Khoa học tự nhiênLớp 9Phần 8. Chương VII. Giới thiệu hợp chất hữu cơ. Hydrocarbon và nguồn nhiên liệu

Giáo án Bài 23. Alkane

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được khái niệm alkane: hydrocarbon mạch hở chỉ có liên kết đơn, công thức chung $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ .
Nêu được methane có công thức $\mathrm{CH_4}$ và là thành phần quan trọng của nhiều nguồn khí tự nhiên.
Giải thích được cháy hoàn toàn của alkane là phản ứng với đủ oxygen, tạo $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{H_2O}$ .
Phân biệt được alkane với hydrocarbon không thuộc alkane, ví dụ $\mathrm{C_2H_4}$ có liên kết đôi thuộc alkene.
Vận dụng được việc cân bằng phương trình đốt cháy $\mathrm{CH_4}$ và tính số mol $\mathrm{O_2}$ cần dùng cho $0{,}2$ mol $\mathrm{CH_4}$ .

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động quan sát mô phỏng, tự rút ra công thức chung của dãy alkane và tự kiểm tra kết quả bài tập theo đáp án.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo nhóm 4 người, trao đổi, thống nhất đáp án và trình bày kết quả trước lớp bằng thuật ngữ khoa học đúng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích tình huống rò khí nhiên liệu trong phòng kín và đề xuất cách xử lí an toàn.

b) Năng lực đặc thù

Nhận thức khoa học tự nhiên: HS nêu đúng khái niệm alkane, methane, cháy hoàn toàn; viết đúng công thức chung $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ và phương trình $\mathrm{CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O}$ .
Tìm hiểu tự nhiên: HS quan sát mô phỏng 3D methane và thí nghiệm đốt khí ảo, nhận biết sản phẩm $\mathrm{H_2O}$ (giọt nước đọng) và $\mathrm{CO_2}$ (nước vôi trong vẩn đục).
Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: HS tính được $\mathrm{O_2}$ cần dùng cho $0{,}2$ mol $\mathrm{CH_4}$ và giải thích được nguy hiểm của rò khí trong phòng kín.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và bài tập, tự viết lại các bước cân bằng phương trình.
Trách nhiệm: HS nêu đúng cách xử lí khi ngửi thấy mùi khí nhiên liệu (không bật công tắc, không dùng lửa, rời khỏi nơi nguy hiểm, báo người lớn hoặc đơn vị chuyên trách).
Trung thực: HS tự đối chiếu kết quả với đáp án, thừa nhận sai sót và sửa lại khi bạn hoặc GV chỉ ra.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy chiếu, bảng phụ hoặc bảng viết; phiếu học tập in sẵn cho các nhóm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/9/natural_science/bai-23-alkane (bài giảng, ví dụ, bài tập tương tác).
Mô phỏng 3D NeoEdu trong trang bài học: mô hình phân tử alkane (từ $\mathrm{CH_4}$ đến $\mathrm{C_4H_{10}}$ ) trên đế trưng bày; thí nghiệm ảo đèn khí, phễu thuỷ tinh úp ngược, bình nước vôi trong.
Bảng nhóm, bút dạ, mẩu giấy ghi đáp án để tổ chức trò chơi ghép thẻ.

2. Học sinh

Vở ghi, bút, thước kẻ, máy tính cầm tay (nếu cần tính toán).
Phiếu học tập (được GV phát), bút dạ viết bảng nhóm.
Thiết bị kết nối để truy cập mô phỏng NeoEdu (nếu lớp có điều kiện) hoặc theo dõi trên màn hình chiếu.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 4 phút

Khơi gợi: khí nhiên liệu trong bếp gas và khí tự nhiên

a) Mục tiêu

Huy động kiến thức nền về nhiên liệu khí; nêu được vấn đề cần tìm hiểu: thành phần, đặc điểm và phản ứng cháy của alkane.

b) Nội dung

GV đưa câu hỏi mở: “Khí được dùng trong bếp gas và khí tự nhiên thường chứa chất nào? Vì sao khi đốt chúng cho ngọn lửa và sinh ra sản phẩm gì?” HS suy nghĩ cá nhân 1 phút, sau đó chia sẻ với bạn cùng bàn.

c) Sản phẩm

HS nêu được: khí tự nhiên chủ yếu chứa $\mathrm{CH_4}$ ; khi đốt, khí cháy tạo sản phẩm có nước và khí carbon dioxide. Từ đó GV dẫn vào mục tiêu: tìm hiểu alkane, methane và cháy hoàn toàn.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV đặt câu hỏi mở trên màn hình, yêu cầu HS suy nghĩ cá nhân trong 1 phút, không ghi vội đáp án.
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ cá nhân và ghi ý kiến ngắn vào vở nháp.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, gợi ý: “Em đã thấy ngọn lửa bếp gas có màu gì? Khi đốt có thấy giọt nước hay khí không màu nào không?”
Học sinh
HS trao đổi cặp đôi với bạn cùng bàn, dự kiến trả lời: “Khí gas và khí tự nhiên đều cháy; sản phẩm có hơi nước và khí CO₂.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2–3 HS trình bày; ghi nhanh ý đúng lên bảng, chưa chốt đáp án.
Học sinh
HS trình bày: “Thành phần chính là methane; khi cháy tạo nước và carbon dioxide.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, nêu: “Thành phần chính của khí tự nhiên là methane, một alkane. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu alkane, methane và cháy hoàn toàn.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS ghi tên bài và mục tiêu vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Alkane và dãy đồng đẳng có công thức $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$

a) Mục tiêu

Nêu được khái niệm alkane là hydrocarbon mạch hở chỉ có liên kết đơn; rút ra công thức chung $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ từ việc quan sát mô hình phân tử.

b) Nội dung

HS làm việc nhóm 4 người với Phiếu học tập số 1. Nhóm quan sát mô hình phân tử alkane trên NeoEdu (từ $\mathrm{CH_4}$ đến $\mathrm{C_4H_{10}}$ ), đếm số nguyên tử C và H của từng chất, điền vào phiếu và tìm quy luật. Câu hỏi GV đặt ra: (1) Mỗi chất có bao nhiêu nguyên tử C, bao nhiêu nguyên tử H? (2) Giữa các nguyên tử C có những loại liên kết nào? (3) Hãy viết công thức chung của dãy theo n. (4) Phân tử $\mathrm{C_2H_4}$ có thuộc alkane không? Vì sao?

c) Sản phẩm

Bảng dự kiến HS điền:

$\mathrm{CH_4}$ : n = 1, số H = 4, công thức chung $\mathrm{C_1H_4}$ (dạng $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ với n = 1).
$\mathrm{C_2H_6}$ : n = 2, số H = 6.
$\mathrm{C_3H_8}$ : n = 3, số H = 8.
$\mathrm{C_4H_{10}}$ : n = 4, số H = 10.
Quy luật: số H = 2n + 2, công thức chung $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ .
Kết luận HS rút ra: Alkane là hydrocarbon mạch hở chỉ có liên kết đơn, công thức chung $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ . Góc liên kết trong $\mathrm{CH_4}$ là $109{,}5°$ với C ở tâm tứ diện. $\mathrm{C_2H_4}$ có liên kết đôi nên không theo công thức $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ , thuộc alkene.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu mô hình alkane trên NeoEdu, phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ: quan sát, đếm số nguyên tử, điền bảng và tìm công thức chung trong 6 phút.
Học sinh
HS nhận phiếu, phân công: một bạn đếm C, một bạn đếm H, một bạn ghi bảng, một bạn kiểm tra.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, gợi ý: “Hãy xoay mô hình để đếm đủ các nguyên tử H ở phía sau.” Nhắc nhóm kiểm tra lại liên kết giữa các C là liên kết đơn.
Học sinh
HS đếm và điền bảng. Dự kiến HS thấy: số H lớn hơn số C là 2 đơn vị ở mỗi chất; công thức chung là $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ .
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 nhóm trình bày bảng và công thức chung; yêu cầu nhóm khác bổ sung câu trả lời cho câu hỏi (4).
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “Với $\mathrm{C_3H_8}$ , n = 3 thì số H = 2×3+2 = 8.” Nhóm khác trả lời: “ $\mathrm{C_2H_4}$ không thuộc alkane vì có liên kết đôi, số H không theo $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ .”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: “Alkane là hydrocarbon mạch hở chỉ có liên kết đơn, công thức chung $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ . Hydrocarbon có công thức khác, ví dụ $\mathrm{C_2H_4}$ có liên kết đôi, không phải alkane.” GV yêu cầu HS ghi kết luận vào vở.
Học sinh
HS ghi khái niệm alkane, công thức chung và lưu ý phân biệt với $\mathrm{C_2H_4}$ .

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 11 phút

Methane và phản ứng cháy hoàn toàn

a) Mục tiêu

Nêu được methane là $\mathrm{CH_4}$ , thành phần chính của nhiều nguồn khí tự nhiên; giải thích được cháy hoàn toàn của alkane tạo $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{H_2O}$ khi đủ oxygen; viết được phương trình đốt cháy $\mathrm{CH_4}$ .

b) Nội dung

HS quan sát thí nghiệm ảo đốt methane trên NeoEdu: mở van đèn khí, đặt phễu thuỷ tinh úp ngược phía trên ngọn lửa, dẫn khí qua bình nước vôi trong. Nhóm trả lời các câu hỏi: (1) Thành giọt nước xuất hiện ở đâu, em suy ra sản phẩm nào? (2) Nước vôi trong vẩn đục chứng tỏ có khí nào sinh ra? (3) Khi đốt cháy hoàn toàn, $\mathrm{CH_4}$ phản ứng với $\mathrm{O_2}$ như thế nào? Viết phương trình và cân bằng. (4) Đốt hết $0{,}2$ mol $\mathrm{CH_4}$ cần bao nhiêu mol $\mathrm{O_2}$ ? Tạo ra bao nhiêu mol $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{H_2O}$ ?

c) Sản phẩm

Kết quả dự kiến:

Hiện tượng: phễu lạnh có giọt nước đọng, nước vôi trong vẩn đục. Sản phẩm: $\mathrm{H_2O}$ và $\mathrm{CO_2}$ .
Phương trình cân bằng: $\mathrm{CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O}$ .
Với $0{,}2$ mol $\mathrm{CH_4}$ : $\mathrm{O_2}$ 0,4 mol; $\mathrm{CO_2}$ 0,2 mol; $\mathrm{H_2O}$ 0,4 mol.
Kết luận HS rút ra: Methane ( $\mathrm{CH_4}$ ) là thành phần quan trọng của nhiều nguồn khí tự nhiên. Cháy hoàn toàn là alkane đủ oxygen tạo $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{H_2O}$ . Khí methane không đốt trong lớp học; kết quả được kiểm chứng qua mô phỏng.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV bật mô phỏng thí nghiệm đốt methane trên NeoEdu, hướng dẫn HS quan sát phễu lạnh và bình nước vôi trong; nêu 4 câu hỏi của nhiệm vụ.
Học sinh
HS quan sát, ghi lại hiện tượng vào Phiếu học tập số 1 (mặt sau) hoặc vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV nhắc HS: “Cân bằng số nguyên tử C, H, O hai vế, đếm lại trước khi kết luận.” GV kiểm tra nhóm đang tính số mol bằng cách so sánh tỉ lệ hệ số.
Học sinh
HS thảo luận, cân bằng phương trình và tính số mol. Dự kiến HS nêu: “Hệ số $\mathrm{O_2}$ bằng 2 lần số mol $\mathrm{CH_4}$ , nên 0,2 mol $\mathrm{CH_4}$ cần 0,4 mol $\mathrm{O_2}$ .”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 1 nhóm trình bày hiện tượng và phương trình, mời 1 nhóm khác trình bày phép tính số mol; yêu cầu nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “Giọt nước đọng trên phễu chứng tỏ có $\mathrm{H_2O}$ ; nước vôi vẩn đục chứng tỏ có $\mathrm{CO_2}$ .” Nhóm khác bổ sung: “Số mol $\mathrm{CO_2}$ bằng số mol $\mathrm{CH_4}$ , tức 0,2 mol; $\mathrm{H_2O}$ gấp đôi, tức 0,4 mol.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt phương trình $\mathrm{CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O}$ và nhấn mạnh: cháy hoàn toàn cần đủ oxygen. Yêu cầu HS ghi kết quả tính với $0{,}2$ mol $\mathrm{CH_4}$ vào vở.
Học sinh
HS ghi phương trình, định nghĩa cháy hoàn toàn và kết quả số mol vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập · 8 phút

Trò chơi ghép thẻ và trắc nghiệm khái niệm

a) Mục tiêu

Củng cố phân biệt alkane, methane, cháy hoàn toàn; nhận biết được hydrocarbon không thuộc alkane.

b) Nội dung

Trò chơi “Ghép thẻ theo nhóm”: mỗi nhóm nhận bộ thẻ gồm khái niệm và đặc điểm. Sau đó HS làm 5 câu hỏi trắc nghiệm và trả lời các câu hỏi bài tập 1–5 trong bài.

Câu 1: Trong bài này, alkane có đặc điểm nào? A. mọi chất có liên kết đôi; B. mọi chất có C và O; C. hydrocarbon mạch hở chỉ có liên kết đơn, $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ .
Câu 2: Methane có đặc điểm nào? A. $\mathrm{CH_4}$ , thành phần quan trọng của nhiều nguồn khí tự nhiên; B. $\mathrm{C_2H_4}$ có liên kết đôi; C. $\mathrm{CO_2}$ không cháy.
Câu 3: Ghép khái niệm với đặc điểm tương ứng (alkane, methane, cháy hoàn toàn).
Câu 4: “ $\mathrm{C_2H_4}$ thuộc alkane vì chỉ có carbon và hydrogen.” Đúng hay sai?
Câu 5: “Alkane đủ oxygen tạo $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{H_2O}$ ” mô tả khái niệm nào?

c) Sản phẩm

Đáp án:

Câu 1: C. Hydrocarbon mạch hở chỉ có liên kết đơn, $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ .
Câu 2: A. $\mathrm{CH_4}$ là thành phần quan trọng của nhiều nguồn khí tự nhiên.
Câu 3: Alkane – hydrocarbon mạch hở chỉ có liên kết đơn, $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ ; Methane – $\mathrm{CH_4}$ , thành phần quan trọng của khí tự nhiên; Cháy hoàn toàn – alkane đủ oxygen tạo $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{H_2O}$ .
Câu 4: Sai. $\mathrm{C_2H_4}$ là hydrocarbon nhưng không theo $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ của alkane mạch hở; $\mathrm{C_2H_4}$ có liên kết đôi thuộc alkene.
Câu 5: Cháy hoàn toàn.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV phát bộ thẻ cho các nhóm, nêu luật chơi: ghép đúng trong 3 phút, sau đó làm 5 câu trắc nghiệm nhanh bằng bảng nhóm.
Học sinh
HS nhận thẻ và bảng nhóm, thống nhất cách ghép.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV theo dõi các nhóm, nhắc: “Chú ý phân biệt chất có liên kết đơn và liên kết đôi trong câu 4.”
Học sinh
HS ghép thẻ, giơ bảng đáp án cho từng câu. Dự kiến HS ghép đúng cặp alkane với công thức chung, nhưng có thể nhầm câu 4 nếu chỉ dựa vào thành phần nguyên tố.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV đọc từng câu, yêu cầu nhóm giơ bảng; nhóm chưa đúng trình bày lí do.
Học sinh
HS giơ bảng và giải thích: “Câu 4 sai vì $\mathrm{C_2H_4}$ có liên kết đôi, thuộc alkene.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt đáp án và nhấn mạnh: chỉ có carbon và hydrogen chưa đủ để kết luận một chất là alkane; cần xét liên kết và công thức chung.
Học sinh
HS sửa lại đáp án sai (nếu có) và ghi lưu ý vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập · 6 phút

Cân bằng phương trình đốt methane và bác bỏ nhận định sai

a) Mục tiêu

Vận dụng được cân bằng phương trình đốt cháy $\mathrm{CH_4}$ và tính số mol $\mathrm{O_2}$ ; bác bỏ được nhận định sai bằng lí do khoa học.

b) Nội dung

HS làm bài tập 6 và bài tập 8 theo cặp đôi:

Bài 6: Cân bằng $\mathrm{CH_4}$ cháy và tính mol $\mathrm{O_2}$ cho $0{,}2$ mol $\mathrm{CH_4}$ .
Bài 8: Một bạn khẳng định “ $\mathrm{C_2H_4}$ thuộc alkane vì chỉ có carbon và hydrogen.” Hãy bác bỏ bằng một lí do khoa học, chỉ ra một hệ quả của cách hiểu sai và viết lại kết luận đúng.

c) Sản phẩm

Bài 6: $\mathrm{CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O}$ ; $\mathrm{O_2}$ 0,4 mol, $\mathrm{CO_2}$ 0,2 mol, $\mathrm{H_2O}$ 0,4 mol.
Bài 8: Lí do: $\mathrm{C_2H_4}$ là hydrocarbon nhưng không theo công thức $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ của alkane mạch hở, vì có liên kết đôi, thuộc alkene. Hệ quả: nếu coi $\mathrm{C_2H_4}$ là alkane sẽ bỏ qua phản ứng cộng đặc trưng của ethylene khi phân loại. Kết luận đúng: $\mathrm{C_2H_4}$ là alkene, không phải alkane.
Gợi ý chấm: bài 6 có ý đúng phương trình và số mol; bài 8 có lí do khoa học, hệ quả và phát biểu sửa đúng.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu hai bài tập, yêu cầu HS làm theo cặp đôi trong 4 phút; bài 8 cần viết đủ ba ý: lí do, hệ quả, kết luận đúng.
Học sinh
HS đọc đề, cùng bạn phân công: một bạn cân bằng phương trình, một bạn kiểm tra số mol.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV nhắc: “Đếm nguyên tử O hai vế; số mol $\mathrm{O_2}$ là 2 lần số mol $\mathrm{CH_4}$ .” Gợi ý HS bài 8 xem lại liên kết trong $\mathrm{C_2H_4}$ .
Học sinh
HS làm bài, dự kiến: “ $\mathrm{O_2}$ cần 0,4 mol”; ở bài 8: “ $\mathrm{C_2H_4}$ có liên kết đôi nên không phải alkane.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 1 cặp trình bày bài 6, 1 cặp trình bày bài 8; các nhóm còn lại nhận xét theo tiêu chí đúng phương trình, đúng số mol, lập luận có căn cứ.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày, các cặp khác góp ý, bổ sung.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: “Khi tính mol $\mathrm{O_2}$ , luôn cân bằng phương trình trước; khi phân loại hydrocarbon, cần xét cả liên kết và công thức chung.”
Học sinh
HS sửa bài làm của mình theo đáp án và ghi kết luận vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 6 phút

Xử lí tình huống rò khí nhiên liệu trong phòng kín

a) Mục tiêu

Giải thích được vì sao rò khí nhiên liệu trong phòng kín nguy hiểm ngay cả trước khi cháy; đề xuất được cách xử lí an toàn trong thực tế.

