Từ chối lừa đảo và bắt nạt bằng AI
Lớp 3 · 1 tiết · Đạo đức AI
Khi một lời nhờ làm người khác bị lừa hoặc tổn thương, em không làm theo, dù có công cụ AI giúp làm rất nhanh.
Em sẽ học được gì?
- 3.B3.1Nhận biết được rằng không nên tạo ra hoặc sử dụng AI cho các mục đích xấu như lừa đảo, bắt nạt hay gây hại cho người khác. Trang 20
Nhận ra mục đích xấu
Giả giọng một người để xin tiền, ghép hình nhằm làm nhục bạn hoặc tạo tin giả để dọa người khác là những cách dùng AI có thể gây hại. “Máy làm ra” không làm hành vi ấy thành đúng. Con người chọn dùng công cụ và cần chịu trách nhiệm.
Bảo vệ người khác và chính mình
Em không tạo, không gửi tiếp, không cung cấp thông tin hoặc tiền theo lời lạ. Hãy liên hệ người lớn tin cậy bằng cách đã biết để kiểm tra. Nếu bạn bị nhắm tới, ở bên bạn và nhờ giáo viên hỗ trợ; đừng tự tranh cãi với người có ý đe dọa.
Cùng làm: Đội chọn cách xử lí an toàn
Các tình huống đều hư cấu; không tạo giọng, hình hoặc tin giả để minh họa.
Nghe chuyện: nhân vật nhận lời nhắn tự nhận là người thân, giục chuyển tiền. Chỉ ra dấu hiệu cần dừng và kiểm tra.
Nghe chuyện: một nhóm muốn ghép ảnh chê một bạn. Nêu người có thể bị hại và từ chối tham gia.
Đóng vai câu trả lời với bạn: “Mình không làm nội dung hại người. Mình sẽ nhờ người lớn”. Không trả lời cho kẻ đe dọa.
Làm thẻ hành động: dừng; không tạo/gửi tiếp; báo giáo viên/người lớn; xác minh qua cách liên hệ tin cậy.
Dừng lại và suy nghĩ
- Vì sao nghe giống giọng người quen vẫn chưa đủ để tin lời yêu cầu lạ?
- Làm thế nào giúp bạn mà không làm nội dung gây hại lan rộng?
Minh chứng cần ghi lại
Hai nhận xét về mục đích gây hại, một lời từ chối và thẻ hành động an toàn chỉ rõ người có thể hỗ trợ.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Người lớn đọc thẻ chuyện trên giấy; học sinh diễn lời từ chối và đặt thứ tự hành động. Không cần xem nội dung gây hại thật.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Một lời nhắn giọng giống người thân giục gửi tiền. Cách nào phù hợp với em?
- Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Bạn rủ tạo hình để làm nhục một người. Em nên làm gì?
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Hai nhận xét về mục đích gây hại, một lời từ chối và thẻ hành động an toàn chỉ rõ người có thể hỗ trợ. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Chuẩn bị hai tình huống hư cấu bằng chữ; biết kênh hỗ trợ học sinh của trường để tiếp nhận chia sẻ riêng.
Tổ chức hoạt động
Dành 5 phút nhận mục đích, 8 phút giải thích hai rủi ro, 12 phút đóng vai an toàn, 5 phút luyện, 5 phút nhắc nơi nhờ giúp. Không yêu cầu kể trải nghiệm cá nhân trước lớp. Không dùng phần mềm giả giọng/ghép ảnh, kể cả với mục đích cảnh báo.
Câu hỏi thảo luận
- Một công cụ giúp làm nhanh có làm mục đích xấu thành chấp nhận được không?
- Không gửi tiếp nội dung có thể bảo vệ người bị nhắm tới như thế nào?
Quan sát minh chứng
- Em nhận ra mục đích lừa đảo hoặc bắt nạt trong tình huống.
- Em từ chối tham gia và nêu cách tìm trợ giúp không làm nội dung lan rộng.
Điều cần nhớ
Không tạo hoặc dùng AI để lừa đảo, bắt nạt hay gây hại. Em dừng lại, không phát tán và nhờ người lớn đáng tin.