Giáo án Bản tin về hoa anh đào

Huy động trải nghiệm đọc tin tức của HS; tạo tâm thế và xác định nhiệm vụ đọc hiểu bản tóm lược.

GV đặt câu hỏi: Trong các tin tức em thường đọc hằng ngày, loại tin nào khiến em chú ý nhất? Vì sao? Sau đó GV nêu thêm: Có khi em đọc một tin nhỏ về vẻ đẹp của thiên nhiên và thấy lòng nhẹ đi. Em nghĩ điều đó có ý nghĩa gì không? HS nêu nhanh cảm nhận, GV dẫn vào bài và nêu nhiệm vụ: đọc bản tóm lược để tìm xem người viết nhìn các bản tin về hoa như thế nào.

HS nêu được ít nhất hai loại tin (tin biến động, tin về vẻ đẹp thiên nhiên) và lí do chọn; xác định được nhiệm vụ đọc: tìm cách nhìn của người viết đối với những bản tin về hoa.

Nêu được thể loại của tác phẩm gốc; phân biệt nhan đề có chữ bản tin với thể loại thực của văn bản; nêu được mạch trình bày của bản tóm lược.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc lại bản tóm lược và trả lời: (1) Nhan đề có chữ bản tin, vậy văn bản có phải là bản tin không? (2) Ghi chú về nguyên tác cho biết tác phẩm thuộc thể loại nào? (3) Bản tóm lược được trình bày theo những bước nào? Sắp xếp các bước: nhắc người bạn làm báo; kể những bản tin mùa hoa; suy ngẫm ý nghĩa điều tốt lành.

• Nhan đề có chữ bản tin nhưng văn bản đang học là tản văn bàn về những bản tin, không đồng nhất hai thể loại.\n- Nguyên tác thuộc thể tản văn; bản tóm lược văn xuôi không giữ nguyên thể thơ hay lời kể.\n- Mạch trình bày: Nhắc người bạn làm báo → Kể những bản tin mùa hoa → Suy ngẫm ý nghĩa điều tốt lành.

Giải thích được cái tôi bình luận, ý nghĩa của tin về hoa và lí do bài văn không phủ nhận báo chí điều tra; nhận ra sắc thái suy ngẫm, không xếp tin đơn giản thành tốt và xấu.

Nhóm 4 HS thảo luận Phiếu học tập số 1 trong 12 phút. Các câu hỏi: (1) Cái tôi bình luận bộc lộ thái độ gì của người viết? (2) Vì sao có thể nói những tin về hoa giúp con người chú ý vẻ đẹp quanh mình? (3) Vì sao việc trân trọng tin về hoa không có nghĩa là phủ nhận báo chí điều tra vấn đề nghiêm trọng? (4) Vì sao phân tích cần giữ sắc thái suy ngẫm thay vì xếp tin đẹp là tốt, tin xấu là vô ích? Mỗi câu cần có chi tiết hoặc ý từ bản tóm lược làm căn cứ.

• Cái tôi bình luận bộc lộ sự trân trọng và niềm vui trước những bản tin về hoa.\n- Những tin về hoa giúp con người chú ý vẻ đẹp quanh mình, từ đó làm cho đời sống có thêm sự tinh tế.\n- Trân trọng tin về hoa không phủ nhận báo chí điều tra; hai việc làm khác nhau đều cần thiết.\n- Phân tích phải giữ sắc thái suy ngẫm; tin xấu và tin đẹp đều có vai trò trong việc nhìn nhận cuộc sống, không nên đánh giá giản đơn.

Thực hành ghi sổ đọc ba cột (chi tiết – nhận xét – lí giải); kiểm tra nhận xét có được chi tiết hỗ trợ; nhận biết giới hạn của bản tóm lược.

HS làm việc cá nhân theo Phiếu học tập số 2 trong 5 phút, sau đó đổi vở cho bạn cùng bàn kiểm tra. Nhiệm vụ: chọn một chi tiết trong bản tóm lược, viết một nhận xét và giải thích. Ghi nhớ: không xem bản tóm lược như bản sao của tác phẩm; khi có sách nên đọc văn bản gốc để cảm nhận giọng kể, nhịp và lựa chọn từ.

• Mỗi HS hoàn thành ít nhất một dòng sổ đọc ba cột: chi tiết “Những bản tin nhỏ về hoa được nhìn như việc làm ý nghĩa” – nhận xét: người viết trân trọng việc theo dõi vẻ đẹp thiên nhiên – lí giải: cách nhìn này giúp con người chú ý đến cái đẹp bình dị.\n- Nhận biết được bản tóm lược do nhóm biên soạn viết mới, không thay thế được văn bản gốc.

Củng cố kiến thức về thể loại, nội dung và cách đọc có căn cứ; rèn kĩ năng đối chiếu nhận định với ngữ liệu.

HS làm bài tập 2, 3, 4, 5, 6 (đề dưới đây) trên Phiếu học tập hoặc vở, sau đó đối chiếu đáp án. GV có thể dùng bài tập tương tác trên trang NeoEdu để HS kiểm tra nhanh. Đề:\n- Bài 2: Theo ghi chú về nguyên tác đi kèm bản tóm lược, tác phẩm thuộc dạng nào? A. thơ năm chữ; B. nghị luận văn học; C. tản văn; D. truyện ngắn.\n- Bài 3: Nhận định nào khái quát đúng trọng tâm văn bản đang đọc? A. vẻ đẹp lao động và sự chung sức; B. trân trọng vẻ đẹp bình dị và sự chú ý có trách nhiệm; C. lòng trắc ẩn với những sinh linh nhỏ bé; D. học từ thiên nhiên và kinh nghiệm của người lao động.\n- Bài 4: Xét từng nhận định: a) Những bản tin nhỏ về hoa được nhìn như việc làm ý nghĩa; b) Có chữ bản tin trong nhan đề nên tác phẩm chỉ là bản tin khách quan; c) Trân trọng tin về hoa nghĩa là phủ nhận mọi tin điều tra vấn đề xã hội. (Đúng/Sai)\n- Bài 5: Sắp xếp ba bước theo mạch trình bày trong bản tóm lược: (1) Suy ngẫm ý nghĩa điều tốt lành; (2) Nhắc người bạn làm báo; (3) Kể những bản tin mùa hoa.\n- Bài 6: Chọn hai nhận xét được bản tóm lược và bình giải hỗ trợ: A. trân trọng vẻ đẹp bình dị và sự chú ý có trách nhiệm; B. Những bản tin nhỏ về hoa được nhìn như việc làm ý nghĩa; C. Có chữ bản tin trong nhan đề nên tác phẩm chỉ là bản tin khách quan; D. Trân trọng tin về hoa nghĩa là phủ nhận mọi tin điều tra vấn đề xã hội.

Đáp án:\n- Bài 2: C. Ghi chú xác định nguyên tác là tản văn; không suy thể loại từ hình thức văn xuôi của bản tóm lược.\n- Bài 3: B. Trân trọng vẻ đẹp bình dị và sự chú ý có trách nhiệm.\n- Bài 4: a) Đúng; b) Sai, vì nhan đề có chữ bản tin nhưng văn bản là tản văn bàn về những bản tin; c) Sai, vì đây là cách hiểu vượt quá ngữ liệu; văn bản không phủ nhận báo chí điều tra.\n- Bài 5: (2) Nhắc người bạn làm báo → (3) Kể những bản tin mùa hoa → (1) Suy ngẫm ý nghĩa điều tốt lành.\n- Bài 6: A và B.

Vận dụng chủ đề trân trọng vẻ đẹp bình dị và sự chú ý có trách nhiệm vào đời sống thật; nhận ra giới hạn của phép liên hệ.

HS làm việc theo cặp đôi, đề xuất một việc làm hoặc cách nhìn trong đời sống phù hợp với chủ đề, xuất phát từ chi tiết “Những bản tin nhỏ về hoa được nhìn như việc làm ý nghĩa”. Mỗi cặp nêu một tình huống thật (ví dụ: ở trường, ở khu phố), một việc làm cụ thể, và chỉ ra phần khác biệt giữa văn bản với tình huống đó. Lưu ý: không coi tản văn là hướng dẫn thao tác.

Mỗi cặp có một phương án liên hệ gồm: tình huống, việc làm cụ thể, lí do dựa trên chi tiết trong văn bản và phần khác biệt. Ví dụ dự kiến: Tình huống: nhóm bạn trong lớp chia sẻ những điều đẹp ở trường; việc làm: mỗi tuần ghi lại một điều tốt lành; lí do: chi tiết tin về hoa giúp con người chú ý vẻ đẹp quanh mình. Khác biệt: đời sống không chỉ có điều đẹp, vẫn cần chú ý và xử lí các vấn đề nghiêm trọng.