Giáo án Ôn tập học kì 2 – Phiếu học tập số 2

Huy động kiến thức đọc hiểu văn bản thông tin và xác định nhiệm vụ ôn tập của tiết học.

HS đọc thầm ngữ liệu “Góc đổi sách lớp 7B” trên máy chiếu. GV đặt ba câu hỏi: (1) Đoạn văn nói về hoạt động gì của lớp 7B? (2) Đoạn văn đưa ra những quy định nào? (3) Theo em, một hoạt động chung như vậy cần điều gì để mọi người yên tâm tham gia?

Dự kiến: Đoạn văn nói về hoạt động gửi, mượn và trả sách trong góc đổi sách của lớp vào giờ sinh hoạt thứ sáu. Các quy định gồm: mỗi bạn gửi tối đa hai sách; ghi tên sách và tình trạng vào sổ; mượn theo lượt và thống nhất ngày trả; để sách trên kệ khô; báo ngay khi hư hỏng; cuối tháng chỉ công bố tổng số lượt mượn. Nhiệm vụ ôn tập: đọc hiểu văn bản thông tin, tiếng Việt và viết đoạn phân biệt dữ kiện với suy luận.

Nêu được dạng văn bản, ý chính và giải thích được chi tiết trực tiếp trong ngữ liệu.

HS làm việc theo cặp đôi, dùng Phiếu học tập số 2 để trả lời câu 2, 3, 4 và 5. Câu 2: Ngữ liệu được viết theo dạng nào? A. văn bản thông tin; B. truyện; C. thơ bốn chữ; D. nghị luận. Câu 3: Ý chính phù hợp nhất là gì? A. chỉ cổ vũ thắng thua; B. chỉ giới thiệu một món hàng; C. phủ nhận việc lắng nghe người khác; D. chia sẻ sách cần quy tắc rõ và bảo vệ lòng tin. Câu 4: Chi tiết nào có trong ngữ liệu? A. một cuộc thi bơi trong hồ; B. một bữa tiệc sinh nhật không được nhắc; C. Lớp chỉ công bố tổng số lượt mượn; D. một chuyến bay sang châu Âu. Câu 5: Sắp xếp trình tự ý theo ngữ liệu.

Câu 2: A (văn bản thông tin), vì đoạn văn trình bày quy định và hoạt động của một tổ chức nhỏ với mục đích thông tin, không kể chuyện và không có vần nhịp. Câu 3: D, vì các câu trong đoạn đều xoay quanh quy tắc gửi, mượn, bảo quản và bảo vệ thông tin cá nhân. Câu 4: C, vì có chi tiết trực tiếp “Lớp chỉ công bố tổng số lượt mượn”. Câu 5: Gửi sách và ghi tình trạng → Mượn theo lượt và giữ sách → Báo cáo tổng số không lộ thông tin riêng. Kiến thức HS rút ra: xác định dạng văn bản dựa vào hình thức và mục đích; ý chính nằm ở các câu liên kết; chi tiết trực tiếp được kiểm tra bằng cách đối chiếu với câu trong ngữ liệu.

Nhận biết được chức năng của cước chú, cách ghi tài liệu tham khảo và yêu cầu khi trích số liệu.

HS làm câu 6, 7, 8 theo nhóm bốn, sau đó nhóm đối chiếu kết quả. GV lưu ý: các câu hỏi tiếng Việt có ngữ liệu riêng, không mặc định nằm trong văn bản “Góc đổi sách”. Câu 6: Cước chú chủ yếu giúp: A. tự tăng số liệu; B. che nguồn; C. giải thích hoặc nêu nguồn cho chi tiết; D. thay toàn bộ văn bản chính. Câu 7: Tài liệu tham khảo nên gồm: A. chỉ tên mạng xã hội; B. nguồn thực sự đã sử dụng; C. mọi trang nghe tên; D. nguồn không kiểm tra. Câu 8: Khi trích số liệu từ báo cáo, điều cần giữ là: A. nguồn, năm và đơn vị/phạm vi; B. chỉ số lớn nhất; C. chỉ màu biểu đồ; D. bỏ thời điểm.

Câu 6: C, vì cước chú tách phần phụ khỏi dòng chính để giải thích hoặc nêu nguồn cho chi tiết. Câu 7: B, vì tài liệu tham khảo phải ghi đúng những nguồn đã thực sự sử dụng. Câu 8: A, vì nguồn, năm và đơn vị/phạm vi quyết định ý nghĩa của số liệu. Kiến thức HS rút ra: cước chú bổ sung, không thay thế văn bản chính; trích dẫn và tài liệu tham khảo phải trung thực; số liệu chỉ có ý nghĩa khi đi kèm nguồn, thời điểm và phạm vi.

Giải thích được một chi tiết trong ngữ liệu và nối chi tiết đó với chủ đề của văn bản.

HS làm câu 9 theo cặp đôi: Chọn chi tiết “Lớp chỉ công bố tổng số lượt mượn” và giải thích chi tiết này cho thấy chủ đề “chia sẻ sách cần quy tắc rõ và bảo vệ lòng tin”. Yêu cầu: nêu chi tiết, lí giải, rồi diễn đạt thành một đến hai câu.

Đáp án tham khảo (không phải lời giải duy nhất): Chi tiết “Lớp chỉ công bố tổng số lượt mượn” cho thấy lớp chỉ chia sẻ thông tin cần thiết để mọi người theo dõi hoạt động chung. Việc không đăng tên và thông tin cá nhân lên mạng giúp các bạn yên tâm gửi sách, vì thế quy tắc này góp phần bảo vệ lòng tin. Thang chấm: chi tiết đúng (4 điểm), lí giải (4 điểm), diễn đạt (2 điểm). Một lời giải cần nối chi tiết với thái độ hoặc thông điệp, không chỉ chép lại câu văn.

Viết được đoạn 5–7 câu phân biệt điều văn bản nói với suy luận riêng của bản thân, có căn cứ rõ ràng.

HS viết đoạn 5–7 câu theo yêu cầu câu 10: phân biệt điều văn bản nói với suy luận riêng của em. Gợi ý cấu trúc: nêu một dữ kiện rõ ràng lấy từ ngữ liệu; đưa một nhận xét có dấu hiệu suy luận như “em nghĩ”, “theo em”; nêu căn cứ cho nhận xét; không thêm sự việc không có trong ngữ liệu.

Đoạn tham khảo: Văn bản cho biết mỗi bạn chỉ gửi tối đa hai sách và cuối tháng lớp chỉ công bố tổng số lượt mượn. Em nghĩ quy định này giúp các bạn ít lo bị lộ thông tin cá nhân hơn. Căn cứ của suy luận này là việc lớp không đăng tên và thông tin cá nhân lên mạng. Đây là ý kiến riêng của em, không phải nội dung trực tiếp của ngữ liệu. Thang chấm: phân biệt đúng (4 điểm), căn cứ (4 điểm), diễn đạt (2 điểm). Kiến thức HS rút ra: dữ kiện trong văn bản phải có căn cứ rõ; suy luận cần được đánh dấu và có lí do; không biến suy đoán thành sự kiện.

Vận dụng kiến thức về văn bản thông tin và cách lập luận có căn cứ để đề xuất một quy tắc phù hợp cho hoạt động chia sẻ sách ở lớp em.

HS suy nghĩ về góc sách hoặc hoạt động chia sẻ đồ dùng học tập ở lớp mình. Mỗi HS nêu một quy tắc đề xuất (ví dụ: ghi sổ mượn trả, báo ngay khi hư hỏng, không công khai thông tin cá nhân) và viết hoặc nói 3–4 câu có căn cứ, tách rõ điều đã có trong ngữ liệu và ý kiến riêng.

Sản phẩm dự kiến: một đề xuất 3–4 câu, ví dụ: “Em đề xuất lớp ghi tên người mượn và ngày trả vào sổ, vì quy định này giúp theo dõi sách rõ ràng, giống cách lớp 7B đã làm. Theo em, quy tắc này giúp mọi người yên tâm chia sẻ hơn.” Kiến thức HS vận dụng: quy tắc rõ ràng và bảo vệ thông tin giúp duy trì lòng tin trong hoạt động chung.