ToánLớp 1Chủ đề 3. Phép cộng, phép trừ trong phạm vi 10

Giáo án Bài 10. Phép cộng trong phạm vi 10

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được ý nghĩa phép cộng: gộp hai nhóm lại hoặc thêm vào một nhóm, dùng dấu + và viết được phép cộng tương ứng với tranh, tình huống.
Thực hiện được phép cộng trong phạm vi 10 bằng cách đếm tiếp từ số lớn hơn, dùng tia số hoặc dùng mấy và mấy.
Giải thích được phép cộng với số 0 cho kết quả bằng chính số đó và việc đổi chỗ hai số trong phép cộng không làm thay đổi kết quả.
Vận dụng được phép cộng trong phạm vi 10 để giải quyết tình huống thực tế đơn giản trong gia đình.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao $2 + 5 = 5 + 2$ và vì sao $6 + 0 = 6$ dựa trên tranh và que tính.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống “có 3 con vịt, thêm 2 con vịt” thành phép tính $3 + 2 = 5$ .
Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn và thực hiện cách tính phù hợp để tìm kết quả phép cộng trong phạm vi 10.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng phép tính (ví dụ “ba cộng hai bằng năm”) và dùng đúng thuật ngữ phép cộng, dấu cộng, kết quả.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng que tính, tia số và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đếm, tự kiểm tra kết quả bằng tranh, que tính hoặc tia số và tự sửa khi kết quả chưa đúng.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, nói được đầy đủ câu “… cộng … bằng …” và trình bày ý kiến trước lớp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách tính phù hợp (đếm tiếp, tia số, mấy và mấy) để tìm kết quả nhanh và đúng.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tham gia trò chơi, hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu và bảng con.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và tự kiểm tra lại đáp án của mình.
Trung thực: HS nói đúng kết quả mình tính được, không sao chép bạn; khi sai thì nhận ra và sửa lại.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh “Đàn vịt ra ao” (3 con vịt dưới ao, 2 con vịt đang đi xuống) và tranh 4 quả táo đỏ, 3 quả táo xanh.
Tia số từ 0 đến 10 vẽ trên bảng hoặc in khổ lớn.
Bảng phụ ghi các phép tính: $3 + 2 = 5$ ; $4 + 3 = 7$ ; $5 + 3 = 8$ ; $2 + 7 = 9$ .
Bộ que tính hoặc hình vuông rời (tối thiểu 10 que cho mỗi nhóm).
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (đã in).
Máy chiếu hoặc màn hình tương tác để trình chiếu tranh, tia số và bài tập.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/math/bai-10-phep-cong-trong-pham-vi-10 (dùng ở hoạt động luyện tập 2).

2. Học sinh

Bộ que tính hoặc hình vuông rời, bảng con, bút viết bảng.
Vở Toán 1, bút chì, tẩy, đồ dùng học tập.
Thẻ số từ 0 đến 10 (nếu có) để chơi trò chơi.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đàn vịt bơi quanh ao

Mục tiêu

Ôn đếm số trong phạm vi 10 và tạo tình huống dẫn vào bài học phép cộng.

Nội dung

GV treo tranh “Đàn vịt ra ao”, đặt câu hỏi gợi mở và cho cả lớp cùng đếm, cùng vỗ tay theo số lượng vịt.

Sản phẩm dự kiến

HS đếm đúng số vịt dưới ao (3 con), nói được câu “Dưới ao có 3 con vịt”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh và hỏi: “Các em nhìn xem, dưới ao có mấy con vịt?” GV hướng dẫn cả lớp cùng đếm to: “một, hai, ba”.
Học sinh
HS quan sát tranh, cùng GV đếm to và trả lời: “Dưới ao có 3 con vịt.”
Giáo viên
GV hỏi tiếp: “Lúc đó có 2 con vịt nữa đi xuống ao. Bây giờ dưới ao có bao nhiêu con?” GV cho HS dùng ngón tay để đếm thêm.
Học sinh
HS giơ 3 ngón tay, rồi giơ thêm 2 ngón tay, đếm “ba, bốn, năm” và trả lời dự kiến: “Có 5 con vịt.”
Giáo viên
GV khen HS và nêu: “Hôm nay chúng ta học cách tính số vịt khi có thêm vịt đi xuống, đó là phép cộng.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên bài: “Phép cộng trong phạm vi 10.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Ý nghĩa phép cộng: gộp lại và thêm vào

Mục tiêu

Hiểu ý nghĩa phép cộng qua hai tình huống gộp lại và thêm vào; biết đọc và viết phép cộng với dấu +.

Nội dung

Nhiệm vụ 1: Quan sát tranh đàn vịt, viết và đọc phép tính $3 + 2 = 5$ .
Nhiệm vụ 2: Quan sát tranh 4 quả táo đỏ và 3 quả táo xanh, nêu hai cách hiểu “gộp lại” và “thêm vào” rồi viết phép tính $4 + 3 = 7$ .
Hoạt động cặp đôi: một bạn xếp que tính theo đề, bạn kia viết phép tính và đọc lại.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng $3 + 2 = 5$ và $4 + 3 = 7$ ; đọc đúng “ba cộng hai bằng năm”, “bốn cộng ba bằng bảy”; nêu được ý nghĩa gộp lại và thêm vào.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tranh đàn vịt, hỏi: “Ban đầu có mấy con vịt? Có thêm mấy con nữa? Bây giờ có tất cả mấy con?” GV viết lên bảng $3 + 2 = 5$ và giới thiệu dấu cộng, cách đọc “ba cộng hai bằng năm”.
Học sinh
HS trả lời: “Ban đầu có 3 con, thêm 2 con nữa, có tất cả 5 con.” HS đọc theo GV: “Ba cộng hai bằng năm.”
Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm đôi, giao nhiệm vụ 2: xếp 4 que tính màu đỏ và 3 que tính màu xanh rồi gộp lại, đếm tổng số que và viết phép tính. GV đi quanh lớp, hỏi gợi mở: “Em gộp hai nhóm lại, hay em thêm vào nhóm đã có?”
Học sinh
HS cặp đôi xếp que tính, đếm và viết $4 + 3 = 7$ . Dự kiến HS trả lời: “Em gộp 4 que đỏ với 3 que xanh, được 7 que nên là 4 + 3 = 7.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày. GV nhận xét và nhấn mạnh: “Gộp lại” là ghép hai nhóm vào một nhóm; “thêm vào” là có sẵn một nhóm rồi đến thêm một nhóm nữa.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày: “Có 4 quả táo đỏ, thêm 3 quả táo xanh, có tất cả 7 quả táo, ta viết 4 + 3 = 7.”
Giáo viên
GV chốt: Muốn biết có tất cả bao nhiêu, ta làm phép cộng. GV yêu cầu HS viết vào vở phép tính $3 + 2 = 5$ và $4 + 3 = 7$ .
Học sinh
HS viết phép tính vào vở và đọc lại theo GV.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 13 phút

Cách tính phép cộng trong phạm vi 10

Mục tiêu

Thực hiện được phép cộng trong phạm vi 10 bằng ba cách: đếm tiếp, dùng tia số, dùng mấy và mấy.

Nội dung

GV hướng dẫn 3 cách tính với phép $5 + 3 = 8$ :

Đếm tiếp: nói “năm” rồi đếm tiếp “sáu, bảy, tám”.
Dùng tia số: đứng ở số 5, nhảy sang phải 3 bước đến số 8.
Dùng mấy và mấy: 8 gồm 5 và 3 nên $5 + 3 = 8$ .
HS làm Phiếu học tập số 1 theo cặp.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ba cách tính; hoàn thành Phiếu học tập số 1 với kết quả đúng, ví dụ $5 + 3 = 8$ , $2 + 4 = 6$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV trình bày phép tính $5 + 3$ bằng cách đếm tiếp. GV hỏi: “Ta bắt đầu đếm từ số nào? Đếm thêm mấy số?” GV nhấn mạnh: Đếm tiếp là bắt đầu từ số lớn hơn, số đầu chỉ nói, rồi đếm thêm đúng số bé hơn.
Học sinh
HS trả lời: “Bắt đầu từ số 5, đếm thêm 3 số: sáu, bảy, tám.” HS nhắc lại: “Năm cộng ba bằng tám.”
Giáo viên
GV hướng dẫn tia số: đặt ngón tay ở số 5, nhảy 3 bước sang phải. GV phát Phiếu học tập số 1 để các cặp làm việc, đi quanh lớp kiểm tra và gợi ý khi HS đếm sai.
Học sinh
HS dùng ngón tay trên tia số nhảy từ 5 sang 8. HS cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1. Dự kiến HS trả lời: “Em đếm tiếp từ 2: ba, bốn, năm, trừ? Em thấy 2 + 4 = 6.”
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày cách làm câu 2 của phiếu. GV hỏi cả lớp: “Bạn đếm tiếp có đúng không? Các cách khác cho cùng kết quả không?”
Học sinh
HS trình bày và các bạn nhận xét: “Đếm tiếp và tia số đều cho 8 nên kết quả giống nhau.”
Giáo viên
GV tóm tắt ba cách tính và chốt: Đếm tiếp từ số lớn hơn; tia số giúp nhìn rõ số bước; mấy và mấy giúp nhớ kết quả.
Học sinh
HS nhắc lại ba cách tính và ghi tóm tắt vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Cộng với số 0 và đổi chỗ các số

Mục tiêu

Giải thích được phép cộng với số 0 và đổi chỗ hai số trong phép cộng không làm thay đổi kết quả.

Nội dung

Dùng que tính: GV xếp 6 que tính, sau đó “thêm 0 que” và hỏi có bao nhiêu que. Tiếp theo xếp 2 que và 5 que, đổi chỗ thành 5 que và 2 que, so sánh kết quả. Các nhóm 4 HS thực hiện trò chơi “Đổi chỗ, cùng kết quả”.

Sản phẩm dự kiến

HS rút ra được: $6 + 0 = 6$ ; $0 + 6 = 6$ ; $2 + 5 = 5 + 2 = 7$ ; nêu được cách đổi chỗ để tính nhanh.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV xếp 6 que tính và hỏi: “Thêm 0 que vào thì có mấy que?” GV viết $6 + 0 = 6$ và giải thích thêm 0 nghĩa là không thêm gì.
Học sinh
HS trả lời: “Vẫn có 6 que, vì không thêm que nào.” HS đọc: “Sáu cộng không bằng sáu.”
Giáo viên
GV hướng dẫn nhóm 4 HS xếp $2 + 5$ rồi đổi chỗ thành $5 + 2$ , đếm và so sánh. GV giao trò chơi: một bạn đọc phép tính, bạn khác đổi chỗ và nói kết quả.
Học sinh
Nhóm xếp que, đếm và trả lời: “Cả hai cách đều được 7 que, nên $2 + 5 = 5 + 2$ .” HS chơi trò chơi đổi chỗ và nói kết quả đúng.
Giáo viên
GV mời 1–2 nhóm nói kết quả. GV đặt câu hỏi: “Khi tính 2 + 7, em đổi chỗ thành phép tính nào để tính nhanh hơn?”
Học sinh
HS trả lời: “Em đổi thành 7 + 2, đếm tiếp từ 7: tám, chín, được 9.”
Giáo viên
GV chốt: Cộng với 0 thì bằng chính số đó. Đổi chỗ hai số trong phép cộng, kết quả không đổi. GV lưu ý: $4 + 0 = 4$ , không phải bằng 0.
Học sinh
HS nhắc lại hai tính chất và viết vào vở: $6 + 0 = 6$ ; $0 + 6 = 6$ ; $2 + 5 = 5 + 2$ .

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Tính nhanh bằng bảng con

Mục tiêu

Vận dụng cách đếm tiếp, tia số và mấy và mấy để tính đúng các phép cộng trong phạm vi 10.

