ToánLớp 1Chủ đề 7. Độ dài và đo độ dài

Giáo án Bài 26. Đơn vị đo độ dài

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được gang tay, bước chân, que tính là các đơn vị đo độ dài tự quy ước.
Giải thích được vì sao cùng một đồ vật đo bằng gang tay của mỗi người lại cho kết quả khác nhau, từ đó cần đơn vị đo chung.
Nêu được xăng-ti-mét là đơn vị đo độ dài, viết tắt là cm; khoảng cách giữa hai vạch số liền nhau trên thước dài 1 cm.
Đọc, viết đúng số đo độ dài theo đơn vị cm (ví dụ: 7 cm đọc là "bảy xăng-ti-mét").
Vận dụng được cách đo độ dài đồ vật bằng thước có vạch chia xăng-ti-mét: đặt một đầu đồ vật trùng vạch 0 và đọc số ở vạch chỉ đầu kia.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao gang tay bố đo được ít lần hơn gang tay em trên cùng một mặt bàn.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn độ dài đồ vật bằng số đo kèm đơn vị cm và mô tả bằng hình vẽ vạch số trên thước.
Giải quyết vấn đề toán học: HS xác định độ dài đồ vật khi đầu đồ vật không trùng vạch 0 bằng cách đếm số khoảng 1 cm.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng, viết đúng số đo (ví dụ "9 cm", "chín xăng-ti-mét") và dùng từ "dài hơn", "ngắn hơn" khi so sánh.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng đúng thước kẻ có vạch chia cm và que tính để đo độ dài.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động quan sát, thực hành đo đồ vật bằng gang tay, que tính và thước; tự kiểm tra cách đặt thước và đọc số đo.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, trình bày kết quả đo và giải thích cách đo bằng câu đầy đủ, rõ ràng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đưa ra cách đo đồ vật khi không có thước, lựa chọn đơn vị đo phù hợp và nhận ra nhu cầu về đơn vị chuẩn.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực thực hành đo nhiều đồ vật và hoàn thành đủ các phiếu bài tập.
Trách nhiệm: HS giữ gìn thước, que tính và hợp tác đúng vai trò trong nhóm khi đo.
Trung thực: HS ghi đúng kết quả đo thực tế của mình, không ghi theo ý muốn của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Thước kẻ lớn (hoặc thước dây bằng bìa) có vạch chia xăng-ti-mét, từ 0 đến 20 cm, để minh hoạ trên bảng.
Tranh minh hoạ hai bạn nhỏ đo mặt bàn bằng gang tay và dải băng đo bằng que tính.
Bút chì, băng giấy và các đồ vật mẫu (bút chì, dải băng, sợi dây) để làm ví dụ.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (đã in).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/math/bai-26-don-vi-do-do-dai (dùng để chiếu bài giảng và cho HS làm bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

Bộ que tính (khoảng 10 que), thước kẻ có vạch chia xăng-ti-mét, bút chì, vở ô li.
Bút chì và một dải băng giấy hoặc sợi dây để đo.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 và bảng con.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đo mặt bàn bằng gang tay

Mục tiêu

Tạo hứng thú và giúp HS nhận ra cần có đơn vị đo chung khi đo độ dài.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi "Ai đo giỏi?": mỗi cặp đôi dùng gang tay đo chiều dài mặt bàn học rồi báo số gang tay.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp có một kết quả đo bằng gang tay và nhận ra kết quả của hai bạn có thể khác nhau.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: "Hôm nay các em sẽ dùng bàn tay làm thước. Mỗi cặp đo mặt bàn bằng gang tay, đặt gang tay nối tiếp nhau dọc mép bàn và đếm." GV hướng dẫn cách xoè bàn tay: đầu ngón cái đến đầu ngón giữa.
Học sinh
HS lắng nghe, xoè bàn tay quan sát gang tay của mình và thực hiện đo theo cặp.
Giáo viên
GV hỏi: "Mặt bàn của chúng mình dài bao nhiêu gang tay?"; "Bạn bên cạnh đo có giống mình không?"
Học sinh
HS đo và trả lời dự kiến: "Mặt bàn dài khoảng 4 gang tay." "Bạn em đo được 5 gang tay, vì bạn có bàn tay to hơn nên gang tay ngắn hơn."
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 cặp báo kết quả và ghi lên bảng.
Học sinh
Đại diện cặp báo kết quả, ví dụ "Bạn An đo được 4 gang tay, bạn Nam đo được 6 gang tay."
Giáo viên
GV đặt câu hỏi: "Cùng một mặt bàn mà kết quả khác nhau, vậy ta cần điều gì?" Gợi ý để HS nêu: cần một đơn vị đo giống nhau cho mọi người. GV dẫn vào bài: "Hôm nay chúng ta học một đơn vị đo chuẩn là xăng-ti-mét."
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Cần có một đơn vị đo giống nhau cho mọi người." HS lắng nghe và nhắc lại tên bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đo bằng que tính và nhu cầu có đơn vị chung

