Công nghệ 9 — Định hướng nghề nghiệp và ba mô đun trải nghiệm
Công nghệLớp 9Phần 1. Định hướng nghề nghiệp — Bài 1–5

Bài 4. Quy trình lựa chọn nghề nghiệp

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được Sở thích, Bằng chứng năng lực, Quyết định nghề.
  • Giải quyết nhiệm vụ bài 4. quy trình lựa chọn nghề nghiệp với dữ kiện và giới hạn an toàn rõ ràng.

Bài giảng

Bản chất và điều kiện áp dụng

Lựa chọn nghề cần hiểu bản thân, tìm hiểu nghề và thị trường, đối chiếu rồi ra quyết định có kế hoạch. Sở thích nói điều ta muốn làm; năng lực cần có bằng chứng từ việc đã làm; tính cách và điều kiện sức khỏe, kinh tế, học tập cũng ảnh hưởng. Không dùng giới tính, hoàn cảnh hay một điểm kiểm tra để đóng kín khả năng phát triển. Các công cụ tự đánh giá chỉ gợi ý, không phải chẩn đoán hay lời bảo đảm nghề suốt đời. Lí thuyết Holland gợi sáu nhóm thiên hướng: kĩ thuật (R), nghiên cứu (I), nghệ thuật (A), xã hội (S), quản lí (E), nghiệp vụ (C). Một người có thể kết hợp nhiều nhóm. Mô hình cây nghề đặt sở thích, khả năng, cá tính và giá trị nghề ở phần rễ; thu nhập, cơ hội, ổn định ở phần quả: không chọn chỉ theo quả mà bỏ rễ. Mô hình Ikigai gợi bốn câu hỏi: thích gì, làm tốt gì, xã hội cần gì và có thể được trả công vì điều gì; chỉ là cách phản tư, không là trắc nghiệm quyết định duy nhất.

Quy trình, kiểm soát và sản phẩm mẫu

Dùng ma trận tiêu chí giúp minh bạch lí do. Ví dụ giả định hai lựa chọn A/B được đánh giá trên 4 tiêu chí bằng thang 1–3, trọng số bằng nhau: A=(3,2,2,1), B=(2,3,2,2); tổng A=8, B=9. B cao hơn một điểm nhưng còn cần tìm hiểu tiêu chí yếu và trải nghiệm thực tế; không biến điểm số thành mệnh lệnh. Sản phẩm quyết định gồm lựa chọn tạm thời, lí do, việc kiểm chứng, nguồn học và thời hạn xem lại. Ba bước chính trong sách là đánh giá bản thân → tìm hiểu thị trường lao động → ra quyết định. Nhận lời khuyên từ gia đình, nhà trường và bạn bè nhưng đối chiếu với năng lực/sở thích của mình; tách yếu tố chủ quan (năng lực, sở thích, cá tính) khỏi yếu tố khách quan (gia đình, nhà trường, xã hội, nhóm bạn).

Khái niệm chính

Sở thích
Điều cá nhân hứng thú và muốn tham gia
Bằng chứng năng lực
Sản phẩm hoặc hành vi chứng minh khả năng thực hiện nhiệm vụ
Quyết định nghề
Lựa chọn có lí do và kế hoạch kiểm chứng, điều chỉnh

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Theo mô hình trọng số bằng nhau, A có điểm 3,2,2,1; B có điểm 2,3,2,2. Tổng B trừ tổng A bằng bao nhiêu?

    Xem lời giải

    B=9, A=8 nên 9−8=1 điểm; khác biệt nhỏ chưa thay thế trải nghiệm.

  2. Ví dụ 2

    Bạn chọn nghề chỉ vì bạn thân cũng chọn. Sửa cách ra quyết định.

    Xem lời giải

    Bạn lập hồ sơ sở thích/năng lực của chính mình, tra nhiệm vụ và điều kiện học, thử một hoạt động an toàn rồi đối chiếu. Ý kiến bạn thân là tham khảo, không thay bằng chứng.

Ghi nhớ

Sở thích: Điều cá nhân hứng thú và muốn tham gia; Bằng chứng năng lực: Sản phẩm hoặc hành vi chứng minh khả năng thực hiện nhiệm vụ; Quyết định nghề: Lựa chọn có lí do và kế hoạch kiểm chứng, điều chỉnh.

Dễ nhầm

  • Một bài trắc nghiệm sở thích có thể quyết định chính xác nghề duy nhất cho mọi người. Kết quả chỉ gợi ý, cần nhiều bằng chứng và có quyền điều chỉnh lựa chọn.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong bài 4. quy trình lựa chọn nghề nghiệp, mô tả nào đúng về Sở thích?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép thiên hướng Holland với hoạt động nổi bật (không gán nghề duy nhất cho một người).

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Một bài trắc nghiệm sở thích có thể quyết định chính xác nghề duy nhất cho mọi người.

  4. Câu 4Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Theo mô hình cây nghề, nhóm nào thuộc phần gốc rễ?

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình sau theo đúng quan hệ trước–sau đã quy định (không phải mọi công việc trong bài).

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Thu bằng chứng về bản thân
    2. 2Chọn tạm thời và đặt lịch xem lại
    3. 3Đối chiếu theo tiêu chí thống nhất
    4. 4Tìm yêu cầu và lộ trình của nghề
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Theo mô hình trọng số bằng nhau, A có điểm 3,2,2,1; B có điểm 2,3,2,2. Tổng B trừ tổng A bằng bao nhiêu?

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Bạn chọn nghề chỉ vì bạn thân cũng chọn. Sửa cách ra quyết định.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết quyết định tạm thời cho người thích thiết kế nhưng còn yếu hình học.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay