Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
GD Kinh tế và Pháp luậtLớp 10Chủ đề 3. Ngân sách nhà nước và thuế

Bài 6. Thuế

Mục tiêu bài học

  • Giải thích thuế bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Khoản nộp bắt buộc theo luật nhằm tạo nguồn thực hiện nhiệm vụ công và điều tiết kinh tế, xã hội. Thuế trực thu đánh trực tiếp vào thu nhập/tài sản theo luật; thuế gián thu được tính trong giá hoặc giao dịch theo quy định. Nộp thuế không tạo quyền đòi dịch vụ riêng ngang chính số tiền đã nộp.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Xác định chủ thể, sắc thuế, căn cứ tính, thời điểm, điều kiện miễn/giảm và quản lí thuế. Khi bài cho thuế suất giả định để luyện phép tính, phải ghi rõ không phải mức áp dụng chung hiện hành. Không suy từ bỏ khoán thành miễn thuế.

**Tình huống giả định để học: ** Bài tính giả định: giá chưa thuế 200000 đồng, thuế suất minh họa 10%, không khoản khác. Một người lấy kết quả làm mức thuế áp cho mọi hàng năm 2026.

**Phân tích: ** 200000×10%=20000; giá 200000+20000=220000 đồng. Thuế suất 10% chỉ là giả định của bài, không khẳng định luật hiện hành cho mọi hàng.

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Hiến pháp Điều 47 và NQ 198/2025/QH15: từ 01/01/2026 hộ/cá nhân kinh doanh không áp phương pháp khoán, chấm dứt thu/nộp lệ phí môn bài. Thuế suất 10% ở bài chỉ là giả định tính toán, không xác nhận áp dụng cho hàng hóa/cơ sở thực tế. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân. Không suy ra mức phạt hoặc trách nhiệm pháp lí cụ thể nếu chưa đủ điều kiện và quy định áp dụng.

Gọi đúng tên các sắc thuế phổ biến

Theo cách phân loại cơ bản trong bài: thuế trực thu có thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp; thuế gián thu có thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và thuế bảo vệ môi trường. Ví dụ chỉ để nhận diện tên: thu nhập của cá nhân liên quan nhóm thuế thu nhập cá nhân; hoạt động nhập khẩu liên quan thuế nhập khẩu theo điều kiện luật; không suy mọi khoản thu nhập hay mọi hàng nhập đều phải nộp cùng mức. Lệ phí môn bài không phải tên thay thế cho tất cả các sắc thuế. Bảng này không cung cấp thuế suất, ngưỡng hoặc kết luận miễn/giảm cho hồ sơ thực tế năm 2026.

Quyền, nghĩa vụ và nhận diện hành vi vi phạm

Công dân hưởng lợi từ hàng hóa, dịch vụ công được tài trợ qua ngân sách; thực hiện nghĩa vụ thuế theo luật, kê khai trung thực và nộp đúng thời hạn khi thuộc diện phải nộp. Cần giữ chứng từ, sử dụng kênh có trách nhiệm để hỏi và bảo vệ quyền lợi. Cố ý che giấu doanh thu hoặc làm sai chứng từ để trốn nghĩa vụ khác với sai sót chưa được xác minh; không tự gán tội hoặc tiền phạt khi thiếu điều kiện. Nghĩa vụ thuế phụ thuộc chủ thể, hoạt động, kỳ và quy định có hiệu lực; bỏ một phương pháp thu không có nghĩa mọi nghĩa vụ bị bãi bỏ.

Khái niệm chính

Thuế
Khoản nộp bắt buộc theo luật nhằm tạo nguồn thực hiện nhiệm vụ công và điều tiết kinh tế, xã hội. Thuế trực thu đánh trực tiếp vào thu nhập/tài sản theo luật; thuế gián thu được tính trong giá hoặc giao dịch theo quy định. Nộp thuế không tạo quyền đòi dịch vụ riêng ngang chính số tiền đã nộp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Bài tính giả định: giá chưa thuế 200000 đồng, thuế suất minh họa 10%, không khoản khác. Một người lấy kết quả làm mức thuế áp cho mọi hàng năm 2026.

    Tính tiền thuế giả định và nêu giới hạn áp dụng.

    Xem lời giải

    Thuế 20000 đồng, giá sau 220000 đồng. Muốn áp thật cần xác định hàng, thời điểm, căn cứ tính và mức có hiệu lực; không dùng 10% của bài làm tư vấn cho hồ sơ 2026.

Ghi nhớ

Cần căn cứ và điều kiện cụ thể để xác định nghĩa vụ thuế. Xác định chủ thể, sắc thuế, căn cứ tính, thời điểm, điều kiện miễn/giảm và quản lí thuế.

Dễ nhầm

  • Bỏ phương pháp khoán đồng nghĩa hộ kinh doanh được miễn mọi thuế.

Bài tập

Đã đúng 0/7 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Bài tính giả định: giá chưa thuế 200000 đồng, thuế suất minh họa 10%, không khoản khác. Một người lấy kết quả làm mức thuế áp cho mọi hàng năm 2026.

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong tình huống/bài học.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bài tính giả định: giá chưa thuế 200000 đồng, thuế suất minh họa 10%, không khoản khác. Một người lấy kết quả làm mức thuế áp cho mọi hàng năm 2026.

    Thuế và giá sau thuế trong mô hình là gì?

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Bài tính giả định: giá chưa thuế 200000 đồng, thuế suất minh họa 10%, không khoản khác. Một người lấy kết quả làm mức thuế áp cho mọi hàng năm 2026.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Cần căn cứ và điều kiện cụ thể để xác định nghĩa vụ thuế.
    b)Bỏ phương pháp khoán đồng nghĩa hộ kinh doanh được miễn mọi thuế.
  4. Câu 4Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn tên nội dung phù hợp với mô tả: Khoản nộp bắt buộc theo luật nhằm tạo nguồn thực hiện nhiệm vụ công và điều tiết kinh tế, xã hội. Nội dung đó là .

  5. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chỉ để nhận diện tên sắc thuế, thu nhập của cá nhân liên quan trực tiếp đến nhóm nào? Không kết luận cá nhân đó có phải nộp hay được miễn.

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Bài tính giả định: giá chưa thuế 200000 đồng, thuế suất minh họa 10%, không khoản khác. Một người lấy kết quả làm mức thuế áp cho mọi hàng năm 2026.

    Tính tiền thuế giả định và nêu giới hạn áp dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Bài tính giả định: giá chưa thuế 200000 đồng, thuế suất minh họa 10%, không khoản khác. Một người lấy kết quả làm mức thuế áp cho mọi hàng năm 2026.

    Nêu hai thay đổi 2026 đã được kiểm chứng từ NQ 198/2025.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Soạn phiếu hỏi mẫu về nghĩa vụ của một hộ kinh doanh bán lẻ giả định trong kỳ năm 2026, không tự đặt mã số thuế, doanh thu hay thuế suất thực tế. Phiếu cần có nội dung hỏi đã viết thành câu, không chỉ liệt kê tên cột.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 9Mức 2Ghép nối

    Ghép tên sắc thuế với nội dung giúp nhận diện; không suy ra thuế suất hoặc nghĩa vụ của một hồ sơ cụ thể.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  10. Câu 10Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Sau khi bỏ phương pháp khoán từ 2026 theo Nghị quyết 198/2025, cách nào đúng với trách nhiệm của người nộp thuế?