Mục tiêu

Giúp HS hình thành khái niệm đo độ dài bằng đơn vị tự quy ước (gang tay, bước chân, que tính) và hiểu vì sao cần đơn vị chung.

Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 với kĩ thuật mảnh ghép: mỗi nhóm nhận một dải băng dài khác nhau và đo bằng que tính, sau đó kết quả được ghép lại để so sánh. HS điền kết quả vào Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được đo bằng que tính (đặt nối tiếp, không chồng lên nhau, không để hở), điền đúng kết quả vào Phiếu học tập số 1 và giải thích vì sao bố đếm được ít gang tay hơn em.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát mỗi nhóm một dải băng và bộ que tính. GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu yêu cầu: "Đặt các que tính nối tiếp nhau dọc dải băng, không chồng lên nhau, không để hở; đếm số que rồi ghi vào phiếu."
Học sinh
HS nhận đồ dùng, nhận phiếu, lắng nghe yêu cầu và thực hiện đặt que tính.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi: "Vì sao các que phải đặt nối tiếp và không được để hở?"; "Nếu que tính của nhóm bạn ngắn hơn thì dải băng đo được bao nhiêu que?"
Học sinh
HS đặt que tính và trả lời dự kiến: "Để không bị thiếu hoặc thừa phần băng." "Dải băng dài hơn nên đo được nhiều que hơn."
Giáo viên
GV mời nhóm báo kết quả và hỏi: "Gang tay của bố và gang tay của em, cái nào dài hơn? Vì sao bố đo cái bàn được ít gang tay hơn em?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Gang tay của bố dài hơn gang tay của em nên đếm được ít hơn."
Giáo viên
GV chốt: "Gang tay, bước chân, que tính là các đơn vị tự quy ước. Mỗi người đo có thể ra kết quả khác nhau, nên cần một đơn vị đo chung cho mọi người."
Học sinh
HS ghi nhớ kết luận và hoàn thành phần còn lại của Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Xăng-ti-mét và cách đo bằng thước

Mục tiêu

Giúp HS nhận biết đơn vị xăng-ti-mét (cm), đọc, viết số đo và đo độ dài bằng thước có vạch chia cm.

Nội dung

GV dùng học liệu số NeoEdu và thước lớn để minh hoạ. GV hướng dẫn ba bước đo bằng thước: đặt thước dọc đồ vật, đặt một đầu đồ vật trùng vạch 0, đọc số ở vạch chỉ đầu kia rồi viết kèm cm. HS thực hành đo bút chì trên bảng con.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được xăng-ti-mét viết tắt là cm, khoảng cách giữa hai vạch liền nhau dài 1 cm; đọc và viết đúng số đo, ví dụ "7 cm" đọc là "bảy xăng-ti-mét"; đo đúng bút chì dài 7 cm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu thước kẻ có vạch chia xăng-ti-mét, chỉ vạch 0 và vạch 1, nói: "Khoảng cách giữa hai vạch số liền nhau là 1 cm." GV mở học liệu số NeoEdu trên màn hình để HS quan sát bài giảng.
Học sinh
HS quan sát thước và học liệu, nhắc lại: "Xăng-ti-mét viết tắt là cm."
Giáo viên
GV làm mẫu: đặt bút chì dọc thước, đầu bút trùng vạch 0, đọc vạch ở đầu kia. Hỏi: "Đầu bút ở vạch 0, đầu kia ở vạch mấy? Vậy bút dài bao nhiêu xăng-ti-mét?" Sau đó GV hướng dẫn HS đo bút chì của mình.
Học sinh
HS quan sát và trả lời dự kiến: "Đầu kia ở vạch 7, bút dài 7 cm." HS đo bút chì của mình và đọc: "Bảy xăng-ti-mét."
Giáo viên
GV hỏi: "Nếu đầu bút không đặt ở vạch 0 mà đặt ở vạch 1 thì kết quả có đúng không? Vì sao?" GV mời HS đọc và viết số đo "12 cm" lên bảng con.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Không đúng, vì phải đặt một đầu trùng vạch 0 thì mới đọc đúng số đo." HS viết "12 cm" và đọc "mười hai xăng-ti-mét".
Giáo viên
GV chốt ba bước đo bằng thước và nhấn mạnh: viết số đo phải có đơn vị cm. GV nêu: "Số đo độ dài là 7 cm, không được chỉ viết 7."
Học sinh
HS nhắc lại ba bước đo và cách viết, đọc số đo có đơn vị cm.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 25 phút

