ToánLớp 1Chủ đề 4. Làm quen với một số hình khối

Giáo án Bài 14. Khối lập phương, khối hộp chữ nhật

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được tên khối lập phương và khối hộp chữ nhật qua đồ vật thật và hình vẽ.
Giải thích được khối lập phương có mọi mặt là hình vuông bằng nhau, còn khối hộp chữ nhật có các mặt là hình chữ nhật.
Đếm và xếp được các khối lập phương theo hình mẫu, kể cả khối nằm ở dưới bị che.
Vận dụng được kiến thức để phân loại đồ vật quanh em thành khối lập phương hoặc khối hộp chữ nhật.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao con xúc xắc là khối lập phương, còn hộp giày là khối hộp chữ nhật, dựa vào hình dạng các mặt.
Giao tiếp toán học: Gọi đúng tên khối lập phương, khối hộp chữ nhật và nói được đặc điểm của chúng bằng câu ngắn, rõ ràng.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng bộ khối lập phương, khối hộp chữ nhật và đồ vật thật để quan sát, xếp và đếm.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự quan sát, cầm, lăn, xếp đồ vật thật và tự rút ra đặc điểm của từng khối.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi theo cặp hoặc nhóm nhỏ, dùng đúng tên khối khi báo cáo kết quả.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Tìm cách đếm đúng số khối trong hình xếp bậc thang và đưa ra cách phân loại đồ vật quanh em.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực quan sát, thao tác với đồ dùng và tham gia đầy đủ các hoạt động nhóm.
Trách nhiệm: Giữ gìn và sắp xếp đồ dùng học tập gọn gàng sau khi sử dụng; hoàn thành phần việc được nhóm giao.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy tính, máy chiếu hoặc ti vi để trình chiếu hình ảnh các đồ vật và các hình trong bài.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/math/bai-14-khoi-lap-phuong-khoi-hop-chu-nhat (dùng ở phần Luyện tập để HS kiểm tra đáp án).
Đồ vật thật: con xúc xắc, khối gỗ đồ chơi, hộp quà, hộp giày, viên gạch, hộp giấy ăn, hộp bút, quả bóng.
Bộ khối lập phương và khối hộp chữ nhật đồ chơi (mỗi nhóm một bộ).
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi nhóm) và thẻ đáp án Đ/S hoặc A/B/C/D cho HS giơ khi trả lời.

2. Học sinh

Bộ khối lập phương và khối hộp chữ nhật đồ chơi (theo nhóm 4 HS).
Bảng con, bút viết bảng.
Bút chì, tẩy, phiếu học tập số 1 (theo nhóm).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đồ vật quanh em

Mục tiêu

Huy động vốn sống của HS về các đồ vật quen thuộc và tạo hứng thú vào bài học.

Nội dung

Quan sát hình ảnh các đồ vật: con xúc xắc, khối gỗ, hộp quà, hộp giày, viên gạch, hộp giấy ăn. Nói tên đồ vật mình biết.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi được tên các đồ vật và nêu được một đồ vật đã thấy trong cuộc sống.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình ảnh các đồ vật và nói: Các em hãy quan sát xem đây là những đồ vật gì?
Học sinh
HS quan sát hình, nói tên các đồ vật (ví dụ: con xúc xắc, hộp giày, viên gạch).
Giáo viên
GV hỏi: Trong nhà em có đồ vật nào giống hộp giấy ăn không? Em hãy chỉ tay vào hình và nói.
Học sinh
HS trả lời (ví dụ: Nhà em có hộp giấy ăn để trên bàn; Hộp quà ở nhà dùng để đựng bánh).
Giáo viên
GV gọi 2–3 HS nói tên đồ vật và nơi em thấy chúng.
Học sinh
HS báo cáo, cả lớp lắng nghe và bổ sung.
Giáo viên
GV khen ngợi và nói: Các đồ vật này có dạng hình khối. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu hai khối: khối lập phương và khối hộp chữ nhật.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học: Khối lập phương, khối hộp chữ nhật.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 7 phút

Nhận biết khối lập phương

Mục tiêu

Nhận biết khối lập phương qua đồ vật thật; nêu được mọi mặt của khối lập phương là hình vuông bằng nhau.

Nội dung

Quan sát, cầm, lăn và xoay con xúc xắc, khối gỗ đồ chơi, hộp quà. Đặt khối nằm, đặt đứng và đếm các mặt. Nhận xét các mặt của khối là hình gì.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được khối lập phương có các mặt đều là hình vuông bằng nhau; đặt nằm hay đặt đứng hình dạng không đổi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát cho mỗi nhóm con xúc xắc và khối gỗ. Nêu nhiệm vụ: Quan sát các mặt của khối, đặt khối nằm rồi đặt đứng, xem khối có thay đổi không và các mặt có hình gì.
Học sinh
HS nhận đồ dùng, cầm và quan sát khối trong nhóm.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi từng nhóm: Các mặt của khối này có hình gì? Có bao nhiêu mặt?
Học sinh
HS thao tác và trả lời dự kiến: Các mặt đều là hình vuông; khối có 6 mặt. Đặt nằm hay đặt đứng thì khối vẫn như nhau.
Giáo viên
GV gọi đại diện nhóm trình bày kết quả, mời cả lớp nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm nói: Khối này có các mặt là hình vuông bằng nhau, đặt nằm hay đặt đứng vẫn như nhau.
Giáo viên
GV chốt: Khối có các mặt đều là hình vuông bằng nhau gọi là khối lập phương, như con xúc xắc. Màu sắc, to nhỏ không làm thay đổi tên khối. Hình vuông là hình phẳng vẽ trên giấy, còn khối lập phương là khối cầm được.
Học sinh
HS nhắc lại: Khối lập phương có các mặt là hình vuông bằng nhau.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Nhận biết khối hộp chữ nhật

Mục tiêu

Nhận biết khối hộp chữ nhật qua đồ vật thật; nêu được các mặt của khối hộp chữ nhật là hình chữ nhật, khối có chỗ dài, chỗ ngắn.

Nội dung

Quan sát hộp giày, viên gạch, hộp giấy ăn, hộp bút. Thực hiện Phiếu học tập số 1: nối đồ vật với tên khối đúng.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được khối hộp chữ nhật có các mặt là hình chữ nhật, có chỗ dài chỗ ngắn; hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 và bộ khối hộp chữ nhật cho nhóm. Nêu nhiệm vụ: Quan sát các khối, nói các mặt có hình gì, chỗ nào dài, chỗ nào ngắn, rồi nối đồ vật với tên khối.
Học sinh
HS nhận phiếu và khối, quan sát các đồ vật.
Giáo viên
GV hỏi: Viên gạch có chỗ nào dài, chỗ nào ngắn? Hộp giày có giống con xúc xắc không? Vì sao?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Viên gạch có chỗ dài, chỗ ngắn; hộp giày không giống con xúc xắc vì các mặt là hình chữ nhật, không phải hình vuông. HS nối: hộp giày, viên gạch, hộp giấy ăn với khối hộp chữ nhật.
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày phần nối và giải thích, các nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: Hộp giày có các mặt là hình chữ nhật nên là khối hộp chữ nhật.
Giáo viên
GV chốt: Khối có các mặt là hình chữ nhật gọi là khối hộp chữ nhật, như hộp giày, viên gạch. Khối hộp chữ nhật có chỗ dài, chỗ ngắn; có thể có hai mặt là hình vuông. Hình khối cầm được và xếp chồng được.
Học sinh
HS nhắc lại: Khối hộp chữ nhật có các mặt là hình chữ nhật.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 5 phút

Xếp và đếm khối lập phương

Mục tiêu

Đếm đúng số khối lập phương trong hình xếp bậc thang, kể cả khối bị che ở dưới.

Nội dung

Quan sát hình sáu khối lập phương xếp thành bậc thang. Dùng khối đồ chơi xếp lại hình, đếm theo từng cột: cột trái 3 khối, cột giữa 2 khối, cột phải 1 khối.

Sản phẩm dự kiến

HS đếm được có 6 khối lập phương và nêu được cách đếm theo cột, không bỏ sót khối ở dưới.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình sáu khối lập phương xếp bậc thang. Nêu nhiệm vụ: Dùng khối xếp lại hình giống trên và đếm số khối.
Học sinh
HS quan sát hình và lấy khối lập phương xếp theo mẫu.
Giáo viên
GV hỏi: Cột trái có mấy khối? Cột giữa, cột phải thì sao? Em đếm thế nào để không bỏ sót?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Cột trái có 3 khối, cột giữa có 2 khối, cột phải có 1 khối. Đếm 1, 2, 3, 4, 5, 6; có 6 khối.
Giáo viên
GV gọi một HS đếm to trước lớp và chỉ tay vào từng khối.
Học sinh
HS đếm to, cả lớp đếm theo.
Giáo viên
GV nhắc: Khi đếm khối xếp chồng, nhớ đếm cả những khối nằm ở dưới bị che bớt. Hình này có 6 khối lập phương.
Học sinh
HS nhắc lại cách đếm theo cột và kết quả 6 khối.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 7 phút

Luyện tập nhận biết và đếm khối

Mục tiêu

Củng cố tên gọi, đặc điểm và cách đếm hai khối; vận dụng để trả lời các câu hỏi và bài tập đơn giản.

Nội dung

Làm các bài tập sau: 1. Chọn các hình là khối lập phương (hình B và D). 2. Chọn các hình là khối hộp chữ nhật (hình A và C). 3. Con xúc xắc có dạng khối gì? (A. khối lập phương). 4. Hộp sữa giấy có dạng khối hộp chữ nhật: Đúng. 5. Chọn các đồ vật có dạng khối hộp chữ nhật (A. viên gạch, B. hộp bút, D. tủ lạnh). 6. Có bao nhiêu khối lập phương trong hình bậc thang? (6). 8. Đúng hay sai: a) Các mặt của khối lập phương đều là hình vuông: Đ; b) Viên gạch có dạng khối lập phương: S; c) Khối hộp chữ nhật có thể xếp chồng lên nhau: Đ. 9. Nam xếp 3 khối lập phương thành một chồng rồi đặt thêm 2 khối lên trên: có 5 khối (B). 10. Để cả 3 cột đều cao 3 khối cần thêm 3 khối lập phương (B).

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1) B, D; 2) A, C; 3) A; 4) Đúng; 5) A, B, D; 6) 6 khối; 8) a) Đ, b) S, c) Đ; 9) B (3 + 2 = 5 khối); 10) B (1 + 2 = 3 khối). HS giơ thẻ hoặc bảng con đúng đáp án, đối chiếu kết quả với học liệu số NeoEdu nếu có thời gian.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu lần lượt từng bài tập và đọc đề. Với bài 1, 2, 5 GV nói rõ: Chọn tất cả các hình đúng.
Học sinh
HS lắng nghe đề, chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV hỏi nhanh từng câu: Vì sao hình này là khối lập phương? Vì sao viên gạch không phải khối lập phương? Với bài 9 và 10: Em làm phép tính gì?
Học sinh
HS giơ thẻ hoặc viết đáp án lên bảng con. Trả lời dự kiến: Vì các mặt đều là hình vuông bằng nhau; vì viên gạch có mặt hình chữ nhật dài; bài 9 làm phép cộng 3 + 2 = 5.
Giáo viên
GV nhận xét, sửa sai và kiểm tra kết quả bằng học liệu số NeoEdu (bài tập tương tác) nếu kịp thời gian.
Học sinh
HS đối chiếu bảng con với đáp án, tự sửa nếu sai.
Giáo viên
GV chốt: Khối lập phương có mặt là hình vuông bằng nhau; khối hộp chữ nhật có mặt là hình chữ nhật. Khi đếm, cần đếm cả khối bị che.
Học sinh
HS nhắc lại đặc điểm của hai khối.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Tìm khối quanh nhà em

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về khối lập phương và khối hộp chữ nhật để nhận biết đồ vật trong thực tế.

Nội dung

Kể tên ba đồ vật có dạng khối lập phương và ba đồ vật có dạng khối hộp chữ nhật mà em thấy ở nhà, ở trường hoặc trên đường đi. Thực hiện được việc này trong ngày bằng cách quan sát và kể lại cho người thân.

Sản phẩm dự kiến

HS kể đúng tên ít nhất hai đồ vật mỗi loại và nêu được lí do ngắn gọn (mặt vuông hay mặt chữ nhật).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: Em hãy kể tên đồ vật có dạng khối lập phương và khối hộp chữ nhật mà em biết; nói vì sao em chọn như vậy.
Học sinh
HS suy nghĩ, giơ tay phát biểu.
Giáo viên
GV gợi ý: Đồ chơi xếp hình, thùng sữa, tủ lạnh, quyển sách có dạng gì?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Đồ chơi xếp hình là khối lập phương; thùng sữa, tủ lạnh là khối hộp chữ nhật.
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nói và khen ngợi những câu trả lời có lí do.
Học sinh
HS báo cáo, cả lớp nhận xét.
Giáo viên
GV giao nhiệm vụ về nhà và nhắc: Hãy quan sát đồ vật quanh em và nói cho người thân biết tên khối.
Học sinh
HS ghi nhớ nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm em hãy quan sát các đồ vật và nối mỗi đồ vật với tên khối đúng.

Con xúc xắc → ?
Hộp giày → ?
Viên gạch → ?
Khối gỗ đồ chơi → ?
Hộp giấy ăn → ?
Câu hỏi thảo luận:
Khối nào có các mặt đều là hình vuông bằng nhau?
Khối nào có các mặt là hình chữ nhật, có chỗ dài chỗ ngắn?
Vì sao em nối như vậy?

Hướng dẫn về nhà

Tìm và kể tên ba đồ vật có dạng khối lập phương và ba đồ vật có dạng khối hộp chữ nhật ở nhà, nói cho người thân biết vì sao em chọn như vậy.
Xem lại bài học và chơi trò chơi nhận biết khối trên trang bài học NeoEdu nếu gia đình có máy tính hoặc điện thoại.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.