ToánLớp 1Chủ đề 7. Độ dài và đo độ dài

Giáo án Bài 27. Thực hành ước lượng và đo độ dài

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được ước lượng là đoán độ dài gần đúng trước khi đo và dùng từ "khoảng" khi nói kết quả ước lượng.
Ước lượng được độ dài một số đồ vật quen thuộc bằng gang tay, bước chân hoặc xăng-ti-mét.
Chọn được cách đo phù hợp: đồ vật nhỏ đo bằng thước có vạch cm, quãng dài đo bằng bước chân.
Đọc được độ dài trên thước có vạch cm và vận dụng được để giải các bài tập đo, so sánh độ dài.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao đồ vật nhỏ nên đo bằng cm, còn sân trường nên đo bằng bước chân.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn độ dài đồ vật bằng số đo kèm đơn vị (cm, gang tay, bước chân) và so sánh số ước lượng với số đo thật.
Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn đúng công cụ và cách đo để kiểm tra ước lượng và tìm độ dài chênh lệch giữa hai đoạn.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng các từ "khoảng", "dài hơn", "ngắn hơn" và đơn vị đo khi trình bày kết quả.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng thước có vạch cm đúng cách, đặt thước sát đầu đồ vật, đọc số đo ở vạch tương ứng.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự ước lượng, tự đo để kiểm tra kết quả ước lượng của mình và điều chỉnh khi chưa đúng.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trao đổi và nói được kết quả đo bằng câu đầy đủ, có đơn vị (ví dụ: "Quyển vở dài khoảng 2 gang tay").
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đưa ra cách đo hợp lí cho từng đồ vật và giải thích được vì sao chọn cách đó.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực đo và ghi kết quả đầy đủ cho từng đồ vật, không bỏ qua bài tập nào.
Trung thực: HS ghi đúng số đo thật đo được, kể cả khi khác với số đã ước lượng.
Trách nhiệm: HS giữ gìn thước, đồ dùng học tập và hoàn thành nhiệm vụ đo ở nhà đúng thời gian.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Thước kẻ có vạch cm (loại lớn để treo bảng hoặc thước mẫu).
Bút chì mới, cục tẩy, thước kẻ 20 cm, dải băng tím và dải băng xanh (cắt sẵn để minh hoạ bài tập 1 và 8).
Hình ảnh luống hoa, sân trường, lớp học, bảng lớp để minh hoạ việc chọn cách đo.
Bảng phụ hoặc slide ghi các câu hỏi ước lượng và đáp án tham khảo.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học "Bài 27. Thực hành ước lượng và đo độ dài" (neoedu.vn/learn/1/math/bai-27-thuc-hanh-uoc-luong-va-do-do-dai), dùng phần bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác trong hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

Vở bài tập Toán 1, bút chì, tẩy.
Thước kẻ có vạch cm.
Phiếu học tập số 1 (in hoặc chép trên bảng để HS điền).
Đồ dùng đo tự nhiên: gang tay (tay của mình) và bước chân.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán nhanh, đo thử

Mục tiêu

Gợi nhớ kiến thức đã học về đo độ dài và tạo hứng thú cho HS trước khi vào bài thực hành ước lượng.