Luyện tập đo và so sánh độ dài

Mục tiêu

Giúp HS vận dụng cách đo bằng thước, đọc viết số đo, so sánh độ dài và giải thích được kết quả đo.

Nội dung

HS làm bài tập trong Phiếu học tập số 2 theo cặp đôi (kĩ thuật "Cùng kiểm tra": một bạn làm, bạn kia kiểm tra) và làm một số câu tương tác trên học liệu số NeoEdu. Các bài tập: đo bút chì và dải băng, chọn đơn vị và số đo đúng, đúng hay sai, so sánh độ dài, giải thích gang tay, nối hai đoạn dây.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành đầy đủ với đáp án đúng:
Bài 1. Bút chì dài 5 cm (đầu bút ở vạch 0, đầu kia ở vạch 5).
Bài 2. Xăng-ti-mét viết tắt là A. cm.
Bài 3. Dải băng xanh dài 9 cm.
Bài 4. Dải băng dài bằng B. 4 que tính.
Bài 5. a) Đ; b) S; c) Đ.
Bài 6. A. Vì gang tay của bố dài hơn gang tay của Bình.
Bài 7. 7 cm < 10 cm; 12 cm > 9 cm.
Bài 8. A. 6 cm (bút từ vạch 2 đến vạch 8, 8 − 2 = 6).
Bài 9. B. 10 cm (4 + 6 = 10).
Bài 10. A. xăng-ti-mét.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, nêu luật chơi: "Mỗi cặp làm chung, một bạn làm, bạn kia kiểm tra, sau đó đổi vai. Bài nào đúng thì cả hai cùng giơ bảng con." GV hướng dẫn HS đọc kĩ đề và đếm vạch cẩn thận.
Học sinh
HS nhận phiếu, phân vai trong cặp và lắng nghe luật chơi.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, kiểm tra cách đặt thước và cách đếm khoảng cách của từng cặp. Hỏi gợi ý khi cần: "Đầu bút đang ở vạch mấy? Hai vạch liền nhau cách nhau bao nhiêu?" Với bài 8, hỏi: "Bút không bắt đầu ở vạch 0 thì làm sao tính độ dài?"
Học sinh
HS làm bài và kiểm tra lẫn nhau. Dự kiến: "Bài 8, bút dài 6 cm vì 8 trừ 2 bằng 6." "Bài 9, 4 cộng 6 bằng 10 cm."
Giáo viên
GV mời 3 đến 4 cặp trình bày kết quả và giải thích một bài. Chiếu bài tương tác trên học liệu số NeoEdu để HS kiểm tra đáp án của mình.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày, ví dụ "Bài 7, 7 nhỏ hơn 10 nên 7 cm < 10 cm." Các cặp khác nhận xét và sửa bài nếu sai.
Giáo viên
GV chốt lại các lỗi thường gặp: đặt đầu đồ vật không trùng vạch 0, quên đơn vị cm khi viết số đo. GV khen ngợi những cặp làm đúng và hợp tác tốt.
Học sinh
HS ghi nhớ lưu ý và sửa lại bài nếu có sai sót.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Em đo đồ vật quanh mình

Mục tiêu

Giúp HS vận dụng đo độ dài thực tế bằng thước và gang tay, so sánh kết quả để thấy ưu điểm của đơn vị chuẩn.

