Giáo án Bài 1. Nghề nghiệp trong lĩnh vực kĩ thuật và công nghệ

Huy động kiến thức nền và hình thành nhu cầu tìm hiểu ba nhóm nghề kĩ thuật, công nghệ.

HS quan sát hình ảnh (mô tả bằng lời) một dây chuyền lắp ráp bộ tưới tự động và trả lời nhanh: ai vẽ bản thiết kế, ai kiểm tra bộ tưới sau khi lắp, ai trực tiếp lắp ráp theo hướng dẫn. Câu hỏi GV: "Theo em, những người này cần khả năng gì và được gọi là nghề gì?"

Danh sách ban đầu của HS gồm ba vị trí (người thiết kế, người đo kiểm, người lắp ráp) kèm dự đoán tên nghề; GV ghi bảng để đối chiếu ở các hoạt động sau.

Nêu được khái niệm và phân biệt được Kĩ sư, Kĩ thuật viên, Thợ lành nghề; nhận ra ba vai trò phối hợp với nhau, không phân thứ bậc.

HS làm việc theo nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn (mỗi thành viên phụ trách một vai trò, sau đó tổng hợp). Nhóm đọc nội dung khái niệm và hoàn thành Phiếu học tập số 1. Câu hỏi gợi ý: "Kĩ sư khác Kĩ thuật viên ở điểm nào khi cùng làm một dự án bộ tưới?" "Vì sao GV nói ba vai trò là phối hợp chứ không phải thứ bậc giá trị con người?"

Kết quả trên khăn trải bàn gồm: Kĩ sư – thiết kế và tính toán giải pháp kĩ thuật; Kĩ thuật viên – triển khai, đo kiểm và hỗ trợ kĩ thuật; Thợ lành nghề – thực hiện công việc chuyên môn theo quy trình. Kết luận HS rút ra: ba vai trò phối hợp để bảo đảm sản phẩm hoạt động đúng chức năng; không có vai trò nào cao hơn con người ở vai trò khác.

Vận dụng được bốn ô (nhiệm vụ, năng lực, môi trường, lộ trình học) để đọc một mô tả nghề; giải thích được vì sao sở thích chỉ là một bằng chứng và phải có giới hạn an toàn.

HS làm việc theo cặp đôi. Cặp đọc ví dụ nghề kĩ thuật viên điện tử và hoàn thành Phiếu học tập số 2 (điền bốn ô, nêu giới hạn an toàn, nêu thành phần của hồ sơ nghề mẫu). Câu hỏi GV: "Vì sao kĩ thuật viên điện tử chưa được đào tạo thì không mở thiết bị đang có điện?" "Thích robot có đủ để kết luận phù hợp nghề kĩ thuật không? Vì sao?"

Bốn ô của nghề kĩ thuật viên điện tử: Nhiệm vụ – đọc sơ đồ, đo kiểm, ghi lỗi; Năng lực – đọc sơ đồ, đo kiểm, ghi lỗi và làm việc cẩn thận; Môi trường – xưởng hoặc phòng thực hành có thiết bị điện, cần tuân thủ an toàn; Lộ trình học – đào tạo nghề chính quy trước khi thao tác thiết bị có điện. Hồ sơ nghề mẫu gồm: một nhiệm vụ sửa bo mạch trên mô hình đã cắt nguồn, kĩ năng đo điện trở, kế hoạch học nghề chính quy. Kết luận: sở thích chỉ là một bằng chứng, không đủ để kết luận phù hợp.

Củng cố khái niệm ba vai trò; vận dụng nhanh cách đánh giá điểm có trọng số và nhận diện quan niệm sai về sở thích.

HS làm bài tập trên bài tập tương tác của trang bài học số NeoEdu và trả lời miệng một số câu. Các câu chính: (1) Mô tả nào đúng về Kĩ sư? A. Thiết kế và tính toán giải pháp kĩ thuật; B. Triển khai, đo kiểm và hỗ trợ kĩ thuật; C. Thực hiện công việc chuyên môn theo quy trình; D. Thích một thiết bị là đủ để kết luận chắc chắn hợp nghề chế tạo thiết bị đó. (2) Thích một thiết bị là đủ để kết luận chắc chắn hợp nghề chế tạo thiết bị đó: Đúng hay Sai? (3) Triển khai, đo kiểm và hỗ trợ kĩ thuật được gọi là gì? (4) Ma trận nghề: đọc bản vẽ trọng số 2, làm việc nhóm trọng số 1; điểm lần lượt 3 và 2. Tổng điểm có trọng số là bao nhiêu? (5) Sắp xếp các bước: Đọc nhiệm vụ trong tin nghề → Rút ra năng lực cần có từ nhiệm vụ → Đối chiếu bằng chứng năng lực cá nhân → Lập kế hoạch bù kĩ năng còn thiếu.

Đáp án: (1) A – Kĩ sư thiết kế và tính toán giải pháp kĩ thuật. (2) Sai – sở thích phải được đối chiếu với năng lực, điều kiện học và yêu cầu an toàn của nghề. (3) Kĩ thuật viên. (4) $2\times3+1\times2=8$ điểm; điểm chỉ minh bạch mô hình, không bảo đảm nghề. (5) Đọc nhiệm vụ trong tin nghề → Rút ra năng lực cần có từ nhiệm vụ → Đối chiếu bằng chứng năng lực cá nhân → Lập kế hoạch bù kĩ năng còn thiếu; mỗi bước dùng kết quả của bước trước.

Vận dụng kiến thức về ba nhóm nghề, bốn ô mô tả nghề và giới hạn an toàn để đề xuất kế hoạch tìm hiểu nghề phù hợp với bản thân trong tình huống thực tế.

HS đọc tình huống: "An thích robot nhưng chưa đọc được sơ đồ." Cá nhân HS đề xuất hai bước tìm hiểu nghề an toàn, nêu bằng chứng dùng để đánh giá kĩ năng và giới hạn an toàn cần tuân thủ. Câu hỏi GV: "Em sẽ dùng bằng chứng nào để biết An có phù hợp với nghề kĩ thuật viên robot không?" "Có những việc nào An chưa được làm trước khi có đào tạo?"

Kế hoạch gồm: (1) An đọc yêu cầu tuyển sinh hoặc mô tả nghề từ nguồn chính thức và tham gia lớp robot điện áp thấp có giáo viên hướng dẫn; (2) dùng sản phẩm lắp và nhật kí lỗi để đánh giá kĩ năng; giới hạn an toàn: không tự mở máy công nghiệp, không thao tác khi chưa được đào tạo. Tiêu chí chấm: nêu đúng hai bước cụ thể (0,5 điểm); nêu bằng chứng và giới hạn an toàn (0,5 điểm).