Công nghệLớp 6Chương 4. Đồ dùng điện trong gia đình

Giáo án Bài 10. Khái quát về đồ dùng điện trong gia đình

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được đồ dùng điện trong gia đình biến đổi điện năng thành ánh sáng, chuyển động không khí hoặc nhiệt để phục vụ sinh hoạt.
Đọc được điện áp định mức (V) và công suất định mức (W) ghi trên nhãn thiết bị và giải thích được ý nghĩa của chúng.
Giải thích được công suất là tốc độ tiêu thụ điện năng, không phải tổng điện năng đã dùng.
Vận dụng được công thức $E = P \times t$ với P tính bằng kW, t tính bằng giờ để tính điện năng tiêu thụ (kWh).
Vận dụng được các yếu tố an toàn khi chọn và sử dụng đồ dùng điện: nhu cầu, thông số, an toàn, hiệu quả, chi phí.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc nhãn thiết bị mẫu, tự đối chiếu thông tin với phiếu học tập và tự kiểm tra đáp án bài tập.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn, thống nhất ý kiến và trình bày kết quả trước lớp bằng thuật ngữ đúng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS giải thích vì sao thiết bị có công suất nhỏ hơn chưa chắc tiêu thụ ít điện hơn trong cả tuần và đề xuất lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh gia đình.

b) Năng lực đặc thù

Nhận thức công nghệ: nhận biết được các loại đồ dùng điện trong gia đình, công dụng và thông số định mức trên nhãn (V, W).
Sử dụng công nghệ: đọc nhãn, khảo sát thiết bị đã ngắt điện từ bên ngoài và tính được điện năng tiêu thụ theo $E = P \times t$ .
Giao tiếp công nghệ: mô tả đúng thông số và đơn vị (V, W, kW, kWh) bằng lời và bằng phiếu khảo sát.
Đánh giá công nghệ: nhận xét mức độ an toàn của thiết bị (dây hở, phích hỏng, ổ cắm quá tải) và đề xuất ngừng dùng, báo người lớn khi có nguy cơ.

3. Phẩm chất

Trách nhiệm: nêu cao ý thức an toàn điện, không tự tháo vỏ thiết bị điện lưới, báo người lớn khi phát hiện dây hỏng.
Chăm chỉ: hoàn thành đầy đủ phiếu học tập, tính toán cẩn thận các phép đổi đơn vị 1 kW = 1 000 W.
Nhân ái: biết không chạm vào nạn nhân đang tiếp xúc điện, gọi người lớn hoặc người có trách nhiệm cắt nguồn an toàn để bảo vệ người khác.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi sẵn hình ảnh và tên ba thiết bị: đèn, quạt, nồi cơm điện.
Một đèn, một quạt bàn và một nồi cơm điện (hoặc hình ảnh) đã ngắt điện, có nhãn ghi V và W để HS quan sát từ bên ngoài.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
Bảng bài tập trắc nghiệm và đáp án (dùng để chấm nhanh).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/6/technology/bai-10-khai-quat-ve-do-dung-dien-trong-gia-dinh (dùng ở hoạt động 2, 3 và 4).

2. Học sinh

Vở ghi, bút, thước kẻ.
Máy tính bỏ túi (tùy chọn) để kiểm tra phép nhân và đổi đơn vị.
Bút dạ và giấy khổ A3 hoặc giấy nháp cho nhóm (kĩ thuật khăn trải bàn).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Đồ dùng điện quanh em

a) Mục tiêu

HS nhận biết các đồ dùng điện quen thuộc trong gia đình và nêu được chúng biến đổi điện năng thành dạng năng lượng nào để phục vụ sinh hoạt.

b) Nội dung

GV trình chiếu hình đèn, quạt, nồi cơm điện và đặt câu hỏi: « Mỗi thiết bị này biến điện năng thành dạng năng lượng nào để phục vụ em? » Trong 1 phút, HS thảo luận theo cặp đôi và ghi ra giấy nháp.

c) Sản phẩm

Đèn tạo ánh sáng.
Quạt tạo chuyển động của không khí.
Nồi cơm tạo nhiệt.
Kết luận nhận được: đồ dùng điện biến đổi điện năng thành ánh sáng, chuyển động hoặc nhiệt tùy công dụng.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu hình ba thiết bị, nêu câu hỏi và yêu cầu HS ngồi cùng bàn thảo luận trong 1 phút.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, quan sát hình và thảo luận cặp đôi.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, gợi ý nếu HS còn lúng túng: « Khi bật đèn, em nhìn thấy gì? Khi quạt chạy, em cảm thấy gì? »
Học sinh
HS trao đổi và ghi nhanh câu trả lời ra giấy nháp.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 đến 3 cặp trình bày, ghi nhanh lên bảng.
Học sinh
Đại diện cặp đôi trả lời dự kiến: « Đèn tạo ánh sáng, quạt tạo gió, nồi cơm làm chín cơm bằng nhiệt. »
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: đồ dùng điện biến đổi điện năng thành ánh sáng, chuyển động không khí hoặc nhiệt để phục vụ sinh hoạt. GV ghi tên bài và nêu mục tiêu tiết học.
Học sinh
HS ghi tên bài vào vở và nhắc lại nội dung chốt.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Đọc nhãn và phân biệt thông số trên thiết bị

a) Mục tiêu

HS nhận biết điện áp định mức (V) và công suất định mức (W) trên nhãn, hiểu điện áp sử dụng phải phù hợp hướng dẫn và công suất là tốc độ tiêu thụ điện năng trong điều kiện nêu.

b) Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 người bằng kĩ thuật khăn trải bàn. Mỗi nhóm đọc nhãn của thiết bị mẫu (đã ngắt điện) hoặc nhãn trên hình chiếu, hoàn thành Phiếu học tập số 1. Sau đó nhóm tham khảo bài giảng và bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra lại.

c) Sản phẩm

Kiến thức HS rút ra:

Nhãn thường ghi điện áp định mức (V) và công suất định mức (W).
Điện áp sử dụng phải phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất.
Công suất là tốc độ tiêu thụ điện năng trong điều kiện nêu, không phải tổng điện năng đã dùng.
Đơn vị: V là đơn vị điện áp; W là đơn vị công suất.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1, hướng dẫn kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi thành viên ghi ý kiến cá nhân vào ô của mình, sau đó thống nhất ý kiến chung ở giữa khăn. Nhấn mạnh: chỉ đọc nhãn, không tháo vỏ thiết bị.
Học sinh
HS nhận phiếu, phân vai (nhóm trưởng, người ghi, người đọc nhãn, người báo cáo) và bắt đầu đọc nhãn.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát các nhóm, hỏi: « Trên nhãn này, số nào là điện áp? Số nào là công suất? Nếu điện áp ổ cắm khác với điện áp ghi trên nhãn thì điều gì có thể xảy ra? »
Học sinh
HS đọc nhãn, điền vào phiếu và thảo luận. Dự kiến: « Số có đơn vị V là điện áp định mức, số có đơn vị W là công suất định mức. Nếu dùng sai điện áp thì thiết bị có thể hỏng hoặc mất an toàn. »
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 nhóm trình bày; các nhóm khác bổ sung hoặc phản biện.
Học sinh
Đại diện nhóm báo cáo: « Đèn ghi 220 V và 9 W; quạt ghi 220 V và 60 W; công suất cho biết tốc độ tiêu thụ điện năng khi thiết bị hoạt động trong điều kiện ghi trên nhãn. »
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt kiến thức theo mục Ghi nhớ: nhãn ghi điện áp định mức (V) và công suất định mức (W); điện áp sử dụng phải phù hợp hướng dẫn; công suất không phải tổng điện năng đã dùng. GV nhấn mạnh ví dụ: công suất 60 W chỉ cho biết « nhanh » hay « chậm » tiêu thụ điện, muốn biết tổng điện năng phải tính thêm thời gian.
Học sinh
HS sửa lại phiếu theo kết luận của GV và ghi kiến thức chốt vào vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Tính điện năng tiêu thụ $E = P \times t$

a) Mục tiêu

HS vận dụng được công thức $E = P \times t$ , đổi được đơn vị từ W sang kW và tính điện năng tiêu thụ theo kWh.

b) Nội dung

GV nêu công thức $E = P \times t$ với P tính bằng kW, t tính bằng giờ thì E có đơn vị kWh, và 1 kW = 1 000 W. HS làm Phiếu học tập số 2: (1) Đèn 60 W và đèn 100 W cùng sáng trong 1 giờ, đèn nào tiêu thụ điện năng nhiều hơn? Vì sao? (2) Giải thích vì sao công suất không phải là tổng điện năng đã dùng.

c) Sản phẩm

Đèn 100 W tiêu thụ nhiều điện năng hơn trong cùng 1 giờ vì công suất lớn hơn, cùng thời gian.
Công suất không phải tổng điện năng: công suất là tốc độ tiêu thụ điện năng trong một đơn vị thời gian; muốn biết tổng điện năng phải nhân với thời gian sử dụng.
Công thức: $E = P \times t$ ; P (kW), t (giờ), E (kWh); 1 kW = 1 000 W.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV viết công thức và đổi đơn vị lên bảng, nêu Phiếu học tập số 2 và yêu cầu HS làm cá nhân 3 phút rồi so sánh trong nhóm.
Học sinh
HS ghi công thức, nhận phiếu và làm cá nhân.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hỏi gợi ý: « Muốn đổi 60 W sang kW, em nhân hay chia cho 1 000? » Quan sát HS thực hiện phép tính.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: « 60 W = 0,06 kW, chia cho 1 000. » HS so sánh kết quả và thống nhất đáp án trong nhóm.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 HS trình bày; có thể mở bài tập tương tác trên NeoEdu để HS tự kiểm tra thêm.
Học sinh
HS báo cáo: « Đèn 100 W tiêu thụ nhiều điện hơn vì cùng thời gian, công suất lớn hơn; công suất chỉ là tốc độ, không phải tổng điện năng. »
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: $E = P \times t$ ; P (kW), t (giờ), E (kWh); 1 kW = 1 000 W. Nhấn mạnh: hai thiết bị cùng công suất nhưng thời gian dùng khác nhau thì điện năng tiêu thụ khác nhau.
Học sinh
HS ghi công thức và đơn vị vào vở, nêu lại cách đổi đơn vị.

Hoạt động 3: Luyện tập · 9 phút

Luyện tập trắc nghiệm và tình huống an toàn

a) Mục tiêu

HS củng cố kiến thức về nhãn thiết bị, đơn vị đo, yếu tố lựa chọn đồ dùng điện và quy tắc an toàn điện.

b) Nội dung

HS làm nhanh các câu sau trên phiếu hoặc bảng tương tác NeoEdu:

Thông số 220 V trên nhãn thường chỉ gì? A. Điện áp định mức; B. Điện năng đã dùng; C. Thời gian sử dụng; D. Khối lượng thiết bị.
Hành động an toàn khi phát hiện dây thiết bị bị nứt lộ lõi là gì? A. Ngừng dùng và báo người lớn; B. Chạm thử xem có điện; C. Quấn tạm bằng giấy rồi dùng; D. Dùng tay ướt di chuyển dây.
Ghép đại lượng với đơn vị: điện áp – ?; công suất – ?; điện năng tiêu thụ – ?.
Chọn các yếu tố cần xét khi mua đồ dùng điện: A. Nhu cầu sử dụng; B. Thông số và an toàn; C. Chỉ màu vỏ; D. Chỉ lời quảng cáo.
Xét đúng (Đ) hoặc sai (S): a) 1 000 W bằng 1 kW; b) Công suất và điện năng là cùng một đại lượng; c) Không tự tháo vỏ thiết bị điện lưới; d) Ổ cắm có thể gánh mọi thiết bị cùng lúc không giới hạn.
Quạt có công suất không đổi 50 W dùng 4 giờ. Điện năng là bao nhiêu kWh?

c) Sản phẩm

Đáp án:

A. Điện áp định mức (V là đơn vị điện áp).
A. Ngừng dùng và báo người lớn; dây hỏng có thể gây giật hoặc cháy.
Điện áp – V; công suất – W; điện năng tiêu thụ – kWh.
A, B. Lựa chọn dựa vào nhu cầu thật và thông số, an toàn; không chỉ vẻ ngoài hoặc quảng cáo.
a) Đ; b) S (công suất là tốc độ, điện năng là tổng năng lượng đã dùng); c) Đ; d) S (ổ cắm có giới hạn tải).
$E = 0{,}05 \times 4 = 0{,}2\ \mathrm{kWh}$ (50 W = $0{,}05$ kW).

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu các câu hỏi, yêu cầu HS làm cá nhân trong 4 phút, sau đó đối chiếu cùng bàn.
Học sinh
HS làm cá nhân, ghi đáp án vào phiếu hoặc vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát, hỗ trợ HS tính câu 6 bằng cách nhắc: « Hãy đổi W sang kW trước khi nhân với giờ. »
Học sinh
HS làm bài và đối chiếu. Dự kiến HS có thể chọn 2,0 kWh ở câu 6 do quên đổi đơn vị; GV cần nhắc lại đổi đơn vị.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 HS trả lời câu 5 và 6, yêu cầu HS khác nhận xét.
Học sinh
HS trình bày đáp án và giải thích lí do chọn Đ/S cho câu 5.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt đáp án, nhấn mạnh lỗi thường gặp: nhầm công suất với điện năng và quên đổi W sang kW. Nêu thêm rằng ổ cắm có giới hạn tải, không cắm quá nhiều thiết bị cùng lúc.
Học sinh
HS sửa lỗi sai trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 7 phút

Khảo sát an toàn thiết bị ở nhà

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về nhãn, dây điện, phích cắm và nguy cơ mất an toàn để khảo sát một đồ dùng điện trong gia đình và đề xuất cách sử dụng phù hợp.

b) Nội dung

Trên lớp, GV giới thiệu nhiệm vụ: chọn một quạt hoặc đèn ở nhà, chỉ quan sát bên ngoài khi đã ngắt điện, lập phiếu khảo sát gồm: nhãn điện áp và công suất; vị trí đặt (khô, chắc hay không); tình trạng dây và phích bên ngoài; kết luận có tiếp tục sử dụng hay không. Dữ liệu chưa quan sát được phải ghi là « chưa có », không tự điền.

c) Sản phẩm

Phiếu khảo sát gồm:

Nhãn: điện áp định mức (V), công suất định mức (W).
Vị trí: đặt ở nơi khô, chắc chắn.
Dây và phích: không nứt, không hở lõi; nếu có nứt hở thì không cắm điện, báo người lớn.
Kết luận: nếu có dấu hiệu nguy cơ thì ngừng dùng; nếu an toàn thì ghi cách sử dụng đúng hướng dẫn.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu nhiệm vụ, nhắc quy tắc: chỉ quan sát khi đã ngắt điện, không mở lồng quạt, không tháo động cơ, không thử dây hỏng.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở và chọn thiết bị sẽ khảo sát ở nhà.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS hoàn thiện phiếu khảo sát ở nhà có sự đồng ý của người lớn; nhắc HS không làm một mình khi có nguy cơ.
Học sinh
HS về nhà thực hiện, ghi kết quả vào phiếu. Dự kiến: « Quạt ghi 220 V và 60 W; dây không nứt; đặt ở vị trí khô và chắc; không có dấu hiệu nguy hiểm. »
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 đến 3 HS nêu tóm tắt kết quả ở tiết sau, nhận xét mức độ đầy đủ của phiếu.
Học sinh
HS báo cáo ngắn gọn kết quả khảo sát và đề xuất cách sử dụng an toàn.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: khi phát hiện nguy cơ như tay ướt, dây hở, ổ cắm quá tải thì ngừng dùng, báo người lớn, không chạm vào nạn nhân đang tiếp xúc điện mà gọi trợ giúp và nhờ người có trách nhiệm cắt nguồn.
Học sinh
HS ghi kết luận vào vở và cam kết thực hiện an toàn điện ở nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đọc nhãn thiết bị được cung cấp (không tháo vỏ, chỉ đọc nhãn khi đã ngắt điện) và điền vào bảng sau.

Tên thiết bị: ……………………………
Điện áp định mức (V): ……………………………
Công suất định mức (W): ……………………………
Công dụng chính (đèn / quạt / nồi cơm): biến điện năng thành ……………………………

Câu hỏi thảo luận:

Điện áp sử dụng cần phù hợp với điều gì?
Công suất 60 W cho biết điều gì? Có phải tổng điện năng đã dùng không? Vì sao?
Nếu nhãn không ghi thông tin nào đó, nhóm ghi như thế nào?

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ 1: Đổi đơn vị.

60 W = ……………… kW
100 W = ……………… kW

Nhiệm vụ 2: So sánh.
Đèn 60 W và đèn 100 W cùng sáng trong 1 giờ. Đèn nào tiêu thụ nhiều điện năng hơn? Vì sao?
……………………………

Nhiệm vụ 3: Tính điện năng.
Một quạt có công suất 50 W dùng liên tục 4 giờ.

Đổi 50 W = ……………… kW
Điện năng tiêu thụ: E = P × t = ……………… kWh

Nhiệm vụ 4: Giải thích.
Vì sao công suất không phải là tổng điện năng đã dùng?
……………………………

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành phiếu khảo sát an toàn một quạt hoặc đèn ở nhà (chỉ quan sát khi đã ngắt điện, có sự đồng ý và hỗ trợ của người lớn).
Trả lời câu hỏi: Vì sao thiết bị có công suất nhỏ hơn chưa chắc dùng ít điện hơn trong cả tuần? Nêu ví dụ có tính toán bằng $E = P \times t$ .
Ôn lại công thức $E = P \times t$ , cách đổi W sang kW và đơn vị V, W, kWh.
Xem bài giảng và làm bài tập tương tác trên NeoEdu: neoedu.vn/learn/6/technology/bai-10-khai-quat-ve-do-dung-dien-trong-gia-dinh.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.