 - 4 = 33$. HS điền được các bước đặt tính vào Phiếu học tập số 1.

HS tính nhẩm được phép trừ số có hai chữ số cho số có một chữ số bằng cách trừ hàng đơn vị và giữ nguyên số chục.

GV đưa ra $58 - 5$, $47 - 7$ và $75 - 0$. HS suy nghĩ, nói cách tính nhẩm: trừ ở hàng đơn vị, giữ nguyên số chục. HS đối chiếu với trang bài học NeoEdu (phần Tính nhẩm) để kiểm tra.

HS nêu được $58 - 5 = 53$, $47 - 7 = 40$, $75 - 0 = 75$ và giải thích được cách nhẩm.

HS nhận biết tình huống bớt đi trong bài toán có lời văn và chọn đúng phép trừ để giải.

GV chiếu tranh sạp dưa hấu ở chợ quê và đọc bài toán: Sạp có 38 quả dưa hấu, cô bán hàng đã bán 6 quả. Hỏi sạp còn lại bao nhiêu quả dưa hấu? HS xác định dữ kiện, câu hỏi, chọn phép tính và trả lời.

HS nêu được: đã bán là bớt đi nên dùng phép trừ $38 - 6 = 32$; sạp còn lại 32 quả dưa hấu.

HS vận dụng đặt tính, tính nhẩm để làm các bài tập cơ bản và kiểm tra kết quả.

Bài 1: Đặt tính rồi tính $37 - 4$. Bài 3: Tính $29 - 9$ và $75 - 0$. Bài 4: Nối phép tính với kết quả: $56 - 3$ với 53; $89 - 7$ với 82; $44 - 4$ với 40; $97 - 6$ với 91. HS làm bài trên bảng con, sau đó làm vở, GV chấm nhanh bằng cách giơ thẻ.

Bài 1: $37 - 4 = 33$. Bài 3: $29 - 9 = 20$ và $75 - 0 = 75$. Bài 4: $56 - 3$ nối với 53; $89 - 7$ nối với 82; $44 - 4$ nối với 40; $97 - 6$ nối với 91. HS chữa đúng các lỗi nếu có.

HS vận dụng kiến thức để đánh giá đúng sai, chọn đáp án và nhận biết lỗi đặt tính lệch cột.

Bài 2: $68 - 5 = ?$ với A. 63; B. 18; C. 13. Bài 5: Đúng hay sai: a) $48 - 5 = 43$; b) $66 - 6 = 0$; c) $39 - 8 = 31$. Bài 6: Bạn Hà tính $57 - 4$ bằng cách viết 4 thẳng cột với 5, kết quả 13 là sai, hãy chỉ ra lỗi. Bài 8: $? - 5 = 72$ với A. 77; B. 67; C. 22. Bài 9: Điền dấu $>$, $<$, $=$ vào $86 - 4 \; ? \; 80$; $59 - 9 \; ? \; 50$; $35 - 2 \; ? \; 34$. Bài 10: Mẹ có 49 nghìn đồng, mua rau hết 5 nghìn đồng, hỏi mẹ còn lại bao nhiêu nghìn đồng? A. 44; B. 54; C. 4.

Bài 2: Đáp án A (63). Bài 5: a) Đúng; b) Sai; c) Đúng. Bài 6: Sai, do viết 4 thẳng cột với 5, đúng là 4 thẳng cột với 7, $7 - 4 = 3$, hạ 5, được $57 - 4 = 53$. Bài 8: Đáp án A (77), vì $72 + 5 = 77$. Bài 9: $86 - 4 = 82 > 80$; $59 - 9 = 50$ nên $=$; $35 - 2 = 33 < 34$. Bài 10: Đáp án A (44), vì $49 - 5 = 44$.

HS vận dụng phép trừ không nhớ vào tình huống mua bán thực tế, trình bày được cách giải và trả lời đầy đủ.

Nhóm 4 HS đóng vai người bán hàng và khách mua hàng. Tình huống 1: Sạp có 38 quả dưa hấu, đã bán 6 quả, hỏi còn lại bao nhiêu quả. Tình huống 2 (nhóm tự tạo): Mẹ có 49 nghìn đồng, tiêu hết 5 nghìn đồng, hỏi còn lại bao nhiêu. Mỗi nhóm trình bày phép tính và câu trả lời, các nhóm khác kiểm tra. Về nhà: HS đếm số đồ vật trong nhà có hai chữ số và viết một bài toán bớt đi.

Nhóm trình bày được bài giải: $38 - 6 = 32$, sạp còn lại 32 quả dưa hấu; $49 - 5 = 44$, mẹ còn 44 nghìn đồng. HS viết được ít nhất 1 bài toán bớt đi với phép trừ không nhớ.