Nội dung

GV cho HS chơi trò chơi "Đoán đúng là giỏi": GV đưa ra từng đồ vật (bút chì, cục tẩy, quyển vở, bảng lớp) và yêu cầu HS đoán độ dài bằng gang tay hoặc bằng cm. HS đoán xong, cả lớp kiểm tra bằng cách đo bằng thước.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được ít nhất hai câu ước lượng có đơn vị, dạng "Bút chì dài khoảng 15 cm", và nhận ra việc đoán trước rồi đo kiểm tra là cách làm đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu: "Hôm nay chúng ta chơi trò Đoán đúng là giỏi. Cô đưa ra đồ vật, các em đoán độ dài trước, rồi cùng đo để kiểm tra." GV đưa bút chì ra và hỏi: "Bút chì dài khoảng bao nhiêu xăng-ti-mét?"
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, giơ tay phát biểu dự đoán. Dự kiến HS trả lời: "Bút chì dài khoảng 15 cm ạ."
Giáo viên
GV đặt thước có vạch cm cạnh bút chì, hướng dẫn HS đặt một đầu thước sát đầu bút chì và đọc số ở đầu kia. Hỏi: "Số đo thật là bao nhiêu? Đoán của các em có gần đúng không?"
Học sinh
HS quan sát, đọc số đo cùng cô. Dự kiến HS trả lời: "Bút chì dài khoảng 15 cm, đoán gần đúng ạ."
Giáo viên
GV chốt: "Trước khi đo, ta ước lượng bằng từ khoảng. Sau khi đo, ta kiểm tra xem ước lượng có gần đúng không." GV khen những HS đoán gần đúng.
Học sinh
HS nhắc lại: "Ước lượng là đoán độ dài gần đúng trước khi đo, dùng từ khoảng."

Hoạt động 2.1: Khám phá · 5 phút

Ước lượng rồi đo để kiểm tra

Mục tiêu

HS nhận biết cách ước lượng bằng gang tay, bước chân, xăng-ti-mét và biết đo thật để kiểm tra kết quả ước lượng.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, ước lượng rồi đo quyển vở bằng gang tay và bằng thước cm, ghi kết quả vào Phiếu học tập số 1 (phần A). GV hướng dẫn cách đo gang tay: xoè bàn tay, đặt ngón cái và ngón út sát nhau theo chiều dài đồ vật rồi đếm số gang tay.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 (phần A) được điền đầy đủ: ước lượng của cặp đôi, số đo thật bằng cm và nhận xét ước lượng gần đúng hay chưa.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: "Mỗi cặp đôi ước lượng chiều dài quyển vở bằng gang tay, rồi đo bằng thước cm. Các em ghi lại vào Phiếu học tập số 1, phần A." GV làm mẫu cách đặt gang tay dọc theo quyển vở.
Học sinh
HS quan sát GV làm mẫu, nhận nhiệm vụ trong cặp. Dự kiến HS ước lượng: "Quyển vở dài khoảng 2 gang tay ạ."
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ cặp đôi đặt thước sát mép vở, đọc số đo đúng vạch. Hỏi: "Số đo thật là bao nhiêu xăng-ti-mét? Ước lượng của các em có gần đúng không?"
Học sinh
HS thực hiện đo, đọc kết quả và thảo luận. Dự kiến HS trả lời: "Quyển vở dài khoảng 20 cm, ước lượng 2 gang tay là gần đúng ạ."
Giáo viên
GV mời 2 cặp đôi báo cáo kết quả, yêu cầu nói đủ câu có đơn vị. Hỏi: "Vì sao cần đo thật sau khi ước lượng?"
Học sinh
Đại diện cặp đôi trình bày: "Chúng em ước lượng quyển vở dài khoảng 2 gang tay, đo thật được 20 cm." Dự kiến HS trả lời: "Để kiểm tra xem ước lượng có đúng không ạ."
Giáo viên
GV chốt: "Ước lượng càng gần số đo thật thì càng giỏi." GV nhấn mạnh việc luôn ghi kèm đơn vị khi nói kết quả.
Học sinh
HS nhắc lại kết luận và sửa lại phần ghi của mình nếu thiếu đơn vị.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 5 phút

Chọn cách đo phù hợp

Mục tiêu

HS nhận biết đồ vật nhỏ nên đo bằng cm, mặt bàn đo bằng gang tay hoặc thước, quãng dài đo bằng bước chân.

