Khoa học tự nhiên 6
Khoa học tự nhiênLớp 6Phần 5. Chương V. Tế bào

Bài 21. Thực hành: Quan sát và phân biệt một số loại tế bào

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt tiêu bản mỏng, tế bào biểu bì hành, bản vẽ quan sát.
  • Giải quyết tình huống: Số liệu minh họa: biểu bì hành thấy ô dài sát nhau; thịt cà chua thấy tế bào gần tròn chứa hạt màu. Nêu hai khác biệt quan sát được.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Tiêu bản mỏng. giúp ánh sáng đi qua và giảm chồng lấp tế bào.

Tế bào biểu bì hành. thường có đường bao dạng các ô xếp sát.

Bản vẽ quan sát. ghi đường nét chính, tên mẫu và độ phóng đại.

Phân biệt: Nhân có thể khó thấy do độ tương phản, vị trí hoặc chất lượng mẫu; cần điều chỉnh và đối chiếu, không kết luận từ một trường nhìn.

Phân tích tình huống

Số liệu minh họa: biểu bì hành thấy ô dài sát nhau; thịt cà chua thấy tế bào gần tròn chứa hạt màu. Nêu hai khác biệt quan sát được.

Cách giải: Khác hình dạng và cách sắp xếp/hạt màu. Chỉ ghi điều thực sự nhìn thấy; không gọi hạt màu là lục lạp khi chưa có bằng chứng.

Vì sao cần quan sát ít nhất hai vùng của tiêu bản?

Vận dụng: Một vùng có thể bị gấp hoặc rách. Kiểm tra vùng khác giúp phân biệt cấu trúc lặp lại với lỗi làm mẫu; báo cáo phải nêu vùng mẫu và độ phóng đại.

Quy trình thực hành và báo cáo

Dụng cụ: kính hiển vi, biểu bì hành do giáo viên tách, thịt cà chua, lam và lamen, ống nhỏ giọt.

Tiến hành: Nhỏ giọt nước lên lam; trải lớp biểu bì rất mỏng hoặc lớp thịt quả mỏng; nghiêng lamen hạ nhẹ tránh bọt; quan sát ở độ phóng đại thấp rồi chỉnh rõ, vẽ tế bào đại diện.

Dữ liệu minh họa, không phải kết quả đã quan sát của em: Biểu bì hành: các ô dài xếp sát, không thấy lục lạp xanh; thịt quả: tế bào gần tròn chứa hạt màu. Đây là mô tả mẫu giả định để luyện phân tích.

An toàn: Giáo viên dùng dao và xử lí kính vỡ; không nếm mẫu, rửa tay sau thực hành.

Sản phẩm: bảng ghi tên mẫu/điều kiện, kết quả thực tế, nhận xét và điều còn chưa chắc chắn. Nếu chưa làm, phải ghi “phân tích dữ liệu minh họa”, không nhận là số liệu đo của bản thân.

Khái niệm chính

Tiêu bản mỏng
giúp ánh sáng đi qua và giảm chồng lấp tế bào
Tế bào biểu bì hành
thường có đường bao dạng các ô xếp sát
Bản vẽ quan sát
ghi đường nét chính, tên mẫu và độ phóng đại

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Số liệu minh họa: biểu bì hành thấy ô dài sát nhau; thịt cà chua thấy tế bào gần tròn chứa hạt màu. Nêu hai khác biệt quan sát được.

    Xem lời giải

    Khác hình dạng và cách sắp xếp/hạt màu. Chỉ ghi điều thực sự nhìn thấy; không gọi hạt màu là lục lạp khi chưa có bằng chứng.

Thí nghiệm

  • Thực hành: Quan sát và phân biệt một số loại tế bào

    Học sinh thực hành

    Mục đích: Phân biệt tiêu bản mỏng, tế bào biểu bì hành, bản vẽ quan sát.

    Nhỏ giọt nước lên lam; trải lớp biểu bì rất mỏng hoặc lớp thịt quả mỏng; nghiêng lamen hạ nhẹ tránh bọt; quan sát ở độ phóng đại thấp rồi chỉnh rõ, vẽ tế bào đại diện. Dữ liệu minh họa: Biểu bì hành: các ô dài xếp sát, không thấy lục lạp xanh; thịt quả: tế bào gần tròn chứa hạt màu. Đây là mô tả mẫu giả định để luyện phân tích. An toàn: Giáo viên dùng dao và xử lí kính vỡ; không nếm mẫu, rửa tay sau thực hành.

    Dụng cụ: kính hiển vi, biểu bì hành do giáo viên tách, thịt cà chua, lam và lamen, ống nhỏ giọt

Ghi nhớ

Tiêu bản mỏng: giúp ánh sáng đi qua và giảm chồng lấp tế bào. Tế bào biểu bì hành: thường có đường bao dạng các ô xếp sát. Bản vẽ quan sát: ghi đường nét chính, tên mẫu và độ phóng đại.

Dễ nhầm

  • Không thấy nhân trong một trường nhìn chứng minh tế bào đó không có nhân.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong bài này, tiêu bản mỏng có đặc điểm nào?

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong bài này, tế bào biểu bì hành có đặc điểm nào?

  3. Câu 3Mức 1Ghép nối

    Ghép khái niệm với đặc điểm tương ứng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai

    Không thấy nhân trong một trường nhìn chứng minh tế bào đó không có nhân.

  5. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ phù hợp: “ghi đường nét chính, tên mẫu và độ phóng đại” mô tả .

  6. Đọc ngữ liệu

    Quy trình: Nhỏ giọt nước lên lam; trải lớp biểu bì rất mỏng hoặc lớp thịt quả mỏng; nghiêng lamen hạ nhẹ tránh bọt; quan sát ở độ phóng đại thấp rồi chỉnh rõ, vẽ tế bào đại diện.

    Dữ liệu minh họa: Biểu bì hành: các ô dài xếp sát, không thấy lục lạp xanh; thịt quả: tế bào gần tròn chứa hạt màu. Đây là mô tả mẫu giả định để luyện phân tích.

    An toàn: Giáo viên dùng dao và xử lí kính vỡ; không nếm mẫu, rửa tay sau thực hành.

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Số liệu minh họa: biểu bì hành thấy ô dài sát nhau; thịt cà chua thấy tế bào gần tròn chứa hạt màu. Nêu hai khác biệt quan sát được.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Vì sao cần quan sát ít nhất hai vùng của tiêu bản?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một bạn khẳng định: “Không thấy nhân trong một trường nhìn chứng minh tế bào đó không có nhân.” Hãy bác bỏ bằng một lí do khoa học, chỉ ra một hệ quả của cách hiểu sai và viết lại kết luận đúng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay