Giáo án Bài 7. Một số ngành nghề liên quan đến lắp đặt mạng điện trong nhà

Huy động kinh nghiệm sẵn có của HS về các công việc liên quan đến mạng điện trong nhà và nêu được vấn đề cần giải quyết trong bài.

GV đưa câu hỏi mở: “Khi nhà bạn xây mới hoặc sửa điện, những ai tham gia? Họ làm những việc gì?” HS nêu ý kiến cá nhân trong 1 phút, sau đó chia sẻ nhanh với bạn cùng bàn. Nhiệm vụ học tập: phân loại các ý kiến vào ba nhóm công việc sẽ tìm hiểu trong bài.

Danh sách 3–5 công việc HS nêu được (ví dụ: vẽ bản vẽ đi dây, đi dây theo bản vẽ, kiểm tra khi có sự cố) và kết luận vấn đề: các công việc này khác nhau về mục tiêu, phạm vi và yêu cầu an toàn; bài học sẽ giúp phân biệt ba công việc Thiết kế điện, Lắp đặt điện, Bảo trì điện.

Nêu được khái niệm và phân biệt được ba công việc Thiết kế điện, Lắp đặt điện, Bảo trì điện theo mục tiêu, sản phẩm và thẩm quyền.

HS làm việc nhóm 4 người, dùng Phiếu học tập số 1 và học liệu NeoEdu (phần bài giảng và ví dụ). Nhiệm vụ: (1) Đọc khái niệm trong SGK hoặc trang NeoEdu; (2) Ghi tóm tắt từng khái niệm vào cột tương ứng trong phiếu; (3) Trả lời câu hỏi: “Ai là người quyết định sơ đồ và thông số? Ai là người triển khai đúng hồ sơ? Ai là người kiểm tra khi thiết bị gặp vấn đề?”. Trò chơi ghép thẻ: mỗi nhóm ghép thẻ thuật ngữ với thẻ khái niệm.

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh với nội dung: Thiết kế điện – xác định giải pháp, sơ đồ và thông số theo yêu cầu (sản phẩm: hồ sơ, sơ đồ, thông số); Lắp đặt điện – triển khai công việc theo hồ sơ và quy trình được duyệt (sản phẩm: đường dây, thiết bị lắp đặt đúng hồ sơ); Bảo trì điện – kiểm tra và xử lí tình trạng theo thẩm quyền chuyên môn (sản phẩm: kết quả kiểm tra, việc sửa chữa trong phạm vi được giao). Kết luận HS rút ra: ba công việc nối tiếp nhau trong quá trình, nhưng mỗi công việc có mục tiêu và thẩm quyền riêng.

Giải thích được vì sao công việc liên quan đến năng lượng nguy hiểm cần đào tạo, quy trình cô lập và dụng cụ phù hợp; nhận biết được năng lực cần có ngoài thao tác tay của nghề điện.

HS làm việc theo cặp, đọc nội dung về quy trình, kiểm soát và sản phẩm mẫu trong bài. Nhiệm vụ: (1) Liệt kê ba điều kiện bắt buộc để làm việc với năng lượng nguy hiểm; (2) Nêu ba năng lực ngoài thao tác tay mà nghề thợ lắp đặt điện cần, gồm đọc bản vẽ, phân biệt mạch và trách nhiệm an toàn; (3) Trả lời: “Học qua bộ kit thực hành có được làm điện lưới cho người khác không? Vì sao?”

Phiếu học tập số 2, phần 1 và 2 hoàn thành. Kết luận HS rút ra: (1) Điều kiện bắt buộc là đào tạo, quy trình cô lập và dụng cụ phù hợp; (2) Năng lực ngoài thao tác tay gồm đọc bản vẽ, phân biệt mạch, đo kiểm và an toàn; (3) Học qua bộ kit không cấp quyền làm điện lưới cho người khác.

Vận dụng được khái niệm để trả lời câu hỏi trắc nghiệm, ghép đôi, đúng–sai, điền khuyết và sắp xếp quy trình lập kế hoạch học nghề.