Nội dung

GV đưa ra bảng ba nhóm đồ vật (bút chì, cục tẩy, quyển vở; mặt bàn, bảng lớp; lớp học, sân trường, luống rau). HS thảo luận theo nhóm 4 để chọn cách đo nhanh và hợp lí nhất cho từng nhóm, sau đó điền vào phần B của Phiếu học tập số 1. Học liệu minh hoạ là ảnh bạn nhỏ đo luống hoa bằng bước chân trên trang bài học NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 (phần B) hoàn thành: mỗi nhóm đồ vật ghép đúng với một cách đo và có giải thích ngắn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu ảnh luống hoa và hỏi: "Bạn nhỏ đang đo luống hoa bằng gì? Vì sao không đo bằng thước?" Sau đó GV giao nhiệm vụ thảo luận nhóm 4 trong 2 phút.
Học sinh
HS quan sát và trả lời. Dự kiến HS trả lời: "Bạn đo bằng bước chân ạ, vì luống hoa dài, đo bằng thước thì rất lâu."
Giáo viên
GV quan sát các nhóm, gợi ý: "Đồ vật nhỏ thì dùng đơn vị nhỏ hay lớn? Quãng đường dài thì dùng cách nào nhanh hơn?"
Học sinh
Các nhóm thảo luận và ghi kết quả. Dự kiến HS trả lời: "Bút chì nhỏ nên đo bằng cm ạ. Sân trường rất dài nên đo bằng bước chân ạ."
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày, yêu cầu nêu lí do. Hỏi cả lớp: "Nhóm nào có ý kiến khác?"
Học sinh
Nhóm trình bày: "Mặt bàn vừa phải nên đo bằng gang tay hoặc thước. Lớp học rất dài nên đo bằng bước chân."
Giáo viên
GV chốt: "Đồ vật nhỏ đo bằng cm, quãng dài đo bằng bước chân sẽ nhanh hơn. Hãy chọn cách đo phù hợp với độ dài cần đo."
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc chọn cách đo và sửa phần ghi của mình nếu chưa đúng.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập đo và so sánh độ dài

Mục tiêu

HS vận dụng việc ước lượng, chọn cách đo và đọc số đo trên thước để giải các bài tập cơ bản.

Nội dung

HS làm bài tập trên vở và trên trang bài học NeoEdu (phần bài tập tương tác). Bài tập gồm: (1) đọc độ dài dải băng tím; (2) chọn ước lượng hợp lí cho bút chì; (3) chọn ước lượng cho cục tẩy; (4) chọn cách đo lớp học; (5) nối việc đo với cách đo; (6) đúng hay sai về ước lượng và đo; (7) so sánh số ước lượng của Lan với số đo thật; (8) đọc độ dài dải băng xanh; (9) so sánh bước chân của Hùng và Mai; (10) điền số vào chỗ trống về hiệu hai độ dài.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (1) 6 cm; (2) A. 15 cm; (3) A. 4 cm; (4) A. Đo bằng bước chân; (5) sân trường – bước chân, bút chì – thước có vạch cm, mặt bàn học – gang tay; (6) a) Đ, b) Đ, c) S; (7) A. Dài hơn (vì 12 > 10); (8) 4 cm (7 − 3 = 4); (9) A. Hùng (vì Hùng đi ít bước hơn trên cùng luống rau); (10) 6 cm (9 − 3 = 6). HS hoàn thành đủ 10 bài, đối chiếu đáp án.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: "Các em làm lần lượt từ bài 1 đến bài 10. Với mỗi bài, nhớ nói vì sao em chọn đáp án đó." GV mở trang bài học NeoEdu trên màn hình để HS làm bài tương tác.
Học sinh
HS mở vở và học liệu, làm bài 1 trước. Dự kiến HS trả lời bài 1: "Dải băng tím dài 6 cm ạ, vì đầu dải băng ở vạch 0 và đầu kia ở vạch 6."
Giáo viên
GV hướng dẫn HS đọc thước đúng cách ở bài 1 và bài 8. Ở bài 7 và bài 9, GV hỏi: "Số đo thật lớn hơn hay nhỏ hơn số ước lượng? Vì sao bước ít hơn lại dài hơn?"
Học sinh
HS làm bài, đổi vở kiểm tra với bạn bên cạnh. Dự kiến HS trả lời: "Số 12 lớn hơn số 10 nên chiếc lược dài hơn Lan đoán ạ." và "Hùng đi 8 bước, Mai đi 10 bước nên bước của Hùng dài hơn ạ."
Giáo viên
GV mời 3 HS trình bày đáp án các bài khó (bài 5, 6, 10), yêu cầu nói rõ lí do. GV ghi lỗi sai phổ biến lên bảng, ví dụ nói "bút dài khoảng 15" thiếu đơn vị.
Học sinh
HS trình bày đáp án và giải thích. Dự kiến HS trả lời bài 10: "Bút chì dài hơn cục tẩy 6 cm, vì 9 − 3 = 6 ạ."
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh hai lỗi cần tránh: thiếu đơn vị khi ước lượng và chọn sai cách đo. Khen các HS làm đúng nhiều bài.
Học sinh
HS sửa bài sai trong vở, ghi lại đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Em là nhà ước lượng nhỏ

