ToánLớp 1Chủ đề 4. Làm quen với một số hình khối

Giáo án Bài 16. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được tên khối lập phương (các mặt là hình vuông bằng nhau) và khối hộp chữ nhật (các mặt là hình chữ nhật) qua quan sát đồ vật thật.
Mô tả được vị trí của đồ vật bằng các từ trên – dưới, trước – sau, trái – phải, ở giữa.
Đếm được số khối lập phương trong hình xếp chồng theo từng cột, từ dưới lên và từ cột này sang cột bên cạnh, không bỏ sót khối ở dưới cùng.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao một đồ vật là khối lập phương hoặc khối hộp chữ nhật dựa vào đặc điểm các mặt.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống xếp đồ vật (kệ ba ngăn, hàng khối) bằng cách mô tả vị trí và đếm số khối.
Giải quyết vấn đề toán học: HS tìm được số khối còn thiếu để mỗi cột có đủ số khối theo yêu cầu.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng từ chỉ vị trí (trên – dưới, trước – sau, trái – phải, ở giữa) và đúng tên khối khi trình bày.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bộ khối hình, phiếu học tập và bảng con để thực hành và kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự quan sát đồ vật, tự chọn đáp án và giải thích lựa chọn của mình trong phiếu học tập.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, nói cho bạn nghe vị trí của đồ vật và lắng nghe, nhận xét bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng cách đếm theo cột và mô tả vị trí để giải quyết tình huống xếp đồ vật trong thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực quan sát, đếm kĩ từng cột và hoàn thành đủ các bài trong phiếu.
Trung thực: HS nhận đúng kết quả của mình khi đối chiếu đáp án, sửa lỗi sai một cách thẳng thắn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bộ khối lập phương và khối hộp chữ nhật bằng gỗ hoặc nhựa (khoảng 10 khối mỗi loại), một túi vải che.
Tranh vẽ kệ ba ngăn có quả táo, bông hoa, quả bóng; tranh con gà, con vịt, con lợn; tranh hình khối xếp thành 2 cột.
Vật thật: hộp giấy ăn, viên gạch hoặc hộp sữa, xúc xắc.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi), bảng phụ ghi từ chỉ vị trí.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/math/bai-16-luyen-tap-chung (dùng để chiếu bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

Bộ khối lập phương và khối hộp chữ nhật (mỗi cặp đôi một bộ).
Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Phiếu học tập số 1, bút chì.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đoán khối bí mật

Mục tiêu

Gợi nhớ tên gọi và đặc điểm các mặt của khối lập phương, khối hộp chữ nhật; tạo không khí vui vẻ trước giờ học.

Nội dung

GV cho HS chơi trò “Đoán khối bí mật”: GV cho từng khối vào túi vải, HS chạm tay vào và nói đặc điểm (mặt vuông hay mặt chữ nhật) rồi đoán tên khối.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng tên và đặc điểm mặt của ít nhất 2 khối bí mật; cả lớp có hứng thú bước vào bài mới.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Hôm nay cô có một chiếc túi bí mật. Các em không được nhìn, chỉ sờ và đoán xem đây là khối gì nhé.” GV cho lần lượt 2 khối vào túi.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, quan sát GV và chuẩn bị tinh thần chơi.
Giáo viên
GV mời 2 HS lên thò tay vào túi, sờ khối và hỏi: “Các mặt của khối này có dạng gì? Em đoán đây là khối gì?”
Học sinh
HS sờ khối, trả lời dự kiến: “Các mặt đều là hình vuông, đây là khối lập phương.” / “Các mặt là hình chữ nhật dài, đây là khối hộp chữ nhật.”
Giáo viên
GV lấy khối ra cho cả lớp xem và hỏi: “Bạn nào nói đúng? Vì sao em biết?”
Học sinh
HS dơ tay nhận xét và giải thích, ví dụ: “Vì khối này có 6 mặt đều là hình vuông bằng nhau.”
Giáo viên
GV khen những HS trả lời đúng và chốt: “Khối lập phương có các mặt là hình vuông bằng nhau; khối hộp chữ nhật có các mặt là hình chữ nhật.”
Học sinh
HS nhắc lại hai đặc điểm trên với GV và cả lớp.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Gọi đúng tên khối hình

Mục tiêu

Củng cố nhận biết khối lập phương và khối hộp chữ nhật qua quan sát đồ vật thật và đặc điểm các mặt.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh tay”: GV đưa ra vật thật (hộp giấy ăn, viên gạch, xúc xắc, khối lập phương, khối hộp chữ nhật). HS đưa tay chỉ khối phù hợp hoặc giơ bảng con ghi tên khối và giải thích bằng đặc điểm các mặt.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên 5 đồ vật, giải thích được đặc điểm các mặt; hình thành cách nhận biết hai khối hình.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đặt lên bàn hộp giấy ăn, viên gạch, xúc xắc và hai khối hình trong bộ đồ dùng. GV nêu nhiệm vụ: “Em hãy quan sát đồ vật, nói tên khối và giải thích vì sao.”
Học sinh
HS quan sát đồ vật, suy nghĩ về các mặt của từng đồ vật.
Giáo viên
GV chỉ từng đồ vật và hỏi: “Hộp giấy ăn có dạng khối gì? Các mặt của nó là hình gì?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Hộp giấy ăn là khối hộp chữ nhật vì các mặt là hình chữ nhật.” HS giơ bảng con ghi “hộp chữ nhật” hoặc “lập phương”.
Giáo viên
GV gọi 2–3 HS trình bày, yêu cầu HS giải thích bằng đặc điểm mặt, không chỉ nói tên khối. Hỏi thêm: “Xúc xắc thuộc khối nào? Vì sao không phải khối hộp chữ nhật?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Xúc xắc là khối lập phương vì các mặt đều là hình vuông bằng nhau nên không phải khối hộp chữ nhật.”
Giáo viên
GV chốt: “Khi gọi tên khối, em cần nhìn các mặt: mặt vuông bằng nhau là khối lập phương, mặt chữ nhật là khối hộp chữ nhật.”
Học sinh
HS nhắc lại cách nhận biết và ghi nhớ vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Mô tả vị trí và đếm khối xếp chồng

Mục tiêu

Củng cố cách mô tả vị trí của đồ vật và cách đếm khối xếp chồng theo từng cột.

Nội dung

GV dùng tranh kệ ba ngăn có quả táo, bông hoa, quả bóng và tranh con gà, con vịt, con lợn. Sau đó GV hướng dẫn đếm khối xếp thành 3 cột: đếm từng cột từ dưới lên, rồi đếm tiếp sang cột bên cạnh, nhớ đếm cả khối dưới cùng. HS chơi “Đố bạn vị trí” theo cặp đôi.

Sản phẩm dự kiến

HS dùng đúng các từ trên – dưới, trước – sau, trái – phải, ở giữa để mô tả vị trí; đếm đúng số khối trong hình xếp chồng (6 khối).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh kệ ba ngăn và tranh con gà, con vịt, con lợn. GV nêu: “Các em hãy quan sát và nói vị trí của từng đồ vật. Sau đó cùng bạn đếm số khối trong hình.”
Học sinh
HS quan sát tranh, chuẩn bị bộ khối và bảng con.
Giáo viên
GV hỏi: “Quả táo ở ngăn nào? Con vịt ở giữa con gà và con lợn không? Vì sao?” Sau đó GV xếp 3 cột khối (3, 2, 1 khối) và hỏi: “Cần đếm thế nào để không bỏ sót?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Quả táo ở ngăn giữa.” “Con gà ở bên trái con vịt, con lợn ở bên phải con vịt.” HS đếm theo cột: cột 1 có 3 khối, cột 2 có 2 khối, cột 3 có 1 khối, tổng là 6 khối.
Giáo viên
GV mời các cặp đôi chơi “Đố bạn vị trí”: một bạn chỉ đồ vật và nói vị trí, bạn kia chỉ đúng đồ vật được nói đến. GV quan sát, sửa cách dùng từ cho HS.
Học sinh
HS luân phiên nói, ví dụ: “Bông hoa ở ngăn trên cùng.” “Quả bóng ở dưới bông hoa.” Bạn kia chỉ và xác nhận.
Giáo viên
GV chốt: “Muốn mô tả vị trí, em cần chọn một đồ vật làm mốc rồi dùng từ trên – dưới, trước – sau, trái – phải, ở giữa. Khi đếm khối, em đếm theo từng cột từ dưới lên.”
Học sinh
HS nhắc lại cách mô tả vị trí và cách đếm khối theo cột.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Hoàn thành Phiếu học tập số 1

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về khối hình, vị trí và đếm khối để làm bài tập trong phiếu.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm các câu 1, 2, 4, 5, 6 và 8. GV chiếu một số bài tập tương tác trên trang NeoEdu để HS kiểm tra kết quả sau khi làm xong.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Câu 1: B (khối hộp chữ nhật); câu 2: A (khối lập phương); câu 4: A (con vịt); câu 5: trái – phải; câu 6: 6 khối; câu 8: viên gạch – khối hộp chữ nhật, con xúc xắc – khối lập phương. HS điền đúng ít nhất 5/6 câu và giải thích được cách làm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho mỗi cặp đôi và nêu yêu cầu: “Hai bạn đọc từng câu, bàn bạc rồi ghi đáp án. Nhớ giải thích vì sao em chọn.”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và chuẩn bị bút chì.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ các cặp còn lúng túng, đặc biệt ở câu 6 (đếm khối) và câu 5 (vị trí trái – phải). GV chiếu bài tương tác NeoEdu để cả lớp cùng kiểm tra câu 6.
Học sinh
HS làm bài theo cặp. Dự kiến HS trả lời câu 6: “Cột 1 có 3 khối, cột 2 có 2 khối, cột 3 có 1 khối, tổng là 6 khối.”
Giáo viên
GV gọi 3 cặp đôi trình bày đáp án từng câu và hỏi: “Vì sao con vịt ở giữa con gà và con lợn?”
Học sinh
HS trình bày, ví dụ: “Thứ tự từ trái sang phải là gà, vịt, lợn nên vịt ở giữa.” Các cặp khác nhận xét, đối chiếu đáp án của mình.
Giáo viên
GV đọc đáp án chuẩn, nhận xét chung và chốt: “Đọc kĩ đề, nhìn đúng các mặt của khối và đếm đúng theo cột thì các em sẽ làm đúng.”
Học sinh
HS sửa lỗi sai trong phiếu bằng bút khác màu và ghi lại đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Em là người sắp xếp đồ dùng

Mục tiêu

Vận dụng việc gọi tên khối, mô tả vị trí và đếm khối vào tình huống thực tế trong lớp học và gia đình.

Nội dung

GV đưa tình huống: “Kệ sách của lớp có ba ngăn. Em hãy xếp quả bóng ở ngăn dưới cùng, bông hoa ở ngăn trên cùng, quả táo ở ngăn giữa. Hãy nói vị trí của từng đồ vật.” Sau đó HS xếp khối thành 2 cột, mỗi cột 2 khối, và đếm xem cần thêm mấy khối để mỗi cột có 4 khối (đáp án: 4 khối). HS về nhà thực hiện nhiệm vụ ở phần hướng dẫn về nhà.

Sản phẩm dự kiến

HS mô tả đúng vị trí của ít nhất 3 đồ vật trong kệ; xác định đúng cần thêm 4 khối (2 khối cho mỗi cột); nêu được ít nhất 2 đồ vật trong nhà có dạng khối lập phương hoặc khối hộp chữ nhật.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống kệ ba ngăn và tình huống xếp khối: “Hai cột có mỗi cột 2 khối. Muốn mỗi cột có 4 khối thì cần thêm mấy khối?”
Học sinh
HS lắng nghe, lấy bộ khối và suy nghĩ cách giải.
Giáo viên
GV cho HS làm theo cặp: một bạn xếp khối, bạn kia đếm và nêu số khối cần thêm. GV hỏi: “Vì sao cần thêm 4 khối? Cả hai cột cần thêm bao nhiêu khối?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Mỗi cột cần thêm 2 khối, hai cột cần thêm $2 + 2 = 4$ khối.”
Giáo viên
GV gọi HS nói vị trí các đồ vật trong kệ và nêu một đồ vật ở nhà có dạng khối lập phương hoặc khối hộp chữ nhật.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Quả bóng ở ngăn dưới cùng.” “Ở nhà em có hộp sữa, đó là khối hộp chữ nhật.”
Giáo viên
GV khen ngợi và chốt: “Toán học có ở khắp nơi quanh em. Khi nhìn đồ vật, em hãy gọi đúng tên khối và mô tả đúng vị trí.”
Học sinh
HS nhắc lại cách làm và hứa thực hiện nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng trong hoạt động “Hoàn thành Phiếu học tập số 1”. Khoanh tròn hoặc điền đáp án vào ô trống, giải thích ngắn gọn vì sao em chọn.

Câu 1: Hộp giấy ăn có dạng khối gì? A. khối lập phương; B. khối hộp chữ nhật.
Câu 2: Hình B là khối gì? A. khối lập phương; B. khối hộp chữ nhật.
Câu 4: Con vật nào ở giữa con gà và con lợn? A. con vịt; B. con gà; C. con lợn.
Câu 5: Con gà ở bên ........ con vịt. Con lợn ở bên ........ con vịt. (Điền: trái, phải)
Câu 6: Có bao nhiêu khối lập phương trong hình xếp thành 3 cột? (Đếm theo từng cột từ dưới lên.)
Câu 8: Nối đồ vật với dạng khối.
- Viên gạch – ?
- Con xúc xắc – ?
  (Chọn: khối lập phương hoặc khối hộp chữ nhật)

Hướng dẫn về nhà

Em tìm trong nhà ít nhất 3 đồ vật có dạng khối lập phương hoặc khối hộp chữ nhật (ví dụ: hộp sữa, viên xúc xắc, hộp giày, khối gỗ đồ chơi). Với mỗi đồ vật, em nói được tên khối và chỉ ra đặc điểm các mặt của nó.
Em đứng trước gương hoặc nhìn đồ vật trong nhà, nói với người thân 3 câu có dùng các từ trên – dưới, trước – sau, trái – phải, ở giữa. Ví dụ: “Cái đèn ở trên bàn.” “Quyển sách ở bên trái cuốn vở.”
Em xếp 2 cột khối (mỗi cột 2 khối) bằng đồ chơi hoặc đồ vật trong nhà, đếm xem cần thêm mấy khối để mỗi cột có 4 khối, rồi kể lại cho người thân nghe.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.