Hội đồng chọn giải pháp và vai trò nghề nghiệp
Lớp 10 · 1 tiết · Thiết kế hệ thống AI
Kết thúc 12 tiết bằng một hồ sơ nhỏ có thể phản biện, không phải cuộc thi làm sản phẩm phức tạp. Mỗi em chứng minh mình hiểu ai làm gì và AI cần gì để giúp con người.
Em sẽ học được gì?
- 10.A1.1Thực hành xác định được vai trò của con người trong sử dụng, vận hành, tùy chỉnh một hệ thống AI cụ thể. Trang 37
- 10.A1.2Giải thích được tại sao việc con người kiểm soát AI là quan trọng, thông qua việc liên hệ đến các giá trị như an toàn, công bằng và quyền lợi con người. Trang 37
- 10.C2.1Xác định được các vấn đề thực tế có thể ứng dụng AI để thực hiện. Ưu tiên các vấn đề gần gũi, cần thiết trong bối cảnh Việt Nam, chẳng hạn: sản xuất nông nghiệp, các vấn đề liên quan đến các cộng đồng thiểu số, … Trang 38
- 10.D1.1Nêu được ví dụ cụ thể, xác định nhiệm vụ hoặc mục tiêu cụ thể mà một hệ thống AI cần thực hiện, nêu được mối liên hệ giữa mục tiêu đó với các thành phần chính của hệ thống. Trang 38
- 10.D2.1Mô tả được các thành phần cơ bản của hệ thống AI (dữ liệu, mô hình, thuật toán, đầu ra, phản hồi) phù hợp với nhiệm vụ cụ thể. Trang 39
Hồ sơ tốt không cần công nghệ cầu kỳ
Chọn lại nhu cầu thư viện, thông báo cộng đồng hoặc phân luồng ảnh giả định. Hồ sơ phải có người dùng, mục tiêu hẹp, dữ liệu được phép, thành phần hệ thống, một rủi ro và điểm con người quyết định. Mô tả hoặc mô hình giấy là đủ cho yêu cầu cốt lõi; lập trình, RAG hay tác nhân tự động chỉ là mở rộng tự nguyện, không là điều kiện hoàn thành.
Sản phẩm là kết quả hợp tác
Người tìm hiểu nhu cầu, người phụ trách dữ liệu, người lập trình, người kiểm thử và người vận hành cùng đóng góp. Công việc pháp lý, giáo dục, ngôn ngữ và chuyên môn địa phương cũng quan trọng. Một em không thích lập trình vẫn có thể giỏi phỏng vấn người dùng hoặc phát hiện rủi ro. Định hướng nghề nên dựa vào nhiệm vụ và năng lực muốn học thêm, không suy từ “AI sẽ thay hết nghề”.
Cùng làm: Phiên phản biện 90 giây
Dùng minh chứng đã làm, không làm dự án ngoài giờ hoặc yêu cầu tài khoản trả phí.
5 phút chọn hai minh chứng cũ; 8 phút hoàn thiện tờ A4 gồm mục tiêu, sơ đồ năm thành phần và người chịu trách nhiệm.
18 phút các nhóm ghép đôi: trình bày 90 giây, nhận hai câu hỏi về dữ liệu và quyền dừng, rồi đổi vai; ghi một phản biện có căn cứ.
9 phút sửa hồ sơ và ghi cá nhân vai trò nghề muốn tìm hiểu cùng một việc nhỏ để luyện; 5 phút viết điều chưa đủ bằng chứng, khai báo AI nếu có.
Dừng lại và suy nghĩ
- Một phản biện đã làm em đổi quyết định nào?
- Vai trò nào ngoài lập trình giữ sản phẩm an toàn?
Minh chứng cần ghi lại
Tờ A4 đã sửa, hai minh chứng nguồn, phản biện–phản hồi và tự suy ngẫm cá nhân về vai trò con người/nghề nghiệp.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Trình bày miệng bằng sơ đồ giấy; bạn ghi chép giúp nếu cần. Sản phẩm không thiết bị có giá trị minh chứng như sản phẩm số.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Hồ sơ nào phù hợp yêu cầu cốt lõi?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Chỉ người lập trình có trách nhiệm trong một sản phẩm AI.
