Giáo án Bài 1. Thanh âm của gió

Tạo hứng thú, giúp HS nhận ra mỗi người có thể nghe một âm thanh khác nhau, dẫn vào chủ đề của bài đọc.

HS nhắm mắt trong 30 giây, lắng nghe âm thanh trong lớp và ngoài sân, sau đó kể lại âm thanh mình nghe được.

HS kể được từ hai đến ba âm thanh mình vừa nghe và nhận ra các bạn nghe những âm thanh khác nhau.

HS hiểu nội dung, chi tiết chính và thông điệp của bài Thanh âm của gió; hiểu nghĩa của từ “thanh âm”.

HS đọc thầm, đọc nối tiếp và đọc theo cặp đôi. Sau đó các nhóm 4 hoàn thành Phiếu học tập số 1. Chú ý đọc rõ tên riêng (Bống), dừng khi kết thúc một ý, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong bài.

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh của nhóm. Đáp án: Bống là người phát hiện cách nghe gió mới; khi bịt rồi mở tai, tiếng gió nghe khác hẳn; cuộc chơi không cần đồ chơi đắt tiền; thông điệp là Tuổi thơ trở nên phong phú khi biết quan sát, lắng nghe và tưởng tượng.

HS nhận biết danh từ, động từ, tính từ trong câu cụ thể và hiểu từ loại được xác định theo ngữ cảnh.

GV ghi câu ví dụ “Mặt hồ xanh, gió thổi nhẹ” lên bảng. HS phân loại từng từ bằng thẻ từ màu. Sau đó phân tích thêm câu “Em bé chăm chỉ đọc sách” để thấy cùng một từ có thể khác vai trò trong các ngữ cảnh khác nhau.

HS xác định đúng: hồ, gió là danh từ; thổi là động từ; xanh, nhẹ là tính từ. Với câu “Em bé chăm chỉ đọc sách”: đọc là động từ; chăm chỉ là tính từ đứng trước động từ, nêu đặc điểm cách đọc; bé trong cụm em bé không làm vị ngữ đặc điểm.

HS nhận ra cấu trúc bài văn kể chuyện sáng tạo và cách thêm lời thoại, tả cảm xúc khi viết.

HS đọc bài mẫu về chú kiến và trả lời ba câu hỏi: văn bản nhằm làm gì; các ý được sắp xếp ra sao; chi tiết nào làm ý chính rõ hơn. Sau đó chỉ ra mở bài, thân bài, kết bài.

Đáp án: bài mẫu kể về chú kiến báo cho các bạn chuyển hạt trước khi mưa tới, thể hiện sự đoàn kết; mở bài là kiến thấy giọt nước làm ướt lối về; thân bài là kiến nhờ bạn và các bạn chia nhau từng việc; kết bài là hạt đã được cất khô, kiến mỉm cười; chi tiết làm ý chính rõ hơn là “Kiến chỉ vào vệt nước đang lớn dần và giải thích”. Lời thoại “Mình phải báo các bạn” giúp thể hiện suy nghĩ của nhân vật.

HS vận dụng kiến thức để nhận diện đúng từ loại trong câu và hiểu nghĩa từ ngữ trong chủ điểm.

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm ba bài: chọn động từ trong câu “Chim hót trên cành”; nối cụm từ với từ loại; nối từ ngữ với nghĩa đúng. HS làm cá nhân 3 phút, sau đó đổi vở kiểm tra với bạn cùng bàn.

Đáp án: (1) Đáp án B: hót là động từ, chỉ hoạt động của chim. (2) “dòng sông”: sông là danh từ; “em chạy”: chạy là động từ; “trời xanh”: xanh là tính từ. (3) thanh âm – âm thanh được nghe thấy; cải tạo – làm thay đổi để tốt hơn; trung du – vùng chuyển tiếp giữa đồng bằng và miền núi.

HS trả lời đúng câu hỏi đọc hiểu, nêu được thông điệp bằng lời riêng và đọc rõ ràng một bản tóm tắt.

HS làm các bài tập đọc hiểu: ai phát hiện cách nghe gió mới; chọn thông điệp sát nhất với đoạn đọc; chọn một chi tiết và giải thích bằng 2 đến 3 câu. Sau đó HS đọc rõ bản tóm tắt cho bạn nghe và trả lời câu hỏi của bạn.

Đáp án: (1) Bống. (2) Đáp án A: Tuổi thơ trở nên phong phú khi biết quan sát, lắng nghe và tưởng tượng. (3) Chi tiết tiêu biểu: Bống phát hiện khi bịt rồi mở tai, tiếng gió nghe khác hẳn; chi tiết này cho thấy quan sát và lắng nghe giúp tuổi thơ thêm phong phú. (4) Quan niệm sai cần tránh: gió chỉ có một âm thanh giống hệt với mọi người là không đúng với bài.

HS vận dụng cấu trúc bài văn kể chuyện sáng tạo để viết một đoạn văn về nhóm bạn nhỏ giải quyết khó khăn, có thêm lời thoại và cảm xúc.

HS lập dàn ý ba phần (mở bài, thân bài, kết bài), viết mở bài và một đoạn thân bài có lời thoại. HS ghi rõ phần mình tưởng tượng thêm. Phần còn lại hoàn thiện ở nhà.

Dàn ý ba phần và đoạn văn mở đầu hoặc thân bài có lời thoại. Tiêu chí đánh giá (tối đa 4 điểm): đúng mục đích và các bước viết (1 điểm); chọn ý, chi tiết có căn cứ (1 điểm); bố cục và liên kết (1 điểm); từ, câu, chính tả (1 điểm). Chấp nhận phương án khác hợp lí.