ToánLớp 1Chủ đề 8. Phép cộng, phép trừ (không nhớ) trong phạm vi 100

Giáo án Bài 29. Phép cộng số có hai chữ số với số có một chữ số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đặt tính phép cộng số có hai chữ số với số có một chữ số: viết số có một chữ số thẳng cột với chữ số hàng đơn vị.
Thực hiện được phép cộng không nhớ $32 + 6 = 38$ , $52 + 6 = 58$ theo thứ tự tính từ phải sang trái.
Tính nhẩm được các phép cộng dạng $72 + 4$ , $30 + 8$ , $3 + 64$ bằng cách cộng hàng đơn vị và giữ nguyên số chục.
Giải thích được vì sao $3 + 64 = 64 + 3$ và vận dụng được phép cộng để giải bài toán gộp số lượng thực tế.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao chỉ cộng hàng đơn vị và giữ nguyên hàng chục khi cộng số có một chữ số.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển được tình huống gộp số que tính, số quyển truyện thành phép cộng $41 + 5$ , $32 + 6$ .
Giải quyết vấn đề toán học: HS giải được bài toán thực tế và kiểm tra kết quả bằng cách đếm lại hoặc tính ngược.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng phép tính, nói được kết quả bằng tiếng Việt và dùng đúng các từ 'thẳng cột', 'hàng đơn vị', 'hàng chục'.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng que tính, bảng con để đặt tính và minh hoạ phép cộng.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự thao tác que tính, tự đặt tính và kiểm tra lại kết quả bằng cách tính ngược hoặc đếm thêm.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, nói được cách làm của mình bằng câu đầy đủ như 'Gộp 1 que và 5 que được 6 que'.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách tính phù hợp (đặt tính hoặc tính nhẩm) và tự phát hiện lỗi sai trong bài của bạn.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực thao tác que tính, làm đủ các bài tập trong phiếu và bảng con.
Trách nhiệm: HS hoàn thành đúng phần việc được nhóm giao và kiểm tra lại bài của mình trước khi nộp.
Trung thực: HS nói đúng kết quả mình làm, nhận ra và sửa lỗi khi kiểm tra lại, không sao chép bài bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bộ que tính gồm các bó chục và que lẻ, dùng để minh hoạ 41 que tính, 32 quyển truyện.
Bảng gài hoặc bảng phụ viết sẵn các phép tính: $41 + 5$ , $72 + 4$ , $30 + 8$ , $3 + 64$ , $32 + 6$ .
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp), bút dạ và bảng phụ.
Máy chiếu hoặc máy tính kết nối học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 29 (neoedu.vn/learn/1/math/bai-29-phep-cong-so-co-hai-chu-so-voi-so-co-mot-chu-so) có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác để chiếu khi chữa bài.

2. Học sinh

Bộ que tính rời (mỗi cặp một bộ), bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Vở ô li, bút chì, thước kẻ để đặt tính và kẻ vạch ngang.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đố bạn đếm que tính

Mục tiêu

Ôn lại cách đọc số có hai chữ số gồm chục và đơn vị, chuẩn bị cho việc cộng số có hai chữ số.

Nội dung

GV giơ bó 1 chục que và 3 que lẻ, yêu cầu HS đếm và nói số tương ứng. Sau đó HS chơi trò 'Cô nói, em giơ': GV đọc số có hai chữ số như 'bốn mươi mốt', HS giơ 4 bó và 1 que.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc được số có hai chữ số và nhận biết số chục, số đơn vị của số đó.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ 1 bó chục và 3 que lẻ, hỏi: 'Cô có mấy chục que, mấy que lẻ? Số que là bao nhiêu?'
Học sinh
HS quan sát, trả lời: 'Có 1 chục và 3 que lẻ, là 13 que.'
Giáo viên
GV đọc lần lượt các số 25, 40, 58, yêu cầu HS giơ đúng số que tính trên bảng con dùng bó chục và que lẻ.
Học sinh
HS chơi theo nhóm đôi, giơ que tính và nói: 'Hai mươi lăm gồm 2 chục và 5 que lẻ.'
Giáo viên
GV mời 2 HS nói lại cách nhận biết số chục và số đơn vị của số 58.
Học sinh
HS trả lời: '58 có 5 chục và 8 đơn vị.'
Giáo viên
GV chốt: Số có hai chữ số gồm chữ số hàng chục và chữ số hàng đơn vị. Hôm nay ta học cách cộng số đó với số có một chữ số.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học: Phép cộng số có hai chữ số với số có một chữ số.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Thêm que tính

Mục tiêu

HS nhận ra cách cộng 41 với 5 bằng cách gộp các que lẻ và giữ nguyên các bó chục.

