Giáo án Lịch sử và Địa lí 9
Lịch sử và Địa líLớp 9Phần 9. Địa lí – Chương 2. Địa lí các ngành kinh tế

Giáo án Thực hành: Tìm hiểu xu hướng phát triển ngành thương mại, du lịch

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được nội dung cơ bản của thương mại điện tử, đa dạng thị trường xuất nhập khẩu và du lịch bền vững theo hồ sơ bài học.
  • Phân biệt được mục tiêu chiến lược đến 2030 với kết quả đã đạt và nêu được vì sao cần có nguồn, năm cụ thể khi dẫn số liệu.
  • Lập được bảng xu hướng – động lực – cơ hội – rủi ro – giải pháp cho thương mại hoặc du lịch.
  • Vận dụng được tiêu chí đánh giá du lịch thông minh, nêu được giới hạn khi chỉ dựa vào số lượt tải ứng dụng.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc hồ sơ, ghi lại nguồn, năm và nội dung đã chọn; tự kiểm tra lại từng nhận định trước khi báo cáo.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS thảo luận nhóm, trình bày ngắn gọn kết quả, lắng nghe và phản biện có căn cứ trong nhóm.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đề xuất tiêu chí đánh giá và kết luận có điều kiện, nêu được nguồn hoặc cách kiểm tra tiếp theo.

b) Năng lực đặc thù

  • Nhận thức khoa học lịch sử và địa lí: phân biệt mục tiêu chiến lược, kết quả thực tế, dữ liệu làm tròn và tình huống minh hoạ trong thương mại và du lịch.
  • Tìm hiểu lịch sử và địa lí: chọn lọc, đối chiếu thông tin trong hồ sơ, tổ chức bảng xu hướng và nhận diện cơ hội, rủi ro, giải pháp.
  • Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: viết đoạn trình bày, nhận định có căn cứ và đề xuất tiêu chí đánh giá du lịch thông minh.

3. Phẩm chất

  • Trung thực: không tự tạo tỉ lệ khách hoặc doanh thu để chứng minh hiệu quả; ghi rõ khi thông tin chưa được khảo sát.
  • Trách nhiệm: nêu rõ giới hạn của kết luận, không khẳng định mọi hộ bán trực tuyến đều có lãi hoặc mọi điểm du lịch đều bền vững.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính, máy chiếu hoặc tivi để trình chiếu hồ sơ học tập và bảng xu hướng.
  • Bảng phụ hoặc khổ giấy A0 để làm khăn trải bàn và dán kết quả nhóm.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in sẵn cho các nhóm.
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/9/history_geo/dia-li-bai-11-thuc-hanh-tim-hieu-xu-huong-phat-trien-nganh-thuong-mai-du-lich (dùng ở hoạt động luyện tập để HS kiểm tra nhanh đáp án).
  • Quyết định 493/QĐ-TTg và Quyết định 147/QĐ-TTg (bản gốc hoặc trang tra cứu chính thức) để GV đối chiếu tên văn bản, không lấy số liệu ngoài hồ sơ.

2. Học sinh

  • Sách Lịch sử và Địa lí 9 (Kết nối tri thức với cuộc sống), vở ghi, bút màu.
  • Giấy A4 hoặc giấy nháp để ghi nguồn, năm và nội dung đã chọn.
  • Máy tính bảng hoặc điện thoại (nếu nhà trường cho phép) để truy cập học liệu NeoEdu.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Khởi động: Số liệu nào đã đạt, số liệu nào là mục tiêu?

a) Mục tiêu

HS nhận biết được sự khác nhau giữa mục tiêu chiến lược và kết quả đã đạt, từ đó xác định nhiệm vụ học tập của tiết thực hành.

b) Nội dung

GV đưa ra hai câu lệnh trên màn hình: (1) Một con số ghi trong quy hoạch là mục tiêu năm 2030. (2) Một con số ghi trong báo cáo là kết quả của một năm đã qua. HS đọc và trả lời nhanh: Con số nào là định hướng, con số nào là kết quả đã kiểm chứng? Cần ghi thêm thông tin gì để tin cậy được?

c) Sản phẩm

HS nêu được: mục tiêu là định hướng đến 2030, không phải số đã đạt; kết quả phải có nguồn, năm và có thể đo lại. HS ghi tên nhiệm vụ của tiết học: lập bảng xu hướng, phân tích hai báo cáo mẫu, đề xuất tiêu chí và kết luận có điều kiện.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV trình chiếu hai câu lệnh và nêu: Các em hãy xem con số nào là mục tiêu, con số nào là kết quả. Hãy nói lí do trong 30 giây.

