Bàn giao có trách nhiệm và bước học tiếp
Lớp 9 · 1 tiết · Đạo đức AI
Bàn giao không chỉ là đưa một bản đẹp. Người nhận cần biết nguồn nào, AI tham gia đâu, con người đã kiểm gì và điều gì chưa được chứng minh.
Em sẽ học được gì?
- 9.B2.1Trình bày được vai trò của người dùng trong việc kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng do AI tạo ra. Khai báo được việc sử dụng AI trong sản phẩm học tập của bản thân. Trang 35
- 9.D1.1Trình bày được vai trò của con người là người đồng sáng tạo và dẫn dắt trong việc thiết kế, vận hành và phát triển các hệ thống, công cụ AI. Trang 36
- 9.A3.1Trình bày được những năng lực con người cần rèn luyện trong thế giới có AI, như biết học cách học (rèn luyện khả năng tự học, học suốt đời), phát triển tư duy phản biện (biết phân tích, đánh giá thông tin do AI cung cấp), giữ vững tính sáng tạo và cảm xúc con người (làm những việc AI không thể làm); nâng cao kĩ năng hợp tác và giao tiếp (làm việc hiệu quả với con người và AI). Trang 35
Hồ sơ là lời giải thích có bằng chứng
Gộp ý tưởng, sơ đồ người dẫn dắt, nguồn, bộ thử và những sửa đổi. Nếu có đầu ra AI do giáo viên chạy, ghi công cụ, biến thể, phần dùng và phần bị bác; nếu chưa chạy, ghi chưa chạy. Học sinh không tự tuyên bố đã xây hay đánh giá hệ thống thật khi chỉ có bản giấy.
Theo dõi và học tiếp
Người thiết kế không hết trách nhiệm ở bản đầu: cần tiếp nhận lỗi, dừng khi rủi ro và điều chỉnh. Với bài tập, lớp chỉ bàn giao kế hoạch/kịch bản, không triển khai thực tế. Mỗi học sinh chọn một năng lực cần luyện tiếp và bằng chứng để xem lại. Phản hồi giáo viên là mô tả điều quan sát và việc tiếp theo, không kì thi hay chứng nhận AI.
Cùng làm: Hội đồng bàn giao nhỏ
Dùng ý tưởng và bộ thử vườn sách ở hai tiết trước; nếu chưa có, dùng thẻ nguồn tiết 11 để lập bản giấy.
5 phút: xếp hồ sơ theo ý tưởng → nguồn → thử → sửa → hạn chế.
10 phút: viết khai báo phần AI hỗ trợ và phần con người quyết định; loại dữ liệu riêng tư và nguyên liệu chưa rõ quyền.
15 phút: trao hồ sơ cho nhóm khác; người nhận hỏi một câu về nguồn và một câu về người chịu trách nhiệm. Nhóm sửa ít nhất một điểm hoặc giải thích vì sao giữ.
10 phút: mỗi em tự giải thích một quyết định thiết kế và việc kiểm đầu ra, rồi đặt bước học tiếp về phản biện/sáng tạo/hợp tác. 5 phút lưu và nhận phản hồi giáo viên.
Dừng lại và suy nghĩ
- Điều gì người nhận cần biết để không dùng bản mô phỏng như hệ thống thật?
- Bằng chứng nào thể hiện người thiết kế đã dẫn dắt và chịu trách nhiệm?
Minh chứng cần ghi lại
Hồ sơ truy vết, khai báo có/không AI, một sửa đổi có lí do, sơ đồ vai con người và mục tiêu học tiếp; ghi đúng trạng thái kế hoạch/mô phỏng, không có điểm AI riêng.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Bàn giao hồ sơ giấy và hỏi đáp trực tiếp; không yêu cầu tài khoản hoặc chạy AI để hoàn thành.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/1 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Nếu nhóm chỉ làm kịch bản giấy, khai báo nào đúng?
- Câu 2Mức 2Tự luận
Viết ba câu bàn giao: phần AI/người hỗ trợ, một điều đã kiểm và một giới hạn.
0 từ / tối đa 140
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Hồ sơ truy vết, khai báo có/không AI, một sửa đổi có lí do, sơ đồ vai con người và mục tiêu học tiếp; ghi đúng trạng thái kế hoạch/mô phỏng, không có điểm AI riêng. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Mẫu mục lục hồ sơ, phiếu phản hồi; cho bản nguồn thay thế nếu thiếu bài trước.
Tổ chức hoạt động
5 phút xếp, 10 phút khai báo, 15 phút hỏi/sửa, 10 phút giải thích/mục tiêu, 5 phút lưu; không xếp hạng sản phẩm hoặc cấp chứng nhận.
Câu hỏi thảo luận
- Khi người dùng báo lỗi mới, ai xử lí?
- Năng lực nào của em thể hiện qua cách tiếp nhận góp ý?
Quan sát minh chứng
- Học sinh kiểm và chịu trách nhiệm bản cuối, khai báo phần AI đúng thực tế.
- Học sinh giải thích vai dẫn dắt của con người và chọn việc học tiếp có minh chứng.
Điều cần nhớ
Bàn giao trung thực, kiểm chứng và biết học tiếp là trách nhiệm của người dùng lẫn người thiết kế.