Nội dung

GV đặt 4 bó chục và 1 que lẻ lên bàn (41 que tính), sau đó thêm 5 que lẻ. HS cùng cặp gộp que lẻ, đếm tổng số que và đọc kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: 1 que và 5 que là 6 que; 4 chục và 6 đơn vị là 46; vậy $41 + 5 = 46$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đặt 4 bó chục và 1 que lẻ, hỏi: 'Có bao nhiêu que tính?' Sau đó thêm 5 que, hỏi: 'Cô thêm 5 que nữa, bây giờ có tất cả bao nhiêu que?'
Học sinh
HS trả lời: 'Có 41 que. Thêm 5 que thì phải tính tiếp.'
Giáo viên
GV hướng dẫn: 'Các em gộp các que lẻ lại với nhau, các bó chục giữ nguyên.' Yêu cầu cặp đôi thao tác với bộ que tính của mình.
Học sinh
Cặp đôi thao tác: gộp 1 que và 5 que được 6 que lẻ; 4 bó chục giữ nguyên. Các em nói: 'Có 4 chục và 6 que, là 46 que.'
Giáo viên
GV hỏi: 'Vì sao ta chỉ gộp các que lẻ mà không gộp bó chục?' Mời 1 HS trả lời.
Học sinh
HS trả lời: 'Vì các que lẻ là đơn vị, bó chục là chục; cộng đơn vị với đơn vị, chục giữ nguyên.'
Giáo viên
GV viết lên bảng $41 + 5 = 46$ , nêu: 'Cộng các đơn vị với nhau, giữ nguyên các chục.'
Học sinh
HS viết vào vở: $41 + 5 = 46$ và nhắc lại cách làm.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Đặt tính rồi tính

Mục tiêu

HS biết đặt tính thẳng cột và tính từ phải sang trái khi cộng số có hai chữ số với số có một chữ số.

Nội dung

GV hướng dẫn đặt tính $41 + 5$ : viết 41, viết 5 thẳng cột với 1, viết dấu +, kẻ vạch ngang; tính từ phải sang trái: $1 + 5 = 6$ , viết 6; hạ 4, viết 4. Cặp đôi làm Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS đặt tính đúng và tính đúng $41 + 5 = 46$ ; hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết $41 + 5$ lên bảng và hỏi: 'Số 5 phải viết thẳng cột với chữ số nào? Vì sao?'
Học sinh
HS trả lời: 'Số 5 viết thẳng cột với số 1 vì đều là hàng đơn vị.'
Giáo viên
GV làm mẫu từng bước trên bảng: viết 41, viết 5 thẳng cột, kẻ vạch ngang, tính $1 + 5 = 6$ , hạ 4. Sau đó phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp làm.
Học sinh
HS đặt tính vào bảng con theo mẫu, nói: '1 cộng 5 bằng 6, hạ 4, được 46.' Các cặp làm Phiếu học tập số 1.
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả. Hỏi: 'Nếu viết 5 thẳng cột với 4 thì sẽ được kết quả gì?'
Học sinh
HS đại diện báo cáo. Một HS trả lời: 'Nếu viết 5 thẳng cột với 4 thì sẽ sai, vì 5 cộng 4 không đúng với đơn vị.'
Giáo viên
GV chốt: Đặt tính thẳng cột, đơn vị thẳng đơn vị; tính từ phải sang trái, cộng hàng đơn vị trước rồi hạ hàng chục.
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc và kiểm tra lại bài làm của mình trong Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Tính nhẩm và giải bài toán

Mục tiêu

HS tính nhẩm được phép cộng số có hai chữ số với số có một chữ số và vận dụng để giải bài toán gộp số lượng.

Nội dung

GV hướng dẫn tính nhẩm: $72 + 4$ (2 cộng 4 bằng 6, giữ 7 chục, được 76); $30 + 8$ (3 chục và 8 đơn vị là 38); $3 + 64 = 64 + 3 = 67$ (đổi chỗ, kết quả không đổi). Sau đó giải bài toán: Lớp em có 32 quyển truyện, cô mua thêm 6 quyển, hỏi có tất cả bao nhiêu quyển.

Sản phẩm dự kiến

HS tính nhẩm đúng 76, 38, 67; giải được bài toán: $32 + 6 = 38$ , trả lời: lớp em có 38 quyển truyện.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa phép tính $72 + 4$ lên bảng, hỏi: 'Không đặt tính, em nghĩ thế nào để có kết quả nhanh?'
Học sinh
HS trả lời: 'Lấy 2 cộng 4 bằng 6, giữ 7 chục, được 76.'
Giáo viên
GV hướng dẫn tiếp $30 + 8$ và $3 + 64$ . Với $3 + 64$ , GV hỏi: 'Đổi chỗ thành $64 + 3$ có dễ tính hơn không?'
Học sinh
HS tính nhẩm và trả lời: 'Đổi chỗ thành $64 + 3$ dễ hơn, $4 + 3 = 7$ , được 67.'
Giáo viên
GV đọc bài toán truyện, hỏi: 'Bài toán cho biết gì? Hỏi gì? Phép tính nào giải bài toán?'
Học sinh
HS trả lời: 'Lớp có 32 quyển, mua thêm 6 quyển, hỏi tất cả. Phép tính là $32 + 6$ .' HS tính và trả lời: ' $32 + 6 = 38$ , lớp em có 38 quyển truyện.'
Giáo viên
GV chốt: Khi đổi chỗ các số hạng, kết quả không thay đổi. Bài toán gộp số lượng dùng phép cộng.
Học sinh
HS ghi vở: Trả lời: Lớp em có 38 quyển truyện.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Luyện tập đặt tính và tính nhẩm

Mục tiêu

HS củng cố đặt tính, tính nhẩm và phát hiện lỗi đặt tính sai.

Nội dung

Thực hiện các bài 1, 3, 4, 6 trong sách: (1) Tính $23 + 4$ , $52 + 6$ bằng cách đặt tính; (2) Tính nhẩm $70 + 5$ , $3 + 64$ ; (3) Bạn Nam đặt tính $35 + 2$ có đúng không?; (4) Đúng hay sai: $33 + 6 = 39$ , $50 + 4 = 90$ , $4 + 72 = 76$ , $86 + 3 = 89$ . HS làm bảng con, sau đó đổi bảng kiểm tra chéo cặp.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: $23 + 4 = 27$ ; $52 + 6 = 58$ ; $70 + 5 = 75$ ; $3 + 64 = 67$ ; bạn Nam làm sai, phải là $35 + 2 = 37$ (viết 2 thẳng cột với 5); đúng hay sai: a) Đ, b) S ( $50 + 4 = 54$ ), c) Đ, d) Đ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: 'Đặt tính thẳng cột rồi tính $23 + 4$ và $52 + 6$ . Tính nhẩm $70 + 5$ và $3 + 64$ .'
Học sinh
HS làm bảng con, đặt tính theo đúng quy tắc.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ HS yếu bằng que tính. Hỏi bạn Nam: 'Bạn Nam viết số 2 thẳng cột với số nào? Đúng hay sai?'
Học sinh
HS làm bảng con và trả lời: 'Bạn Nam viết 2 thẳng cột với 3 là sai, phải viết thẳng cột với 5.'
Giáo viên
GV mời HS đọc đáp án bài đúng hay sai và giải thích vì sao $50 + 4 = 90$ là sai.
Học sinh
HS đọc và trả lời: ' $50 + 4 = 54$ vì 5 chục và 4 đơn vị là 54, không phải 90.'
Giáo viên
GV nhắc lỗi thường gặp: viết số có một chữ số thẳng với chữ số chục, và tính từ trái sang phải. Chốt: luôn bắt đầu ở cột đơn vị.
Học sinh
HS sửa bài sai của mình và ghi lại lưu ý vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Luyện tập chọn đáp án và giải toán

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng để chọn đáp án đúng, nối phép tính với kết quả, điền số và giải bài toán thực tế.

Nội dung

Thực hiện các bài 2, 5, 7, 8, 9, 10 trong sách: (1) Chọn đáp án $52 + 6$ : A. 58; B. 46; C. 57; (2) Nối $61 + 7$ , $24 + 5$ , $82 + 3$ , $40 + 9$ với 68, 29, 85, 49; (3) Trong vườn có 34 cây cam, bố trồng thêm 5 cây; (4) Tìm số ? trong $? + 3 = 47$ ; (5) Điền dấu >, <, = vào $62 + 5$ và $68$ , $71 + 8$ và $79$ , $45 + 2$ và $46$ ; (6) Nhà Hoa nuôi 25 con gà và 4 con vịt, hỏi tất cả bao nhiêu con. Các cặp đối chiếu kết quả trên bảng phụ.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 2 là A (58); bài 5 nối đúng: $61 + 7 = 68$ , $24 + 5 = 29$ , $82 + 3 = 85$ , $40 + 9 = 49$ ; bài 7: $34 + 5 = 39$ , trong vườn có 39 cây cam; bài 8 là A (44), thử lại $44 + 3 = 47$ ; bài 9: $62 + 5 = 67 < 68$ , $71 + 8 = 79$ (=), $45 + 2 = 47 > 46$ ; bài 10 là A: $25 + 4 = 29$ con.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bài 2 và bài 5, nêu yêu cầu: 'Tính nhanh rồi chọn đáp án đúng hoặc nối phép tính với kết quả.'
Học sinh
HS làm bảng con, giơ đáp án A, B hoặc C.
Giáo viên
GV chia lớp theo nhóm 4 làm bài 7, 8, 9, 10. Yêu cầu nhóm thảo luận cách tìm số ? trong $? + 3 = 47$ .
Học sinh
Nhóm thảo luận: 'Số cần tìm có 4 chục vì 47 có 4 chục; đơn vị $? + 3 = 7$ nên ? là 4; số đó là 44.'
Giáo viên
GV mời đại diện nhóm nêu kết quả bài 9 và bài 10, hỏi: 'Vì sao $71 + 8 = 79$ là bằng nhau?'
Học sinh
HS trả lời: 'Vì $71 + 8$ bằng 79 nên dấu cần điền là dấu bằng.' Bài 10: 'Gộp 25 con gà và 4 con vịt, phép tính là $25 + 4 = 29$ .'
Giáo viên
GV chốt: Các bài có từ 'thêm', 'gộp', 'tất cả' thường dùng phép cộng. Kiểm tra bằng cách đặt tính hoặc tính nhẩm lại.
Học sinh
HS đối chiếu kết quả với đáp án trên bảng phụ và sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Mua thêm đồ dùng ở nhà

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng số có hai chữ số với số có một chữ số để giải quyết tình huống thực tế khi mua thêm đồ dùng.

Nội dung

GV nêu tình huống: Mẹ có 36 quả trứng, mẹ mua thêm 7 quả. Hỏi mẹ có tất cả bao nhiêu quả trứng? HS nói tình huống tương tự trong gia đình, viết phép tính và kết quả, sau đó giao bài về nhà: ghi lại 2 tình huống mua thêm đồ dùng ở nhà và giải.

Sản phẩm dự kiến

HS giải được tình huống: $36 + 7 = 43$ , mẹ có 43 quả trứng; HS nêu được một tình huống thực tế và phép tính tương ứng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống: 'Mẹ có 36 quả trứng, mẹ mua thêm 7 quả. Mẹ có tất cả bao nhiêu quả trứng?'
Học sinh
HS suy nghĩ, trả lời: 'Phép tính là $36 + 7$ .'
Giáo viên
GV yêu cầu HS đặt tính trên bảng con, tính và nói kết quả. Sau đó gợi ý HS tự nêu tình huống khác trong gia đình.
Học sinh
HS đặt tính: $6 + 7 = 13$ , viết 3, nhớ 1 chục... (lưu ý GV: đây là phép cộng có nhớ, nên đổi tình huống để không vượt yêu cầu không nhớ, ví dụ $36 + 3 = 39$ ). HS nêu: 'Nhà em có 24 bông hoa, mẹ mua thêm 5 bông, có 29 bông.'
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu tình huống và phép tính của mình, nhận xét cách nói rõ ràng, đúng toán học.
Học sinh
HS nêu tình huống và kết quả, ví dụ: 'Lớp em có 53 bút chì, cô thêm 4 bút, có 57 bút.'
Giáo viên
GV chốt: Phép cộng dùng khi gộp số lượng hoặc thêm vào. Giao về nhà: làm bài tập thực tế và kể cho người thân nghe cách đặt tính.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đặt tính rồi tính:

$41 + 5$
$32 + 6$
$52 + 4$
Tính nhẩm:
$72 + 4 =$
$30 + 8 =$
$3 + 64 = 64 +$
Trả lời: Lớp em có 32 quyển truyện, cô mua thêm 6 quyển. Phép tính: ..... Đáp số: .....

Hướng dẫn về nhà

Làm lại bài tập đặt tính và tính nhẩm trong vở: $23 + 4$ , $52 + 6$ , $70 + 5$ , $3 + 64$ .
Kể cho người thân nghe một tình huống mua thêm đồ dùng ở nhà, viết phép tính và kết quả vào vở (ví dụ: nhà có 24 bông hoa, mẹ mua thêm 5 bông).
Tự kiểm tra lại bài của mình bằng cách đếm que tính hoặc tính ngược từ kết quả để thấy đúng hay sai.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.