    Học sinh

    HS đọc thầm hai câu lệnh, suy nghĩ cá nhân trong khoảng 30 giây.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, nghe một số HS trả lời để chuẩn bị các ý cho bước báo cáo.

    Học sinh

    HS ghi nhanh lí do ra giấy nháp. Ví dụ dự kiến: Con số trong quy hoạch là định hướng vì nói về mục tiêu tương lai; con số báo cáo là kết quả vì đã xảy ra và có năm cụ thể.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 HS trình bày; hỏi thêm: Làm sao biết một con số đã được đo đúng?

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: Phải có nguồn và năm; phải đo bằng số liệu thật, không suy từ một ví dụ.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Mục tiêu chiến lược là định hướng; kết quả cần đo và kiểm chứng. Từ đó GV giới thiệu nhiệm vụ của tiết học và ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi tên bài và các nhiệm vụ vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Chọn và tổ chức nguồn, lập bảng xu hướng

a) Mục tiêu

HS chọn được nguồn phù hợp, phân biệt mục tiêu với kết quả và lập được bảng xu hướng – động lực – cơ hội – rủi ro – giải pháp cho thương mại và du lịch.

b) Nội dung

Nhóm 4 HS làm việc theo kĩ thuật khăn trải bàn với Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: đọc phần Chọn và tổ chức nguồn; ghi tên hai quyết định gợi ý (493/QĐ-TTg về xuất nhập khẩu, 147/QĐ-TTg về du lịch); phân loại thông tin thành mục tiêu chiến lược và kết quả đã đạt; điền bảng xu hướng với ít nhất một dòng cho thương mại điện tử và một dòng cho du lịch bền vững. Câu hỏi GV đặt ra: Vì sao phải ghi năm và nguồn khi nêu số thực tế? Vì sao không tự tạo tỉ lệ khách hay doanh thu?

c) Sản phẩm

Bảng nhóm trên khăn trải bàn gồm: nguồn gợi ý (hai quyết định, chỉ dùng để tra cứu mục tiêu); cột mục tiêu chiến lược và cột kết quả đã đạt (chỉ ghi số có nguồn và năm); bảng xu hướng với các cột xu hướng, động lực, cơ hội, rủi ro, giải pháp. Ví dụ dòng thương mại điện tử: xu hướng là giao dịch qua phương tiện điện tử; động lực là tiếp cận khách ngoài địa phương; cơ hội là rút ngắn khâu giao dịch, gắn thanh toán và logistics; rủi ro là chi phí nền tảng, cạnh tranh, hàng giả, dữ liệu, trả hàng; giải pháp là đo doanh thu, chi phí, tỉ lệ hoàn hàng và phản hồi.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1, nêu hai câu hỏi định hướng và yêu cầu nhóm chia vai: người đọc nguồn, người ghi bảng, người kiểm tra số liệu, người trình bày.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân vai trong nhóm và đọc lại yêu cầu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV theo dõi các nhóm, nhắc HS không điền số nếu chưa có nguồn và năm; gợi ý nhóm dùng nội dung đã có trong hồ sơ.

    Học sinh

    Mỗi HS viết ý kiến cá nhân vào một ô của khăn trải bàn, sau đó nhóm thống nhất nội dung chung. Dự kiến HS ghi: Mục tiêu 2030 là định hướng; không có số khách thực tế nên không ghi tỉ lệ.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV chọn 2 nhóm trình bày bảng; các nhóm khác nhận xét ngắn: thông tin nào có nguồn, thông tin nào chỉ là giả định.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày 1 đến 2 phút. Dự kiến nhận xét: Nhóm chưa ghi năm cho một số liệu; cần bổ sung nguồn trước khi dùng.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Bảng xu hướng phải tách rõ mục tiêu và kết quả, mọi số thực tế cần nguồn và năm, không tự tạo số để chứng minh hiệu quả. GV ghi lên bảng quy tắc ghi nhớ cho bảng xu hướng.

    Học sinh

    HS hoàn thiện bảng xu hướng trong vở và ghi nhớ quy tắc chọn nguồn.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Đối chiếu báo cáo mẫu về thương mại và du lịch

a) Mục tiêu

HS giải thích được nội dung báo cáo mẫu về thương mại điện tử và du lịch thông minh, nêu được giới hạn khi sử dụng thông tin và nhận diện đúng ba khái niệm trọng tâm.

b) Nội dung

Cặp đôi đọc hai báo cáo mẫu (Báo cáo mẫu về thương mại; Báo cáo mẫu về du lịch). Nhiệm vụ: (1) Nối khái niệm với nội dung đúng: Thương mại điện tử – Giao dịch qua phương tiện điện tử; Đa dạng thị trường – Hạn chế lệ thuộc một đầu ra; Du lịch bền vững – Gắn kinh tế với bảo tồn, cộng đồng và môi trường. (2) Nêu một giới hạn khi dùng thông tin trong báo cáo. Câu hỏi GV đặt ra: Báo cáo này khẳng định điều gì và không khẳng định điều gì? Vì sao không suy ra mọi hộ bán trực tuyến đều có lãi?

c) Sản phẩm

HS ghi: Thương mại điện tử giúp tiếp cận khách ngoài địa phương, rút ngắn khâu giao dịch; đi cùng chi phí nền tảng, cạnh tranh, hàng giả, dữ liệu và trả hàng. Đa dạng thị trường giúp hạn chế lệ thuộc một đầu ra. Du lịch bền vững gắn kinh tế với bảo tồn, cộng đồng và môi trường. Giới hạn: đây là phân tích xu hướng, không phải kết luận cho mọi trường hợp; cần đo doanh thu, chi phí, tỉ lệ hoàn hàng và phản hồi. Với du lịch: công nghệ phục vụ chất lượng và bền vững, không chỉ tăng lượng khách; đây là phương án chưa khảo sát.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát hai báo cáo mẫu (trình chiếu) và yêu cầu cặp đôi hoàn thành hai nhiệm vụ trong 5 phút; nhắc HS gạch chân câu có từ khoá chỉ giới hạn.

    Học sinh

    HS đọc, gạch chân các câu khẳng định và câu nêu giới hạn.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh, hỏi từng cặp: Câu nào là kết luận chắc chắn, câu nào là điều kiện?

    Học sinh

    Cặp đôi thống nhất đáp án nối khái niệm và ghi một giới hạn. Dự kiến: Giới hạn là phân tích xu hướng, cần đo lại trước khi kết luận.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 1 cặp trình bày phần nối khái niệm, 1 cặp trình bày giới hạn; các cặp khác bổ sung.

    Học sinh

    HS trình bày ngắn gọn, dùng từ trong hồ sơ, không chép nguyên văn cả đoạn.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt ba cặp khái niệm và nhấn mạnh: Báo cáo mẫu chỉ nêu xu hướng; mọi kết luận về hiệu quả cần số liệu đo được và thời gian cụ thể.

    Học sinh

    HS ghi lại ba khái niệm và giới hạn vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập · 10 phút

Luyện tập nhận diện và đánh giá nhận định

a) Mục tiêu

HS vận dụng các khái niệm và quy tắc chọn nguồn để đánh giá nhận định, nối thông tin và hoàn thành cặp khái niệm.

b) Nội dung

HS làm bài tập 2, 3, 4, 5 trong Phiếu học tập số 2 (làm cá nhân 4 phút, kiểm tra cặp đôi 3 phút). Đề: (2) Mục tiêu chiến lược khác kết quả thực tế thế nào? A. Lấy lượt khách quy hoạch làm luôn số khách đã đón; B. Lấy số thực hiện một năm cũ thay mọi chỉ tiêu 2030; C. Mục tiêu là định hướng; kết quả cần đo và kiểm chứng; D. Thấy một cơ sở thành công là kết luận mục tiêu toàn ngành đã đạt. (3) Ghép: Thương mại điện tử – Giao dịch qua phương tiện điện tử; Đa dạng thị trường – Hạn chế lệ thuộc một đầu ra; Du lịch bền vững – Gắn kinh tế với bảo tồn, cộng đồng và môi trường. (4) Đánh giá Đúng/Sai: a) Mục tiêu chiến lược 2030 khác kết quả đã đạt; b) Lượt tải ứng dụng tự chứng minh du lịch bền vững; c) Thương mại điện tử có cả chi phí nền tảng, trả hàng và dữ liệu; d) Càng đông khách càng bảo đảm lợi ích môi trường và cư dân. (5) Hoàn thành: Đa dạng thị trường → {{1}}.

