Em có cảm xúc, máy thì không
Lớp 1 · 1 tiết · Tư duy lấy con người làm trung tâm
Khi được bạn giúp, em có thể vui. Khi mất đồ, em có thể buồn. Còn khuôn mặt trên máy thì sao?
Em sẽ học được gì?
- 1.A1.1Nêu được ví dụ về một số cảm xúc quen thuộc của con người (vui, buồn, giận dữ, sợ hãi, ngạc nhiên,…) qua các tình huống gần gũi trong cuộc sống và bước đầu nhận ra rằng con người có cảm xúc còn AI thì không. Trang 14
- 1.A1.2Nêu được rằng AI có thể mô phỏng hoặc nhận diện cảm xúc của con người, chứ không trải nghiệm cảm xúc như con người. Trang 14
Cảm xúc của con người
Em có thể vui, buồn, giận, sợ hoặc ngạc nhiên. Cùng một việc, hai bạn có thể thấy khác nhau. Muốn biết bạn đang thấy thế nào, em hãy hỏi nhẹ nhàng. Không nên chỉ nhìn mặt rồi kết luận.
Nét mặt không phải cảm xúc
AI là công nghệ do con người làm ra. AI có thể đoán nét mặt hoặc hiện mặt cười. Nó không cảm thấy vui hay buồn như em. Một khuôn mặt cười trên màn hình không có nghĩa là máy đang hạnh phúc.
Cùng làm: Chuyện nhỏ, cảm xúc thật
Em nghe cô hoặc thầy đọc chuyện. Em được chọn kể chuyện của nhân vật thay vì chuyện riêng của mình.
Nghe ba chuyện: Lan được giúp nhặt bút; Bình làm rơi bánh; An nghe tiếng sấm.
Chọn hoặc vẽ một khuôn mặt cho từng nhân vật. Nói: “Bạn có thể thấy… vì…”.
Bạn bên cạnh hỏi: “Có thể có cảm xúc khác không?”. Hai em cùng nghĩ một cách an ủi.
Nhìn mặt cười cô vẽ trong khung màn hình. Nói một điểm khác giữa nhân vật và máy.
Dừng lại và suy nghĩ
- Vì sao em không thể biết chắc cảm xúc của bạn chỉ qua khuôn mặt?
- Mặt cười của máy có làm máy có cảm xúc thật không?
Minh chứng cần ghi lại
Ba nét mặt gắn với tình huống và một lời nói: con người có cảm xúc; AI chỉ biểu hiện hoặc đoán cảm xúc. Giáo viên có thể ghi lời em.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Người lớn đọc chuyện, dùng giấy vẽ mặt và một khung bìa làm màn hình; không cần thiết bị hay ghi hình khuôn mặt trẻ.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Màn hình hiện mặt cười. Điều nào đúng?
- Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Bạn bị rơi bánh. Em nên làm gì trước?
Nét mặt máy, cảm xúc người
Quan sát biểu hiện mô phỏng; hỏi cảm xúc của người bằng lời, không xem nét mặt là bằng chứng chắc chắn.
Một người đang cười
Bạn An cười khi chào lớp mới. An chưa nói mình cảm thấy thế nào.
Một máy đổi hình
Rô-bốt hiện mặt cười khi em bấm nút Chào.
Luật màn hình: Chào → mặt cười; Chờ → chữ Đang chờ.
Minh chứng ghi lại thao tác và kết quả thực của lượt học; không tự chấm năng lực. Muốn lưu vào hồ sơ, dùng biểu mẫu minh chứng của bài học.
Đây là mô hình học tập giới hạn, không phải hệ thống AI triển khai thực tế. Không nhập thông tin riêng tư. Có thể làm hoạt động giấy ở trên thay cho thí nghiệm.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Ba nét mặt gắn với tình huống và một lời nói: con người có cảm xúc; AI chỉ biểu hiện hoặc đoán cảm xúc. Giáo viên có thể ghi lời em. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trả lời miệng, chỉ vào thẻ hoặc làm trên giấy. Giáo viên hay cha mẹ quan sát và ghi giúp vào hồ sơ; em không cần tự gõ chữ để chứng tỏ mình hiểu bài.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Chuẩn bị ba thẻ tình huống, giấy vẽ và khung bìa; không dùng ảnh mặt học sinh.
Tổ chức hoạt động
Trong 35 phút: kể chuyện 5 phút, nhận biết cảm xúc 8 phút, hoạt động cặp 12 phút, tự luyện 5 phút, nghe lời kết của từng em 5 phút. Đọc mọi lựa chọn; cho phép chỉ, vẽ hoặc nói. Không buộc trẻ kể chuyện buồn riêng tư.
Câu hỏi thảo luận
- Khi nào hai bạn có thể thấy khác nhau trước cùng một việc?
- Nếu máy nói “Tôi buồn”, ai mới là người cần được hỏi thăm cảm xúc thật?
Quan sát minh chứng
- Em nêu được cảm xúc cùng một tình huống gần gũi, không chỉ gọi tên nét mặt.
- Em phân biệt lời hoặc hình cảm xúc của AI với trải nghiệm của con người.
Điều cần nhớ
Em và bạn có cảm xúc thật. AI có thể hiện hoặc đoán cảm xúc, nhưng không trải nghiệm chúng.