Nội dung

Bài tập 1: Khoanh vào đáp án đúng: $3 + 2 = ?$ A. 4; B. 5; C. 6. (Đáp án B)
Bài tập 2: Tính $4 + 1$ . (Đáp án 5)
Bài tập 3: Nối phép tính với kết quả: $1 + 1$ với 2; $2 + 2$ với 4; $3 + 3$ với 6; $4 + 4$ với 8; $5 + 5$ với 10.
Bài tập 4: Tính $6 + 2$ ; $0 + 7$ ; $5 + 3$ . (Đáp án 8; 7; 8)
Bài tập 5: Tia số bắt đầu ở số 4, nhảy sang phải 3 bước đến số 7 ứng với phép tính nào? A. $4 + 3 = 7$ ; B. $4 + 2 = 6$ ; C. $3 + 3 = 6$ . (Đáp án A)
Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV đọc phép tính, HS giơ bảng con kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS ghi đúng đáp án trên bảng con: 1-B; 2-5; 3-nối đúng 5 cặp; 4-8, 7, 8; 5-A ( $4 + 3 = 7$ ). Đạt từ 4/5 câu trở lên.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi “Ai nhanh hơn”: GV đọc phép tính, HS tính trong đầu rồi giơ bảng con kết quả. GV đọc bài tập 1 và 2 để làm mẫu.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi. Với bài 1, HS đếm tiếp từ 3: “bốn, năm” và giơ bảng con ghi đáp án B.
Giáo viên
GV đọc lần lượt bài 3, 4, 5 trên màn hình. GV yêu cầu HS nói cách tính khi giơ bảng con và kiểm tra câu trả lời của HS.
Học sinh
HS ghi kết quả và giải thích. Dự kiến HS trả lời: “ $6 + 2$ , em đếm tiếp từ 6: bảy, tám, nên được 8.” “ $0 + 7$ bằng 7 vì cộng với 0 không thay đổi số.”
Giáo viên
GV hỏi nhanh vài HS về kết quả bài 5. GV sửa sai và yêu cầu HS nhận ra lỗi nếu có (ví dụ đếm cả số bắt đầu).
Học sinh
HS trình bày: “Tia số bắt đầu ở 4, nhảy 3 bước: 5, 6, 7, nên là $4 + 3 = 7$ .”
Giáo viên
GV nhận xét, khen những HS tính đúng và nhanh, nhắc HS cẩn thận khi đếm tiếp.
Học sinh
HS lắng nghe và tự đánh giá số câu đúng của mình.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Đúng hay sai, chọn phép tính đúng

Mục tiêu

Củng cố tư duy lập luận: nhận biết đúng sai, chọn phép tính có cùng kết quả và sắp xếp theo thứ tự.

Nội dung

Bài tập 6: Đúng hay sai? a) $2 + 5 = 5 + 2$ (Đúng); b) $6 + 0 = 0$ (Sai); c) $3 + 4 = 8$ (Sai); d) $1 + 8 = 9$ (Đúng).
Bài tập 7: Trên cành có 5 con chim, 3 con nữa bay đến. Phép tính: $5 + 3 = 8$ . Trên cành có 8 con chim.
Bài tập 8: Chọn các phép tính có kết quả bằng 9: A. $5 + 4$ ; B. $6 + 2$ ; C. $7 + 2$ ; D. $3 + 5$ ; E. $9 + 0$ . (Đáp án A, C, E)
Bài tập 9: $3 + ? = 7$ , số cần điền là 4 (B).
Bài tập 10: Sắp xếp các phép tính $5 + 4$ , $2 + 1$ , $3 + 3$ , $4 + 1$ theo kết quả từ bé đến lớn: $2 + 1$ , $4 + 1$ , $3 + 3$ , $5 + 4$ .
Học sinh làm trên học liệu số NeoEdu (bài tập tương tác) hoặc trên bảng con nếu không đủ thiết bị.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng đáp án: 6a Đúng, 6b Sai, 6c Sai, 6d Đúng; bài 7: $5 + 3 = 8$ ; bài 8: A, C, E; bài 9: 4; bài 10: $2 + 1$ , $4 + 1$ , $3 + 3$ , $5 + 4$ (kết quả 3, 5, 6, 9).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV mở học liệu số NeoEdu hoặc chiếu bài 6. GV đọc từng ý và hỏi: “Đúng hay sai? Vì sao?”
Học sinh
HS giơ tay trả lời: “Ý a đúng vì đổi chỗ 2 và 5 vẫn bằng 7.” “Ý b sai vì $6 + 0 = 6$ .”
Giáo viên
GV cho HS làm bài 7, 8, 9, 10 theo cặp đôi trên học liệu số. Với bài 10, GV hướng dẫn HS tính kết quả từng phép rồi mới sắp xếp.
Học sinh
HS làm việc theo cặp, tính kết quả từng phép và chọn đáp án. Dự kiến HS trả lời: “ $7 + 2 = 9$ nên chọn C.” “ $3 + 4 = 7$ nên điền 4 vào ô trống.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả bài 8 và bài 10, hỏi thêm: “Vì sao $6 + 2$ không chọn được?”
Học sinh
HS trả lời: “ $6 + 2 = 8$ , không bằng 9 nên không chọn.”
Giáo viên
GV chốt đáp án và nhấn mạnh: trước khi kết luận đúng sai, cần tính kết quả hoặc đếm lại.
Học sinh
HS kiểm tra lại bài làm của mình và sửa nếu sai.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Phép cộng trong gia đình em