HS làm bài tập cá nhân 4 phút trong Phiếu học tập số 2, phần 3, sau đó đối chiếu theo cặp 2 phút. Hoàn thiện bài tập tương tác trên học liệu NeoEdu nếu thời gian cho phép. Đề bài gồm các câu:

• Câu 1: Mô tả nào đúng về Thiết kế điện? A. Hoàn thành một mô hình pin đủ để tự nhận lắp đặt điện lưới gia đình. B. Xác định giải pháp, sơ đồ và thông số theo yêu cầu. C. Triển khai công việc theo hồ sơ và quy trình được duyệt. D. Kiểm tra và xử lí tình trạng theo thẩm quyền chuyên môn.
• Câu 2: Ghép đúng thuật ngữ với ý nghĩa: Thiết kế điện; Lắp đặt điện; Bảo trì điện.
• Câu 3: Đúng hay sai: “Hoàn thành một mô hình pin đủ để tự nhận lắp đặt điện lưới gia đình.”
• Câu 4: Điền khuyết: Triển khai công việc theo hồ sơ và quy trình được duyệt được gọi là {{1}}.
• Câu 5: Sắp xếp quy trình học nghề theo đúng trước–sau: Chọn một vai trò nghề điện → Tra nhiệm vụ và yêu cầu đào tạo → Đối chiếu sản phẩm học tập an toàn → Lập kế hoạch tìm hiểu còn thiếu.
• Câu 6: Phiếu khảo sát có 4 câu hỏi chuyên môn và 2 câu về lộ trình học. Tổng số câu hỏi là bao nhiêu?

Đáp án: Câu 1: B (Thiết kế điện: Xác định giải pháp, sơ đồ và thông số theo yêu cầu). Câu 2: Thiết kế điện – Xác định giải pháp, sơ đồ và thông số theo yêu cầu; Lắp đặt điện – Triển khai công việc theo hồ sơ và quy trình được duyệt; Bảo trì điện – Kiểm tra và xử lí tình trạng theo thẩm quyền chuyên môn. Câu 3: Sai (mô hình chỉ thể hiện năng lực học tập; điện lưới cần đào tạo và tuân thủ quy định chuyên môn). Câu 4: Lắp đặt điện. Câu 5: Chọn một vai trò nghề điện → Tra nhiệm vụ và yêu cầu đào tạo → Đối chiếu sản phẩm học tập an toàn → Lập kế hoạch tìm hiểu còn thiếu (mỗi bước sử dụng kết quả của bước trước). Câu 6: 6 câu (4 + 2 = 6; không thu dữ liệu riêng tư không cần thiết).

Vận dụng kiến thức về ba công việc và yêu cầu an toàn để soạn câu hỏi phỏng vấn người làm nghề điện; nhận biết được cách tiếp cận đúng khi tìm hiểu nghề.

Nhóm 4 người hoàn thành Phiếu học tập số 2, phần 4: soạn ba câu hỏi phỏng vấn người làm nghề điện, không yêu cầu làm thao tác nguy hiểm và không yêu cầu tháo thiết bị đang mang điện để quay video. Gợi ý ba câu hỏi: “Công việc thường ngày của anh/chị gồm những gì?”; “Muốn làm nghề này cần học và đào tạo ở đâu, có điều kiện gì?”; “Trước khi làm việc, anh/chị kiểm soát rủi ro an toàn như thế nào?”. Lưu ý: xin phép trước khi ghi chép và không công khai thông tin riêng khi chưa được đồng ý. Nhiệm vụ về nhà: thực hiện phỏng vấn một người làm nghề (hoặc tìm hiểu qua tài liệu đáng tin cậy) và viết báo cáo ngắn 1 trang.

Phiếu học tập số 2, phần 4 gồm ba câu hỏi phỏng vấn đúng yêu cầu an toàn và đạo đức, kèm ghi chú: “Xin phép trước khi ghi âm hoặc ghi chép; không hỏi thông tin cá nhân không cần thiết.” Kết luận HS rút ra: muốn tìm hiểu nghề điện cần tập trung vào nhiệm vụ, lộ trình đào tạo và cách kiểm soát rủi ro, không cần thao tác với điện lưới.