Tin họcLớp 8Phần 8. Chủ đề 6. Hướng nghiệp với tin học

Giáo án Bài 16. Tin học với nghề nghiệp

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được nhiệm vụ chính và công cụ số thường dùng của ba nghề: giáo viên, kế toán, thiết kế đồ họa.
Giải thích được vì sao nhiều nghề dùng công cụ số dù không chuyên về tin học, và nghề chuyên sâu gồm phát triển phần mềm, quản trị, thiết kế số.
Nêu được năng lực cần rèn cùng trách nhiệm dữ liệu đối với từng nghề được khảo sát.
Vận dụng được cách chọn nghề dựa trên sở thích, năng lực và trải nghiệm có căn cứ, không gán nghề theo giới.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự xác định nhiệm vụ của từng nghề, tự lập kế hoạch khám phá nghề phù hợp với bản thân và tự đánh giá mức độ hoàn thành phiếu học tập.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp và nhóm, trình bày kết quả trước lớp, nhận xét và góp ý cho sản phẩm của bạn bằng thái độ tôn trọng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đề xuất trải nghiệm nhỏ, an toàn để khám phá nghề và lập kế hoạch kiểm tra sự phù hợp của bản thân với một nghề.

b) Năng lực đặc thù

NLa Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông: nhận biết được công cụ số phù hợp với từng nghề (bảng tính, phần mềm trình chiếu, phần mềm xử lí ảnh và vector).
NLb Ứng xử phù hợp trong môi trường số: nêu được trách nhiệm bảo mật số liệu, tôn trọng bản quyền tư liệu và không đưa dữ liệu thật của người khác lên mạng khi chưa được phép.
NLc Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: đề xuất trải nghiệm nhỏ dựa trên dữ liệu giả định và kiểm tra kết quả bằng phản hồi.
NLd Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học: sử dụng bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác trên NeoEdu để tự kiểm tra kiến thức.
NLe Hợp tác trong môi trường số: cùng nhóm hoàn thành bảng ba nghề trên phiếu và chia sẻ kết quả qua bảng phụ hoặc ảnh chụp đã được cho phép.

3. Phẩm chất

Trách nhiệm: HS nêu được trách nhiệm bảo mật dữ liệu và bản quyền tư liệu trong từng nghề, và cam kết không sao chép tư liệu khi làm sản phẩm.
Trung thực: HS ghi đúng kết quả thảo luận, không tự ý thêm số liệu thật vào bài tập và không kết luận nghề phù hợp hay không khi chưa có trải nghiệm.
Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ phiếu học tập, tích cực tham gia thảo luận và làm bài luyện tập, đồng thời lập kế hoạch khám phá nghề có tiến độ rõ ràng.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy tính, máy chiếu, bảng phụ đã kẻ sẵn bảng ba nghề (giáo viên, kế toán, thiết kế đồ họa) với các cột còn trống.
Phiếu học tập số 1 in cho từng nhóm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/8/informatics/bai-16-tin-hoc-voi-nghe-nghiep (dùng ở hoạt động khám phá và luyện tập).

2. Học sinh

Vở ghi, bút, giấy nháp để ghi nhanh ý kiến cá nhân.
Bút dạ và giấy khổ lớn (hoặc khăn trải bàn) cho nhóm khi trình bày.
Thiết bị có kết nối Internet khi GV cho truy cập học liệu NeoEdu theo nhóm (nếu không có, GV chiếu nội dung lên bảng).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Nghề nào cũng cần kĩ năng số?

a) Mục tiêu

Kích hoạt hiểu biết của HS về các nghề quen thuộc và công cụ số được dùng trong nghề; xác định vấn đề của bài học.

b) Nội dung

GV đặt hai câu hỏi: (1) Bố mẹ hoặc người thân của em làm nghề gì, công việc đó có dùng máy tính, điện thoại hay phần mềm nào không? (2) Theo em, chỉ người học tin học mới cần kĩ năng số hay nhiều nghề khác cũng cần?