c) Sản phẩm

Đáp án: (2) C. Mục tiêu là định hướng; kết quả cần đo và kiểm chứng. (3) Thương mại điện tử → Giao dịch qua phương tiện điện tử; Đa dạng thị trường → Hạn chế lệ thuộc một đầu ra; Du lịch bền vững → Gắn kinh tế với bảo tồn, cộng đồng và môi trường. (4) a) Đ; b) S (lượt tải không chứng minh sử dụng hiệu quả); c) Đ; d) S (cần nguồn, phản hồi và sức chứa; lượng giao dịch hay lượt tải không tự chứng minh bền vững). (5) Hạn chế lệ thuộc một đầu ra. HS đối chiếu với học liệu NeoEdu để kiểm tra nhanh.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu đề bài 2 đến 5, nêu thời gian làm bài cá nhân 4 phút, sau đó đổi cặp kiểm tra.

    Học sinh

    HS nhận phiếu và làm bài cá nhân.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV nhắc HS đọc kĩ các từ khoá như chỉ, luôn, mọi, càng; GV theo dõi các cặp kiểm tra.

    Học sinh

    HS làm bài và đổi phiếu để đối chiếu. Dự kiến HS vướng ở câu 4d, cho rằng đông khách là có lợi; GV nhắc lại căn cứ.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV gọi HS trả lời từng câu, yêu cầu nêu lí do ngắn cho câu 4 và câu 2.

    Học sinh

    HS trả lời: Câu 2 chọn C vì mục tiêu là định hướng; câu 4b sai vì lượt tải chỉ nói mức tiếp cận ban đầu.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chiếu đáp án, chốt lỗi thường gặp: suy kết luận vượt phạm vi chứng cứ; GV yêu cầu HS sửa lại đáp án sai trong vở.

    Học sinh

    HS đối chiếu và sửa đáp án sai, ghi lại lí do.

Hoạt động 4: Vận dụng · 10 phút

Đề xuất tiêu chí đánh giá du lịch thông minh

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức đã học để đề xuất tiêu chí đánh giá du lịch thông minh, viết kết luận có điều kiện và nêu cách kiểm tra tiếp theo.

b) Nội dung

Cá nhân viết ngắn (khoảng 6 đến 8 dòng) trả lời: Đề xuất một tiêu chí đánh giá du lịch thông minh không chỉ dựa số lượt tải ứng dụng. Sau đó viết một kết luận có điều kiện và nêu một nguồn hoặc cách kiểm tra tiếp theo. Gợi ý: thông tin đúng, đặt giờ phù hợp sức chứa, bảo vệ di sản, tiếp cận cho các nhóm khách, phản hồi người dùng, tỉ lệ đặt thành công, sự cố dữ liệu, lợi ích cư dân. Không nhận đã khảo sát nếu chưa thực hiện.

c) Sản phẩm

Sản phẩm gợi ý: Em đề xuất đánh giá khả năng cung cấp thông tin đúng, hỗ trợ đặt giờ phù hợp sức chứa và hướng dẫn bảo vệ di sản. Lượt tải chỉ cho thấy mức tiếp cận ban đầu, không chứng minh sử dụng hiệu quả; cần thêm tỉ lệ đặt thành công, phản hồi người dùng, sự cố dữ liệu và lợi ích cư dân. Kết luận có điều kiện: nếu công nghệ làm quá tải hoặc thu dữ liệu không cần thiết thì chưa đạt mục tiêu bền vững. Cách kiểm tra tiếp: đối chiếu với số liệu có nguồn và năm của địa phương, khảo sát phản hồi khách trong một thời gian nhất định. Tiêu chí chấm gợi ý: thang 10 điểm, tiêu chí thông tin và tiếp cận 2 điểm; phân biệt lượt tải với sử dụng 3 điểm; dữ liệu, sức chứa, sự cố 3 điểm; lợi ích cư dân và bảo tồn 2 điểm.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu đề và nhắc HS: kết luận phải có điều kiện, không khẳng định khi chưa khảo sát.

