Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
GD Kinh tế và Pháp luậtLớp 10Chủ đề 2. Thị trường và cơ chế thị trường

Bài 4. Cơ chế thị trường

Mục tiêu bài học

  • Giải thích cơ chế thị trường bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Cách các quy luật kinh tế và tương tác cung, cầu, giá, cạnh tranh điều chỉnh hoạt động chủ thể. Giá tạo tín hiệu và khuyến khích phân bổ nguồn lực, tăng hiệu quả, nhưng có hạn chế như bất bình đẳng, ngoại ứng ô nhiễm, thông tin không cân xứng. Thị trường cần khuôn khổ pháp luật và điều tiết phù hợp.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Giữ các điều kiện khác không đổi khi phân tích một tác động; phân biệt lợi ích riêng và chi phí xã hội. Không suy mọi tăng giá đều do một nguyên nhân hoặc Nhà nước không có vai trò.

**Tình huống giả định để học: ** Xưởng giảm chi phí bằng xả nước chưa xử lí, giá bán thấp hơn đối thủ. Người mua không biết tác động xuống mương; số liệu ô nhiễm chưa được đo.

**Phân tích: ** Chi phí riêng thấp không bằng chi phí xã hội thấp; phải xét ngoại ứng và kiểm tra có thẩm quyền, không tự bịa mức ô nhiễm.

Giá cả thị trường và tín hiệu điều chỉnh

Giá cả thị trường là giá bán thực tế hình thành trong giao dịch tại một thời điểm, địa điểm, chịu tác động của cung, cầu, cạnh tranh và các điều kiện khác. Không đồng nhất giá bán với chi phí của một cơ sở hoặc coi toàn quốc luôn chỉ có một giá. Giá cung cấp thông tin, định hướng lựa chọn và góp phần phân bổ nguồn lực. Trong ví dụ giả định hai quầy bán cùng loại sách, phải so cả phí giao, chất lượng và điều kiện đổi trả; giá niêm yết thấp chưa chắc tổng chi thấp. Khi nhu cầu giảm, cơ sở có thể điều chỉnh lượng sản xuất thay vì mặc nhiên đẩy mọi chi phí sang người mua.

Khái niệm chính

Cơ chế thị trường
Cách các quy luật kinh tế và tương tác cung, cầu, giá, cạnh tranh điều chỉnh hoạt động chủ thể. Giá tạo tín hiệu và khuyến khích phân bổ nguồn lực, tăng hiệu quả, nhưng có hạn chế như bất bình đẳng, ngoại ứng ô nhiễm, thông tin không cân xứng. Thị trường cần khuôn khổ pháp luật và điều tiết phù hợp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Xưởng giảm chi phí bằng xả nước chưa xử lí, giá bán thấp hơn đối thủ. Người mua không biết tác động xuống mương; số liệu ô nhiễm chưa được đo.

    Đề xuất hai cách xử lí không tự kết án từ một tin đồn.

    Xem lời giải

    Thu thông tin có nguồn về dấu hiệu xả thải và báo cơ quan có trách nhiệm kiểm tra; thiết lập yêu cầu minh bạch, tuân thủ xử lí môi trường trong chuỗi mua. Không xuống mương lấy mẫu nguy hiểm hoặc tự nêu mức phạt.

Ghi nhớ

Hiệu quả riêng và lợi ích xã hội có thể không trùng nhau. Giữ các điều kiện khác không đổi khi phân tích một tác động; phân biệt lợi ích riêng và chi phí xã hội.

Dễ nhầm

  • Cơ chế thị trường tự loại bỏ mọi ô nhiễm mà không cần điều tiết.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Xưởng giảm chi phí bằng xả nước chưa xử lí, giá bán thấp hơn đối thủ. Người mua không biết tác động xuống mương; số liệu ô nhiễm chưa được đo.

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong tình huống/bài học.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Xưởng giảm chi phí bằng xả nước chưa xử lí, giá bán thấp hơn đối thủ. Người mua không biết tác động xuống mương; số liệu ô nhiễm chưa được đo.

    Nhận xét nào đúng?

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Xưởng giảm chi phí bằng xả nước chưa xử lí, giá bán thấp hơn đối thủ. Người mua không biết tác động xuống mương; số liệu ô nhiễm chưa được đo.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Hiệu quả riêng và lợi ích xã hội có thể không trùng nhau.
    b)Cơ chế thị trường tự loại bỏ mọi ô nhiễm mà không cần điều tiết.
  4. Câu 4Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn tên nội dung phù hợp với mô tả: Cách các quy luật kinh tế và tương tác cung, cầu, giá, cạnh tranh điều chỉnh hoạt động chủ thể. Nội dung đó là .

  5. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Nhận định nào phân biệt đúng giá cả thị trường với chi phí của một cơ sở?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Xưởng giảm chi phí bằng xả nước chưa xử lí, giá bán thấp hơn đối thủ. Người mua không biết tác động xuống mương; số liệu ô nhiễm chưa được đo.

    Đề xuất hai cách xử lí không tự kết án từ một tin đồn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Xưởng giảm chi phí bằng xả nước chưa xử lí, giá bán thấp hơn đối thủ. Người mua không biết tác động xuống mương; số liệu ô nhiễm chưa được đo.

    Nếu giá rau tăng, có đủ nói chắc do cầu tăng không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Xưởng giảm chi phí bằng xả nước chưa xử lí, giá bán thấp hơn đối thủ. Người mua không biết tác động xuống mương; số liệu ô nhiễm chưa được đo.

    Viết bảng lợi ích và giới hạn của cạnh tranh giá.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay