Giáo án Đọc mở rộng trang 141

HS hiểu yêu cầu của nhiệm vụ đọc mở rộng và phân biệt được tóm tắt với phân tích, dữ kiện với ý kiến.

GV chiếu đề thực hành: “Chọn và lập phiếu đọc một tác phẩm kịch hoặc truyện có xung đột tâm lí.” GV nêu hai câu hỏi nhanh:

• Phiếu đọc khác bản chép tóm tắt trên mạng ở điểm nào?
• Trong phiếu, phần nào là dữ kiện thật, phần nào là ý kiến cá nhân?

HS nêu được: phiếu đọc gồm dữ kiện thật (nguồn, thể loại, nội dung chính, chi tiết nghệ thuật được trích hoặc mô tả đúng) và ý kiến cá nhân có căn cứ; phiếu không phải bản chép tóm tắt; không bịa trải nghiệm đọc và không ghi số liệu không có thật.

HS nhận diện được các thành phần của phiếu đọc mẫu và hiểu vì sao mỗi thành phần cần có ghi chú nguồn rõ ràng.

HS làm việc nhóm 4 với Phiếu học tập số 1 (phiếu đọc mẫu). Nhiệm vụ: đọc phiếu mẫu, gạch chân các mục bắt buộc, đánh dấu chỗ ghi nguồn và phạm vi. Câu hỏi GV đặt ra:

• Vì sao mẫu ghi “cảnh kịch do học liệu tự biên soạn” thay vì ghi là đã đọc cả cuốn sách?
• Mục “Nhận xét” khác mục “Văn bản” ở điểm nào?
  Trong phạm vi nhóm, HS dùng kỹ thuật khăn trải bàn: mỗi người ghi ý kiến vào một ô của khăn (ô cá nhân), sau đó cả nhóm thống nhất ý chung ở ô giữa.

Nhóm hoàn thành khăn trải bàn gồm: 7 mục của phiếu mẫu (Văn bản; Tác giả/xuất xứ; Nguồn và phạm vi; Thể loại/kiểu văn bản; Hai điểm tựa đã đọc; Nhận xét; Câu hỏi đọc tiếp). Ý thống nhất: ghi nguồn và phạm vi giúp người tiếp nhận biết phần nào đã đọc, tránh giả là đã đọc toàn bộ; “Nhận xét” là ý kiến có căn cứ dựa trên hai điểm tựa, còn “Văn bản” chỉ ghi thông tin nhận diện tác phẩm.

HS giải thích được tác dụng của hai chi tiết nghệ thuật trong cảnh kịch mẫu và nêu được một câu hỏi đọc tiếp có căn cứ.

GV yêu cầu HS đọc lại hai điểm tựa trong phiếu mẫu: “Bình đặt ảnh xuống để ngăn nộp” và “An dừng lại rồi gọi Hòa”. Câu hỏi GV đặt ra:

• Hai hành động này cho thấy xung đột giữa hai yêu cầu nào?
• Khoảng dừng của An có thể diễn trên sân khấu bằng những cách nào?
  HS gạch chân hành động và khoanh vùng chi tiết cho thấy xung đột tâm lí.

HS nêu được: xung đột giữa đúng hạn và quyền đồng ý được giải bằng đổi hành động; “Bình đặt ảnh xuống” là hành động ngăn nộp, cho thấy Bình kiên quyết; “An dừng lại rồi gọi Hòa” là hành động làm chậm và chuyển hướng xung đột. Khoảng dừng có thể diễn bằng im lặng, ánh mắt, cử chỉ tay (cầm rồi đặt xuống), ánh sáng hoặc âm thanh nền; mỗi cách cần giải thích được tác dụng với xung đột.

HS vận dụng quy trình thực hiện nhiệm vụ và phân biệt được các phát biểu đúng, sai về cách lập phiếu đọc.

HS làm Phiếu học tập số 2 (cá nhân, sau đó đối chiếu theo cặp), gồm hai bài:
Bài 1: Sắp xếp kế hoạch làm việc từ chuẩn bị đến hoàn thiện, gồm bốn bước: (1) Đọc yêu cầu và xác định người nhận; (2) Lập bảng chất liệu gồm mục đích nhân vật, lời thoại hoặc chỉ dẫn, quan điểm cá nhân có căn cứ; (3) Tạo bản nháp hoặc tập trình bày, kiểm tra mục đích nhân vật; (4) Xin phản hồi về quan điểm cá nhân và sửa sản phẩm.
Bài 2: Xét đúng (Đ) hoặc sai (S):
a) Khi chọn kịch cần phân biệt lời nhân vật và chỉ dẫn.
b) Phiếu đọc chỉ ghi tên sách là đã phân tích xung đột.
GV có thể dùng bài tập tương tác trên NeoEdu để HS kiểm tra nhanh.

Bài 1: (1) Đọc yêu cầu và xác định người nhận → (2) Lập bảng chất liệu → (3) Tạo bản nháp, kiểm tra mục đích nhân vật → (4) Xin phản hồi và sửa sản phẩm. Các bước có thể quay lại khi thiếu dữ kiện. Bài 2: a) Đ – cần phân biệt để biết đâu là lời thoại, đâu là chỉ dẫn sân khấu; b) S – ghi tên sách không đủ, phiếu cần nội dung phân tích và chi tiết cụ thể.

HS vận dụng kiến thức để lập khung phiếu đọc cho tác phẩm tự chọn và tự kiểm tra theo tiêu chí.

HS chọn một tác phẩm kịch hoặc truyện có xung đột tâm lí từ sách, thư viện hoặc nguồn hợp pháp, rồi lập khung phiếu với 7 thành phần như mẫu. Sau đó đổi phiếu cho bạn cùng bàn, đối chiếu theo 3 tiêu chí: có ghi nguồn và phạm vi không; hai chi tiết có được phân tích không; ý kiến có dựa trên chi tiết cụ thể không. Phần hoàn thiện được giao về nhà.

Mỗi HS có khung phiếu đọc gồm: tên tác phẩm, tác giả hoặc xuất xứ, nguồn và phạm vi đã đọc, thể loại, nội dung chính (1–2 câu), hai chi tiết nghệ thuật kèm nhận xét, một câu hỏi đọc tiếp, cảm nhận có căn cứ. Phiếu có chú thích bạn cùng bàn đánh giá theo 3 tiêu chí. Nếu chưa có sách, HS ghi rõ “chưa đọc” ở phần phạm vi và không điền trải nghiệm giả.