c) Sản phẩm

Danh sách 2–3 nghề và công cụ số HS nêu được, ví dụ: bác bán hàng dùng máy quẹt thẻ, chị làm kế toán dùng bảng tính. Nhận định ban đầu: nhiều nghề khác cũng cần kĩ năng số, không riêng nghề tin học.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu hai câu hỏi trên, yêu cầu HS suy nghĩ khoảng 30 giây và ghi nhanh một nghề kèm công cụ số vào vở.
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ và ghi vắn tắt vào vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát, gợi ý thêm khi HS bí ý tưởng, ví dụ: Người bán hàng có dùng điện thoại để kiểm tra đơn không?
Học sinh
HS suy nghĩ cá nhân và viết ý kiến của mình.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 3–4 HS trả lời và ghi tóm tắt các nghề lên bảng.
Học sinh
HS trả lời, ví dụ: “Mẹ em làm kế toán, dùng bảng tính để kiểm tra số liệu.” Câu trả lời dự kiến cho câu 2: “Em nghĩ nhiều nghề cũng cần, không chỉ người làm tin học.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét và dẫn vào bài: Nhiều nghề dùng công cụ số dù không chuyên về tin học; hôm nay chúng ta tìm hiểu cách tin học gắn với nghề nghiệp và cách chọn nghề có căn cứ.
Học sinh
HS ghi tên bài vào vở và xác định mục tiêu bài học.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Cách nghề nghiệp vận hành với công nghệ số

a) Mục tiêu

Giải thích được vì sao nhiều nghề dùng công cụ số và nghề chuyên sâu gồm những nhóm nào; nhận diện năng lực quan trọng ngoài kĩ năng công cụ.

b) Nội dung

HS đọc phần Hiểu cách hoạt động trên trang bài học NeoEdu (hoặc trong sách) theo cặp đôi, trả lời bốn câu hỏi: (1) Nghề nào dùng công cụ số dù không chuyên về tin học? (2) Nghề chuyên sâu về tin học gồm những nhóm nào? (3) Ngoài kĩ năng dùng công cụ, nghề nghiệp cần những năng lực nào? (4) Vì sao không nên gán nghề theo giới và nên chọn nghề dựa trên điều gì?

c) Sản phẩm

Kiến thức HS rút ra: Nhiều nghề như giáo viên, kế toán, nhân viên bán hàng đều dùng công cụ số. Nghề chuyên sâu gồm phát triển phần mềm, quản trị hệ thống và thiết kế số. Ngoài kĩ năng công cụ, cần có năng lực giao tiếp, giải quyết vấn đề, tôn trọng dữ liệu và học liên tục. Không gán nghề theo giới; chọn nghề theo sở thích, khả năng và trải nghiệm có căn cứ.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chia lớp thành các cặp đôi, phát bốn câu hỏi trên bảng phụ và hướng dẫn HS đọc phần Hiểu cách hoạt động trên NeoEdu trong 3 phút.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, đọc tài liệu và ghi chú các ý chính.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, nhắc HS dùng ví dụ trong bài để giải thích, không chỉ ghi lại nguyên văn.
Học sinh
Từng cặp thảo luận bốn câu hỏi và thống nhất đáp án. Câu trả lời dự kiến: Câu 1: “Giáo viên, kế toán, nhân viên bán hàng.” Câu 2: “Phát triển phần mềm, quản trị, thiết kế số.” Câu 3: “Giao tiếp, giải quyết vấn đề, tôn trọng dữ liệu, học liên tục.” Câu 4: “Chọn theo sở thích, khả năng, trải nghiệm có căn cứ.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời hai cặp trình bày, mời cặp khác bổ sung hoặc phản biện bằng ví dụ cụ thể.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày; các cặp khác nhận xét. Ví dụ bổ sung: “Nghề bán hàng cần giao tiếp với khách và kiểm tra dữ liệu đơn hàng.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt kiến thức: nhiều nghề dùng công cụ số; nghề chuyên sâu có ba nhóm chính; năng lực giao tiếp, giải quyết vấn đề, tôn trọng dữ liệu và học liên tục quan trọng cùng kĩ năng công cụ; không gán nghề theo giới.
Học sinh
HS ghi kiến thức chốt vào vở, đánh dấu những ý khác biệt với suy nghĩ ban đầu.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Lập bảng ba nghề: công việc số, công cụ và năng lực

a) Mục tiêu

Ghép được công cụ số phù hợp với từng nghề, chọn năng lực cần rèn cùng trách nhiệm dữ liệu và đề xuất trải nghiệm nhỏ an toàn.

b) Nội dung

Lớp chia thành ba nhóm theo kĩ thuật Khăn trải bàn, mỗi nhóm nhận một nghề: giáo viên, kế toán, thiết kế đồ họa. Nhóm điền Phiếu học tập số 1 theo bốn nhiệm vụ: (1) nêu nhiệm vụ chính của nghề; (2) ghép công cụ số phù hợp; (3) chọn năng lực cần rèn và trách nhiệm dữ liệu; (4) đề xuất một trải nghiệm nhỏ an toàn. Sau đó, các nhóm đi tham quan và bổ sung cho bảng phụ.

c) Sản phẩm

Bảng ba nghề hoàn chỉnh. Giáo viên: nhiệm vụ soạn và tổ chức bài giảng, theo dõi học sinh, giao tiếp với phụ huynh; công cụ: phần mềm trình chiếu, phần mềm tạo bài học; năng lực: giao tiếp và học liên tục; trách nhiệm: bảo mật thông tin, điểm số của học sinh; trải nghiệm: tự tạo bài trình chiếu ngắn 3 trang và nhờ bạn góp ý. Kế toán: nhiệm vụ ghi chép, xử lí số liệu thu chi, lập báo cáo; công cụ: bảng tính; năng lực: cẩn thận và kiểm tra số liệu; trách nhiệm: bảo mật số liệu, kiểm tra lại công thức; trải nghiệm: lập bảng thu chi giả định của lớp và kiểm tra tổng. Thiết kế đồ họa: nhiệm vụ tạo ấn phẩm, poster, bố cục hình ảnh; công cụ: phần mềm xử lí ảnh và vector; năng lực: thẩm mĩ, bố cục và tôn trọng bản quyền; trách nhiệm: chỉ dùng tư liệu tự tạo hoặc được phép; trải nghiệm: làm một poster giới thiệu sách bằng tư liệu tự tạo, nhờ phản hồi.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chia nhóm và phát Phiếu học tập số 1; giao mỗi nhóm một nghề, yêu cầu điền đầy đủ bốn nhiệm vụ trong 6 phút, sau đó đi sang nhóm khác để bổ sung.
Học sinh
Các nhóm nhận nhiệm vụ, phân công người ghi, người đọc và người trình bày.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS dùng ví dụ thực tế để điền, nhắc các nhóm chỉ dùng dữ liệu giả định, không đưa thông tin thật của người khác vào sản phẩm.
Học sinh
Nhóm thảo luận và điền phiếu. Ví dụ nhóm kế toán: “Bảng tính dùng để tính và kiểm tra số liệu, cần bảo mật thông tin tài chính.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV tổ chức tham quan: mỗi nhóm để lại một nhận xét hoặc bổ sung trên khăn trải bàn của nhóm khác, sau đó mời một đại diện trình bày nhanh.
Học sinh
HS đi quan sát, ghi bổ sung và trình bày kết quả. Câu trả lời dự kiến: “Nhóm thiết kế cần tôn trọng bản quyền khi dùng ảnh, nên chỉ dùng ảnh tự chụp hoặc được phép.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đối chiếu bảng hoàn chỉnh và chốt: mỗi nghề đều có công cụ số, năng lực cần rèn và trách nhiệm dữ liệu riêng; trải nghiệm nhỏ phải an toàn và dùng dữ liệu giả định hoặc đã được cho phép.
Học sinh
HS hoàn thiện bảng ba nghề vào vở và ghi nhớ trách nhiệm dữ liệu của từng nghề.