b) Nội dung

Tình huống: Buổi tối, em ngửi thấy mùi khí gas trong bếp kín của gia đình. Câu hỏi: (1) Vì sao rò khí nhiên liệu trong phòng kín nguy hiểm ngay cả trước khi có cháy? (2) Em sẽ làm gì ngay lập tức và vì sao? HS trả lời theo nhóm 4 người, viết ngắn gọn vào phiếu hoặc bảng nhóm.

c) Sản phẩm

Kết luận HS rút ra:

Khí nhiên liệu (chứa $\mathrm{CH_4}$ hoặc alkane khác) có thể tạo hỗn hợp dễ cháy nổ với không khí và làm giảm lượng oxygen trong phòng kín.
Hành động an toàn: không bật công tắc điện, không dùng lửa; rời khỏi nơi nguy hiểm; báo người lớn trong gia đình hoặc đơn vị chuyên trách.
Học sinh có thể viết thêm: cần tránh tạo tia lửa điện và không cố tìm nguồn rò khi chưa an toàn.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV đọc tình huống, nêu hai câu hỏi và yêu cầu nhóm trả lời trong 3 phút.
Học sinh
HS đọc tình huống, thảo luận nhóm nhỏ, ghi câu trả lời ngắn gọn.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, gợi ý: “Khi khí tích tụ, điều gì có thể xảy ra nếu có tia lửa điện?”
Học sinh
HS thảo luận; dự kiến: “Khí có thể tạo hỗn hợp dễ cháy nổ; không được bật công tắc vì có thể tạo tia lửa.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 nhóm trình bày; yêu cầu các nhóm khác bổ sung nếu thiếu ý an toàn.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “Rời khỏi phòng, không bật đèn hay lửa, gọi người lớn hoặc đơn vị chuyên trách.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: “Rò khí nhiên liệu trong phòng kín rất nguy hiểm. Việc đầu tiên là bảo vệ bản thân và báo ngay người có trách nhiệm.”
Học sinh
HS ghi ba việc cần làm vào vở và cam kết thực hiện khi gặp tình huống tương tự.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Quan sát mô hình phân tử alkane trên NeoEdu và điền bảng sau:

$\mathrm{CH_4}$ : số nguyên tử C = ..., số nguyên tử H = ...
$\mathrm{C_2H_6}$ : số nguyên tử C = ..., số nguyên tử H = ...
$\mathrm{C_3H_8}$ : số nguyên tử C = ..., số nguyên tử H = ...
$\mathrm{C_4H_{10}}$ : số nguyên tử C = ..., số nguyên tử H = ...

Nhiệm vụ 2: Từ bảng trên, viết công thức chung của dãy alkane theo n.

Nhiệm vụ 3: Giữa các nguyên tử C trong alkane có loại liên kết nào?

Nhiệm vụ 4: $\mathrm{C_2H_4}$ có thuộc alkane không? Vì sao?

Nhiệm vụ 5 (mặt sau): Quan sát thí nghiệm ảo đốt methane.

Hiện tượng ở phễu thuỷ tinh: ...
Hiện tượng ở bình nước vôi trong: ...
Sản phẩm của phản ứng cháy: ...
Cân bằng phương trình: $\mathrm{CH_4 + ... O_2 \rightarrow ... CO_2 + ... H_2O}$
Với $0{,}2$ mol $\mathrm{CH_4}$ : cần ... mol $\mathrm{O_2}$ , tạo ... mol $\mathrm{CO_2}$ và ... mol $\mathrm{H_2O}$ .

Hướng dẫn về nhà

Học thuộc khái niệm alkane, công thức chung $\mathrm{C_nH_{2n+2}}$ , khái niệm methane và cháy hoàn toàn.
Làm lại bài tập 6 và bài tập 8 vào vở; tự đối chiếu với đáp án đã ghi trên lớp.
Tìm hiểu thêm (trong phạm vi bài học) vì sao cần đảm bảo thông gió và kiểm tra van khí gas trong nhà; viết 3–5 dòng ghi nhớ để chia sẻ với người thân.
Ôn lại kiến thức về cân bằng phương trình hoá học để chuẩn bị cho bài tiếp theo.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.