Mục tiêu

Viết được phép cộng phù hợp với tình huống thực tế trong gia đình và giải quyết bằng phép cộng.

Nội dung

Tình huống 1: Nhà em có 4 cái bát, mẹ có thêm 3 khách nên lấy thêm 3 cái bát nữa. Có tất cả bao nhiêu cái bát? Viết phép tính: $4 + 3 = 7$ .
Tình huống 2: Mẹ mua 6 quả cam ở chợ, bố mua thêm 2 quả nữa. Có tất cả bao nhiêu quả cam? Viết phép tính: $6 + 2 = 8$ .
HS chọn một tình huống trong lớp hoặc tự nghĩ ra tình huống có phép cộng trong phạm vi 10 để chia sẻ với bạn.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng phép tính $4 + 3 = 7$ và $6 + 2 = 8$ ; tự nêu thêm được ít nhất một tình huống thực tế có phép cộng trong phạm vi 10.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc tình huống 1 và 2, hỏi: “Đề bài cho biết gì? Bài toán hỏi gì? Ta làm phép tính gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Nhà có 4 cái bát, thêm 3 cái bát, hỏi có tất cả bao nhiêu. Ta làm phép cộng $4 + 3$ .”
Giáo viên
GV chia lớp thành nhóm 4 HS, yêu cầu mỗi nhóm nghĩ thêm một tình huống có phép cộng trong gia đình hoặc trường học và viết phép tính tương ứng lên bảng con.
Học sinh
HS thảo luận nhóm, dự kiến nêu: “Ở lớp có 5 bạn nam và 4 bạn nữ, có tất cả 9 bạn: $5 + 4 = 9$ .”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày tình huống và phép tính. GV nhận xét, khen những tình huống gần gũi.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày tình huống và đọc phép tính. Các nhóm khác nhận xét.
Giáo viên
GV chốt: Phép cộng giúp chúng ta tính số lượng khi gộp hoặc thêm vào. GV giao bài về nhà để HS kể cho người thân nghe.
Học sinh
HS lắng nghe và ghi nhớ nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Tính bằng cách đếm tiếp:

$5 + 3 =$ ...
$2 + 4 =$ ...
$6 + 1 =$ ...

Bài 2. Dùng tia số, nhảy từ số đầu sang phải đúng số bước đã cho rồi điền kết quả:

Đứng ở số 4, nhảy 2 bước: đến số ...
Đứng ở số 3, nhảy 5 bước: đến số ...

Bài 3. Điền số vào chỗ chấm theo cách dùng mấy và mấy:

8 gồm 5 và ..., nên $5 + ... = 8$ .
7 gồm 2 và ..., nên $... + 5 = 7$ .

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Điền số vào chỗ chấm:

$6 + 0 =$ ...
$0 + 9 =$ ...
$2 + 5 = 5 +$ ...

Bài 2. Đúng ghi Đ, sai ghi S:

$1 + 8 = 9$ ...
$6 + 0 = 0$ ...
$3 + 4 = 8$ ...

Bài 3. Viết phép cộng phù hợp với tranh: có 3 bông hoa đỏ và 4 bông hoa vàng. Phép tính: ...

Hướng dẫn về nhà

Kể cho người thân nghe một tình huống trong nhà có phép cộng trong phạm vi 10 (ví dụ: số bát đũa khi có khách, số quả trong giỏ khi mua thêm), viết phép tính tương ứng vào vở.
Chơi trò “Đổi chỗ, cùng kết quả” với người thân: đọc phép tính $2 + 7$ rồi đổi chỗ thành $7 + 2$ , nói kết quả và giải thích vì sao bằng nhau.
Hoàn thành Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 ở nhà. Khi tính, em nhớ đếm tiếp từ số lớn hơn.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.