Hoạt động 3: Luyện tập · 10 phút

Kiểm tra nhanh kiến thức nghề nghiệp và tin học

a) Mục tiêu

Vận dụng được kiến thức về công cụ số, tiêu chí chọn nghề và trách nhiệm nghề nghiệp để làm bài tập.

b) Nội dung

HS làm bài tập trắc nghiệm và đúng/sai (đề bài 1–6 trong bài học). HS có thể làm trên NeoEdu nếu có thiết bị, hoặc làm trên giấy rồi đối chiếu với đáp án GV chiếu.
Bài 1: Kế toán thường cần công cụ gì cho dữ liệu dạng bảng? A. Bảng tính; B. Phần mềm chỉ ghi âm; C. Phần mềm chỉ chỉnh ảnh; D. Phần mềm chỉ vẽ sơ đồ.
Bài 2: Chọn nghề nên dựa vào điều gì? A. Chỉ danh sách nghề đang được quảng cáo; B. Sở thích, năng lực và trải nghiệm; C. Chỉ một điểm số duy nhất hiện tại; D. Chỉ tên nghề nghe hấp dẫn.
Bài 3: Chỉ người làm nghề tin học mới cần kĩ năng số. Đúng hay sai?
Bài 4: Thiết kế đồ họa cần tôn trọng quyền tư liệu. Đúng hay sai?
Bài 5: Ghép đúng khái niệm và tác dụng: Kế toán – ?; Giáo viên – ?; Thiết kế đồ họa – ? (Xử lí số liệu có kiểm tra; Tổ chức dạy học với công cụ số; Truyền đạt bằng hình ảnh).
Bài 6: Chọn các liên hệ nghề và trách nhiệm đúng: A. Kế toán dùng bảng tính và kiểm tra tính đúng số liệu; B. Thiết kế đồ họa cần bố cục và quyền tư liệu; C. Giáo viên không bao giờ cần kĩ năng số; D. Sở thích hiện tại đủ để loại trừ vĩnh viễn mọi nghề khác.

c) Sản phẩm

Đáp án: Bài 1: A (Bảng tính hỗ trợ tính và kiểm tra số). Bài 2: B (Cần nhiều căn cứ và cơ hội bình đẳng). Bài 3: Sai (Nhiều nghề khác dùng và chịu trách nhiệm với dữ liệu số). Bài 4: Đúng (Bản quyền là trách nhiệm nghề nghiệp). Bài 5: Kế toán – Xử lí số liệu có kiểm tra; Giáo viên – Tổ chức dạy học với công cụ số; Thiết kế đồ họa – Truyền đạt bằng hình ảnh. Bài 6: A và B (Nghề có cả kĩ năng công cụ và trách nhiệm; không kết luận nghề vội vàng; C và D sai).

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu sáu câu hỏi (hoặc mở NeoEdu cho nhóm làm bài tương tác), nêu yêu cầu làm cá nhân trong 5 phút.
Học sinh
HS đọc đề, làm bài cá nhân và ghi đáp án ra giấy nháp.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV theo dõi, hỗ trợ HS gặp khó khăn ở câu 2 và câu 6 bằng cách nhắc lại tiêu chí chọn nghề và trách nhiệm dữ liệu.
Học sinh
HS làm bài; nhóm đôi trao đổi nhanh khi chưa chắc chắn.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV chiếu đáp án, mời HS giơ tay hoặc chọn đáp án trên thiết bị, ghi nhận số câu đúng.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa lỗi và nêu lí do cho câu sai. Ví dụ: “Em chọn sai câu 6 vì nghĩ giáo viên không cần kĩ năng số.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhấn mạnh: mọi nghề đều có công cụ số và trách nhiệm dữ liệu; không kết luận nghề vội vàng; chọn nghề cần nhiều căn cứ.
Học sinh
HS ghi lại các câu sai và lí do đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 8 phút