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức ước lượng và đo để ước lượng, đo độ dài đồ vật thực tế xung quanh mình.

Nội dung

GV nêu thử thách: mỗi em chọn 3 đồ vật ở nhà hoặc ở lớp (ví dụ: cuốn sách, cái ghế, bàn học, cửa sổ), ước lượng độ dài bằng gang tay hoặc bằng bước chân, sau đó đo thật bằng thước cm và ghi kết quả vào phiếu nhỏ hoặc vở. Đây là nhiệm vụ về nhà, có thể làm cùng người thân.

Sản phẩm dự kiến

Bảng ghi chép của HS gồm 3 đồ vật, cách đo, ước lượng, số đo thật và nhận xét ước lượng gần đúng hay chưa.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu thử thách "Em là nhà ước lượng nhỏ" và hướng dẫn HS cách ghi: tên đồ vật, ước lượng (kèm đơn vị), số đo thật (cm), nhận xét.
Học sinh
HS lắng nghe và nhắc lại nhiệm vụ. Dự kiến HS trả lời: "Em sẽ chọn cuốn sách và đo bằng gang tay ạ."
Giáo viên
GV giao thêm nhiệm vụ về nhà: thực hiện ít nhất 3 đồ vật, nhờ người thân xác nhận kết quả đo.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở hoặc phiếu nhỏ.
Giáo viên
GV hẹn lần sau nghe HS báo cáo 1 đồ vật đã đo, hỏi: "Ước lượng của em có gần đúng không? Nếu sai, em có thể đổi cách đo nào để tốt hơn?"
Học sinh
HS lắng nghe và chuẩn bị kết quả để báo cáo trong tiết sau.
Giáo viên
GV chốt: "Ước lượng trước, đo sau để kiểm tra. Đồ vật nhỏ đo bằng cm, quãng dài đo bằng bước chân."
Học sinh
HS nhắc lại ghi nhớ của bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

A. Ước lượng và đo quyển vở

Ước lượng chiều dài quyển vở: ……… (ghi kèm đơn vị, ví dụ: khoảng 2 gang tay)
Số đo thật bằng thước có vạch cm: ……… cm
Ước lượng gần đúng hay chưa? ………

B. Chọn cách đo phù hợp

Bút chì, cục tẩy, quyển vở: đo bằng ……… vì ………
Mặt bàn, bảng lớp: đo bằng ……… vì ………
Lớp học, sân trường, luống rau: đo bằng ……… vì ………

C. Ghi nhớ

Ước lượng là đoán độ dài ……… trước khi đo, dùng từ ………
Đồ vật nhỏ đo bằng ………; quãng dài đo bằng ………

Hướng dẫn về nhà

Chọn 3 đồ vật ở nhà (ví dụ: cuốn sách, cái ghế, bàn học), ước lượng độ dài mỗi đồ vật bằng gang tay hoặc bằng bước chân và ghi kèm đơn vị.
Dùng thước có vạch cm đo thật từng đồ vật, ghi số đo và so sánh với ước lượng; nhờ người thân xác nhận kết quả.
Ghi lại vào vở theo mẫu: tên đồ vật, ước lượng, số đo thật, nhận xét ước lượng gần đúng hay chưa. Mang vở đến lớp để báo cáo.
Ôn lại: ước lượng trước bằng từ "khoảng", đo sau để kiểm tra; đồ vật nhỏ đo bằng cm, quãng dài đo bằng bước chân.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.