Nội dung

HS chọn ba đồ vật trong lớp hoặc ở nhà (ví dụ: quyển vở, hộp bút, thước kẻ). Mỗi đồ vật HS đo bằng gang tay và bằng thước, ghi kết quả vào bảng. Bài này có thể tiếp tục giao về nhà với sự giúp đỡ của người lớn.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành bảng ghi kết quả đo bằng gang tay và bằng thước; nêu được đo bằng thước cho kết quả giống nhau khi người khác đo lại.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: "Các em chọn ba đồ vật, đo bằng gang tay rồi đo bằng thước cm, ghi lại vào bảng. Sau đó so sánh xem cách nào cho kết quả giống nhau khi các bạn cùng đo."
Học sinh
HS lắng nghe, chọn đồ vật và chuẩn bị thước, bút chì.
Giáo viên
GV đi kiểm tra, hướng dẫn HS đặt thước đúng cách và nhắc viết kèm đơn vị cm. Hỏi: "Gang tay của em đo được mấy lần? Đo bằng thước được mấy cm?"
Học sinh
HS đo và ghi kết quả. Dự kiến: "Quyển vở dài 5 gang tay và 16 cm."
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS trình bày bảng kết quả và hỏi: "Nếu bạn khác đo cùng quyển vở bằng thước thì có được kết quả như em không? Vì sao?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Có, vì thước có đơn vị cm chuẩn cho mọi người."
Giáo viên
GV chốt: "Đo bằng thước với đơn vị cm cho kết quả thống nhất, còn gang tay chỉ là cách đo ước lượng." GV khen ngợi HS có ý thức đo đạc.
Học sinh
HS nhắc lại kết luận và cất đồ dùng.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đo dải băng bằng que tính trong nhóm.

Số que tính đặt nối tiếp dọc dải băng là: ........ que.
Cách đặt que tính: các que đặt nối tiếp, không chồng lên nhau, không để hở (đánh dấu ✓ khi làm đúng).
Câu hỏi:
Vì sao cùng một mặt bàn, bố đếm được ít gang tay hơn em?
Gang tay, bước chân, que tính có phải là đơn vị đo chuẩn cho mọi người không? Vì sao?
Bảng ghi kết quả đo (điền vào chỗ trống):
Mặt bàn dài ........ gang tay (bạn 1), ........ gang tay (bạn 2).
Dải băng dài ........ que tính.

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Chiếc bút chì dài bao nhiêu xăng-ti-mét? (Đầu bút ở vạch 0, đầu kia ở vạch 5.)
Bài 2. Xăng-ti-mét viết tắt là: A. cm; B. m; C. xm.
Bài 3. Dải băng xanh dài bao nhiêu xăng-ti-mét? (Đầu dải băng ở vạch 0, đầu kia ở vạch 9.)
Bài 4. Dải băng dài bằng mấy que tính? A. 3; B. 4; C. 5.
Bài 5. Đúng hay sai?

a) Khi đo bằng thước, đặt một đầu đồ vật trùng vạch 0.
b) Gang tay của bố và gang tay của em dài bằng nhau.
c) 6 cm đọc là "sáu xăng-ti-mét".
Bài 6. Bình đo mặt bàn được 5 gang tay. Bố đo cùng mặt bàn đó được 3 gang tay. Vì sao? A. Vì gang tay của bố dài hơn gang tay của Bình; B. Vì mặt bàn bị ngắn đi; C. Vì Bình đếm sai.
Bài 7. Điền dấu >, <, = vào chỗ trống:
7 cm ... 10 cm
12 cm ... 9 cm
Bài 8. Bút chì đặt từ vạch 2 đến vạch 8. Bút chì dài bao nhiêu xăng-ti-mét? A. 6 cm; B. 8 cm; C. 2 cm.
Bài 9. Đoạn dây đỏ dài 4 cm, đoạn dây xanh dài 6 cm. Nối hai đoạn dây thẳng hàng (không chồng lên nhau) được sợi dây dài bao nhiêu? A. 2 cm; B. 10 cm; C. 46 cm.
Bài 10. Đơn vị nào giúp mọi người đo cùng một đồ vật đều được kết quả giống nhau? A. xăng-ti-mét; B. gang tay; C. bước chân.

Hướng dẫn về nhà

Em dùng thước kẻ đo chiều dài quyển vở và hộp bút (có người lớn giúp đỡ), ghi kết quả theo mẫu: "Quyển vở dài ....... cm".
Em đo chiều dài một đồ vật trong nhà bằng gang tay, sau đó nhờ người thân đo lại bằng gang tay của họ và so sánh kết quả. Em nói với bạn vì sao hai kết quả khác nhau.
Em viết lại số đo bằng chữ: "5 cm" đọc là "năm xăng-ti-mét", "10 cm" đọc là "mười xăng-ti-mét". Nhớ viết đủ đơn vị cm khi ghi số đo.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.