Kế hoạch khám phá nghề của em

a) Mục tiêu

Đề xuất được kế hoạch khám phá nghề phù hợp với sở thích cá nhân, có trải nghiệm nhỏ an toàn, không tự kết luận vội.

b) Nội dung

Tình huống: Em thích vẽ nhưng chưa biết lập trình. HS lập kế hoạch khám phá nghề gồm: (1) nghề hoặc nhóm nghề muốn tìm hiểu; (2) một trải nghiệm nhỏ dùng công cụ số được phép (ví dụ: thử bố cục, ảnh bằng phần mềm được phép); (3) cách nhờ phản hồi từ thầy cô hoặc người hướng dẫn; (4) cách tránh kết luận vội về bản thân. Bài tập này có thể tiếp tục ở nhà.

c) Sản phẩm

Kế hoạch gồm ít nhất bốn mục: nghề khám phá; trải nghiệm nhỏ (ví dụ: làm một trang giới thiệu sách bằng tư liệu tự tạo, lưu sản phẩm bằng tên rõ nghĩa); cách nhận phản hồi; cam kết không kết luận vội. Ghi nhận: lập trình là một năng lực có thể học thêm, không phải lí do loại trừ.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu tình huống và yêu cầu HS lập kế hoạch 4 mục trong 3 phút, lưu ý dùng dữ liệu giả định và tư liệu tự tạo.
Học sinh
HS đọc tình huống và ghi kế hoạch vào vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, gợi ý HS nêu trải nghiệm cụ thể và an toàn.
Học sinh
HS hoàn thành kế hoạch cá nhân. Ví dụ: “Em sẽ thử bố cục một tấm poster bằng phần mềm được phép và nhờ bạn góp ý.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2–3 HS chia sẻ kế hoạch, nhận xét mức độ an toàn và tính khả thi.
Học sinh
HS trình bày và lắng nghe góp ý. Câu trả lời dự kiến: “Em sẽ không kết luận mình không hợp nghề thiết kế nếu chưa thử.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét và chốt: chọn nghề dựa trên trải nghiệm có căn cứ, phản hồi và sự học liên tục; trải nghiệm phải an toàn và tôn trọng bản quyền.
Học sinh
HS hoàn thiện kế hoạch và ghi nhận lời khuyên của GV vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nghề được giao: ……………………

Nhiệm vụ chính của nghề (ít nhất hai việc):
Công cụ số phù hợp (ghép với nhiệm vụ đã nêu):
Năng lực cần rèn:
Trách nhiệm dữ liệu (bảo mật, bản quyền, kiểm tra số liệu):
Trải nghiệm nhỏ an toàn (dùng dữ liệu giả định hoặc tư liệu tự tạo, nêu cách nhờ phản hồi):
Ghi chú nhóm: Không đưa dữ liệu thật của người khác vào sản phẩm; không gán nghề theo giới.

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thiện kế hoạch khám phá nghề của em theo bốn mục đã lập trên lớp, ghi rõ nghề muốn tìm hiểu và trải nghiệm nhỏ dùng công cụ số được phép.
Thực hiện trải nghiệm nhỏ: làm một trang giới thiệu sách bằng tư liệu tự tạo (hoặc dữ liệu giả định), lưu sản phẩm bằng tên rõ nghĩa, mở lại để kiểm tra và nhờ một người bạn hoặc người thân góp ý.
Tự kiểm tra lại bài học trên NeoEdu (neoedu.vn/learn/8/informatics/bai-16-tin-hoc-voi-nghe-nghiep) và ghi lại một nghề em muốn tìm hiểu thêm cùng lí do dựa trên căn cứ cụ thể.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.