    Học sinh

    HS đọc đề và suy nghĩ cá nhân 3 phút.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, gợi ý HS nhìn lại bảng xu hướng và báo cáo về du lịch.

    Học sinh

    HS viết bài ngắn vào vở. Dự kiến HS nêu tiêu chí về tiếp cận cho người khuyết tật và sức chứa điểm di sản.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 HS đọc bài; các bạn nhận xét theo tiêu chí tách lượt tải và sử dụng.

    Học sinh

    HS đọc và nhận xét ngắn: tiêu chí có căn cứ không, có chỉ ra giới hạn không.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Tiêu chí thông minh phải đo được sử dụng thực, phản hồi và bảo tồn; công nghệ cần phục vụ chất lượng và bền vững, không chỉ tăng lượng khách.

    Học sinh

    HS hoàn thiện bài viết và ghi tiêu chí chốt vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đọc phần Chọn và tổ chức nguồn và hoàn thành các mục sau.

  • Nguồn gợi ý: Quyết định 493/QĐ-TTg (xuất nhập khẩu đến 2030); Quyết định 147/QĐ-TTg (du lịch đến 2030).
  • Phân loại thông tin: Mục tiêu chiến lược (định hướng) | Kết quả đã đạt (phải có nguồn và năm).
  • Bảng xu hướng – động lực – cơ hội – rủi ro – giải pháp:
    • Thương mại điện tử: xu hướng; động lực; cơ hội; rủi ro; giải pháp.
    • Du lịch bền vững: xu hướng; động lực; cơ hội; rủi ro; giải pháp.
      Câu hỏi thảo luận:
  • Vì sao phải ghi năm và nguồn khi nêu số thực tế?
  • Vì sao không tự tạo tỉ lệ khách hay doanh thu để chứng minh hiệu quả?

Phiếu học tập số 2

Bài 2. Mục tiêu chiến lược khác kết quả thực tế thế nào?
A. Lấy lượt khách quy hoạch làm luôn số khách đã đón.
B. Lấy số thực hiện một năm cũ thay mọi chỉ tiêu 2030.
C. Mục tiêu là định hướng; kết quả cần đo và kiểm chứng.
D. Thấy một cơ sở thành công là kết luận mục tiêu toàn ngành đã đạt.

Bài 3. Ghép khái niệm với nội dung đúng:

  • Thương mại điện tử
  • Đa dạng thị trường
  • Du lịch bền vững
    Nội dung: Giao dịch qua phương tiện điện tử | Hạn chế lệ thuộc một đầu ra | Gắn kinh tế với bảo tồn, cộng đồng và môi trường.

Bài 4. Đánh giá Đúng (Đ) hoặc Sai (S):
a) Mục tiêu chiến lược 2030 khác kết quả đã đạt.
b) Lượt tải ứng dụng tự chứng minh du lịch bền vững.
c) Thương mại điện tử có cả chi phí nền tảng, trả hàng và dữ liệu.
d) Càng đông khách càng bảo đảm lợi ích môi trường và cư dân.

Bài 5. Hoàn thành cặp: Đa dạng thị trường → {{1}}. Chọn: Hạn chế lệ thuộc một đầu ra / Giao dịch qua phương tiện điện tử / Gắn kinh tế với bảo tồn, cộng đồng và môi trường.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bảng xu hướng – động lực – cơ hội – rủi ro – giải pháp cho du lịch bền vững; mọi số liệu thực tế phải ghi nguồn và năm, không tự tạo tỉ lệ khách hay doanh thu.
  • Viết đoạn 100 đến 180 chữ trình bày nội dung Báo cáo mẫu về thương mại, nêu ít nhất hai căn cứ và một giới hạn khi sử dụng thông tin.
  • Đọc lại bài đề xuất tiêu chí đánh giá du lịch thông minh; bổ sung một cách kiểm tra tiếp theo (đối chiếu nguồn đúng chủ đề hoặc khảo sát phản hồi), nêu rõ điều kiện kết luận và không nhận đã khảo sát nếu chưa thực hiện.
  • Xem bài giảng và ví dụ tại học liệu NeoEdu để ôn lại khái niệm trước tiết học sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.