Giáo án Bài 1. Thiết bị vào – ra

Huy động kiến thức đã có của HS về các thiết bị máy tính quen thuộc và xác định vấn đề: thiết bị nào đưa dữ liệu vào máy, thiết bị nào đưa kết quả ra cho người dùng.

HS chơi trò chơi theo nhóm: GV đưa lần lượt từng thẻ tên thiết bị lên bảng (bàn phím, chuột, micro, máy quét, màn hình cảm ứng, loa, máy in). Nhóm giơ bảng ghi chữ VÀO hoặc RA. Câu hỏi GV đặt ra: Vì sao bạn chọn như vậy? Màn hình cảm ứng khác màn hình thường ở điểm nào? Nếu nhận chạm và hiển thị thì thiết bị đó đưa dữ liệu theo chiều nào?

HS nêu được: Thiết bị vào gồm bàn phím, chuột, micro, máy quét. Thiết bị ra gồm màn hình, loa, máy in. Màn hình cảm ứng vừa nhận chạm (vào) vừa hiển thị (ra). Từ đó HS đặt câu hỏi: Làm thế nào để phân loại đúng và giải thích được vai trò của từng thiết bị?

Hình thành kiến thức về thiết bị vào và thiết bị ra; nêu được khái niệm và lấy được ví dụ cho từng loại.

HS làm việc nhóm 4 bạn với Phiếu học tập số 1: đọc khái niệm trong bài giảng (GV trình chiếu), sau đó điền bảng phân loại gồm các thiết bị bàn phím, chuột, micro, máy quét, camera, màn hình, loa, máy in, màn hình cảm ứng. Mỗi nhóm trình bày một ví dụ về dữ liệu đi vào và kết quả đi ra của cùng một việc (ví dụ: quét tranh, nghe nhạc).

Thiết bị vào: bàn phím, chuột, micro, máy quét, camera (đưa dữ liệu vào máy).
Thiết bị ra: màn hình, loa, máy in (đưa kết quả đến người dùng).
Kiến thức HS rút ra: Thiết bị vào đưa dữ liệu vào máy; thiết bị ra đưa kết quả đến người dùng; cùng một thiết bị có thể vừa vào vừa ra (màn hình cảm ứng).

Giải thích được vai trò kép của màn hình cảm ứng và nêu được các quy tắc an toàn khi kết nối thiết bị.

GV đưa tình huống: Một bạn muốn cắm micro vào cổng không vừa, bạn ấy dùng lực mạnh; một bạn khác định tự mở vỏ loa khi loa không kêu. HS thảo luận theo cặp: Màn hình cảm ứng có vai trò gì? Cần làm gì để kết nối thiết bị an toàn?

Màn hình cảm ứng: vừa nhận chạm (vào), vừa hiển thị (ra).
Quy tắc an toàn: kết nối theo hướng dẫn, đúng loại cổng và hướng cắm; không dùng lực mạnh; giữ tay khô khi thao tác; không tự mở vỏ thiết bị điện, cần nhờ người có chuyên môn.
Kiến thức HS rút ra: Kết nối đúng cách giúp tránh hỏng thiết bị và đảm bảo an toàn.

Củng cố khái niệm thiết bị vào – ra, vai trò màn hình cảm ứng và quy tắc an toàn qua các câu hỏi trắc nghiệm, đúng sai và ghép đôi.

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm 6 câu. Sau đó HS truy cập trang bài học NeoEdu để làm bài tập tương tác và tự kiểm tra. Đề bài:

1. Thiết bị nào là đầu vào âm thanh? A. Micro; B. Loa; C. Máy in; D. Màn chiếu.
2. Màn hình cảm ứng có vai trò nào? A. Chỉ ra; B. Vừa vào vừa ra; C. Chỉ lưu; D. Chỉ truyền điện.
3. Máy quét có thể nhận ảnh từ bản giấy. (Đúng/Sai)
4. Có thể dùng lực mạnh để cắm đầu nối không vừa cổng. (Đúng/Sai)
5. Ghép: Micro; Loa; Máy quét với Phát âm; Thu âm; Số hóa bản giấy.
6. Muốn số hóa tranh giấy, thu lời giới thiệu rồi trình chiếu cả hình và tiếng, chọn các phương án đúng: A. Dùng máy quét/camera làm đầu vào hình; B. Dùng micro làm đầu vào tiếng, màn hình và loa làm đầu ra; C. Dùng loa làm thiết bị thu lời nói chính thay micro; D. Dùng máy in để phát lại tệp âm thanh.

Đáp án:

1. A (Micro biến tiếng thành dữ liệu đầu vào).
2. B (Hiển thị là ra, nhận chạm là vào).
3. Đúng (Ảnh số tạo từ việc quét là dữ liệu vào).
4. Sai (Cần đúng loại cổng và hướng cắm; tránh hỏng hoặc nguy hiểm).
5. Micro – Thu âm; Loa – Phát âm; Máy quét – Số hóa bản giấy.
6. A, B (Máy quét/camera nhận hình, micro nhận âm thanh; màn hình và loa đưa hình, tiếng ra).
   HS tự nhận xét: số câu đúng, các câu sai và lý do sai.

Vận dụng kiến thức thiết bị vào – ra để lập phương án số hóa tranh vẽ giấy, thu lời giới thiệu và trình chiếu kèm âm thanh, đồng thời kiểm tra điều kiện áp dụng.

Dữ liệu và tình huống giả định (không phải quan sát thực tế): Nhóm cần số hóa một bức tranh vẽ trên giấy và thu lời giới thiệu, sau đó trình chiếu cả hình và tiếng. HS lập phương án gồm các bước:

1. Chọn máy quét hoặc camera để đưa hình vào.
2. Chọn micro để thu lời giới thiệu.
3. Lưu hình và âm thanh được phép sử dụng bằng tên rõ nghĩa.
4. Mở bản trình chiếu qua màn hình và loa.
   HS ghi thêm: Nếu không có máy quét thì dùng gì và kiểm tra chất lượng nào?

Phương án mẫu: Đầu vào: tranh được máy quét hoặc camera chuyển thành ảnh; micro nhận tiếng nói. Đầu ra: màn hình hiển thị tranh; loa phát lời giới thiệu. Lưu ý: giữ bản gốc, đặt tên tệp rõ nghĩa, kiểm tra lại sau khi mở; thử âm lượng vừa phải; không thu tiếng người khác khi chưa xin phép.
Thang chấm gợi ý (1 điểm): đầu vào hình và tiếng 0,4; đầu ra hình và tiếng 0,4; an toàn và xin phép 0,2.
Phương án thay thế: dùng camera được phép; chụp đủ tranh, thẳng, đủ sáng, không lộ thông tin riêng; kiểm tra chữ hoặc chi tiết không bị mờ (thay thế đúng 0,4; chất lượng 0,4; riêng tư 0,2).