- Câu 3Mức 3Tự luận
Chọn một vai trò em muốn tìm hiểu và giải thích đóng góp của vai trò đó vào hồ sơ nhóm.
0 từ / tối đa 180
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Minh hoạ AI cùng giáo viên: Phản biện một đề xuất thư viện
Giáo viên minh họa góp ý dựa trên dữ kiện thay vì khen chung chung.
Chỉ giáo viên đã đăng nhập được gửi yêu cầu từ lớp 6 trở lên. Hệ thống chỉ gửi yêu cầu có sẵn và tư liệu của bài; không gửi minh chứng học sinh. Không có ô trò chuyện tự do.
Tư liệu nền dùng cho minh hoạ
Đề xuất hư cấu: gợi tối đa ba sách từ danh mục S1 Bầu trời–thiên văn, S2 Vườn nhỏ–trồng cây, S3 Câu chuyện số–toán. Không lưu hồ sơ người đọc. Thủ thư duyệt danh mục và có quyền dừng. Chưa có số liệu thử nghiệm hoặc chi phí.
Đọc và so sánh ba cách hỏi
Yêu cầu ngắn
Đặt hai câu hỏi phản biện đề xuất trong dữ kiện; không tự khẳng định hiệu quả.
Bổ sung ngữ cảnh
Bạn là người phản biện đề xuất thư viện đã cho. Nêu một điểm rõ, một thông tin còn thiếu và hai câu hỏi về dữ liệu hoặc người duyệt. Không bịa tỷ lệ đúng, chi phí hay nhu cầu người dùng.
Yêu cầu có cấu trúc
Trả ba mục: “Dữ kiện đã có”, “Chưa có bằng chứng”, “Hai câu hỏi”. Giới hạn 150 từ, phân biệt thông tin đã cho với suy luận; không coi công cụ đã triển khai.
Cần kiểm tra sau khi AI trả lời
- Đánh dấu nếu AI bịa số liệu hiệu quả/chi phí.
- Đối chiếu mỗi nhận xét với đề xuất; học sinh tự chọn có tiếp thu và ghi lý do.
Học cùng người hướng dẫn, không cần chatbot
Em có thể đọc ba yêu cầu, dự đoán sự khác nhau và viết cách kiểm chứng vào phiếu. Nhờ giáo viên mở minh hoạ trên thiết bị chung nếu phù hợp. Không tự tạo tài khoản AI bên ngoài hay nhập dữ liệu cá nhân.
Giáo viên đăng nhập để điều khiển minh hoạGhi lại điều em đã làm
Tờ A4 đã sửa, hai minh chứng nguồn, phản biện–phản hồi và tự suy ngẫm cá nhân về vai trò con người/nghề nghiệp. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Chuẩn bị phiếu A4 và hai câu phản biện; cho học sinh dùng lại minh chứng của 11 tiết trước.
Tổ chức hoạt động
Tổ chức ghép cặp để mọi nhóm đều có thời gian, không trình bày lần lượt cả lớp. Phản hồi cá nhân dựa thao tác và lý do quan sát được, không xếp hạng sản phẩm bóng bẩy. Thu minh chứng để phản hồi mô tả và đề xuất bước tiếp theo; không lập điểm hay kì thi AI riêng.
Câu hỏi thảo luận
- Điều gì trong hồ sơ là bằng chứng của chính em?
- Khi nào hội đồng nên từ chối giải pháp dù bản trình bày đẹp?
Quan sát minh chứng
- Hồ sơ nối mục tiêu với dữ liệu và thành phần có người kiểm soát.
- Mỗi em trả lời được một phản biện và nêu đóng góp cá nhân, không chỉ dựa sản phẩm nhóm.
Điều cần nhớ
Hiểu AI là biết chọn việc, chỉ ra thành phần và giữ trách nhiệm con người; hồ sơ phản ánh quá trình học chứ không cấp chứng nhận tự động.