ToánLớp 5Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Giáo án Bài 1. Ôn tập số tự nhiên

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc và viết được số tự nhiên đến lớp triệu; nêu được giá trị của chữ số theo vị trí hàng.
So sánh được hai số tự nhiên và sắp xếp được các số theo thứ tự từ bé đến lớn.
Làm tròn được số tự nhiên đến hàng nghìn theo quy tắc làm tròn.
Vận dụng được các phép tính với số tự nhiên để giải bài toán có lời văn và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích được vì sao 85 340 < 85 403 (so sánh từng hàng từ trái sang phải) và vì sao 357 682 làm tròn thành 358 000.
Mô hình hoá toán học: chuyển bài toán thư viện và bài toán hộp bút thành phép tính với số tự nhiên.
Giải quyết vấn đề toán học: tìm được số lớn nhất có sáu chữ số khác nhau và tìm số x từ đề bài cho trước.
Giao tiếp toán học: đọc đúng số theo lớp, viết đúng số có chữ số 0 giữ chỗ và nêu lý do đáp án.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng bảng vị trí hàng, tia số và thẻ số để đọc, so sánh, làm tròn số.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động ôn lại kiến thức đọc, viết, so sánh số; tự kiểm tra kết quả bằng bảng con và phép tính ngược.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi trong nhóm, cặp đôi, trình bày cách đọc số, cách so sánh và cách làm tròn bằng lời nói rõ ràng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lựa chọn phép tính phù hợp cho bài toán có lời văn và tìm số liên quan đến thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực luyện đọc, viết số và hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu.
Trách nhiệm: HS hoàn thành nhiệm vụ nhóm và tự kiểm tra kết quả trước khi báo cáo.
Trung thực: HS nhận xét đúng sai của bài làm, sửa lỗi của mình và của bạn một cách khách quan.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng vị trí hàng (từ hàng đơn vị đến hàng trăm triệu) vẽ trên bảng hoặc slide.
Tia số vẽ sẵn trên bảng, bộ thẻ số từ 0 đến 9.
Máy chiếu hoặc slide ghi các đề bài tập 1 đến 10.
Phiếu học tập số 1 và số 2 (in đủ cho các nhóm).
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/math/bai-1-on-tap-so-tu-nhien, dùng ở phần luyện tập để HS kiểm tra nhanh đáp án.

2. Học sinh

Sách giáo khoa Toán 5, vở ghi, bút.
Bảng con, bút dạ, khăn lau bảng.
Thẻ số 0 đến 9 (nếu lớp đã chuẩn bị).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chuyền thẻ số

Mục tiêu

Khởi động, nhắc lại cách đọc và viết số có nhiều chữ số, tạo hứng thú vào bài.

Nội dung

GV đọc số, HS viết số vào bảng con rồi giơ lên. Bắt đầu với số Ba triệu bốn trăm linh sáu nghìn hai trăm linh năm.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng số 3 406 205 và đọc lại được số đó theo từng lớp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Cô đọc một số, các em viết vào bảng con, viết xong giơ bảng nhanh nhé. Số thứ nhất: Ba triệu bốn trăm linh sáu nghìn hai trăm linh năm.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại yêu cầu và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV quan sát bảng của cả lớp, đọc thêm một số khác có chữ số 0 ở giữa, ví dụ: Hai triệu sáu trăm nghìn không trăm linh tám.
Học sinh
HS viết số vào bảng con. Dự kiến: 3 406 205; 2 600 008.
Giáo viên
GV gọi 2 HS đọc lại số vừa viết và hỏi: “Chữ số 0 trong số 3 406 205 đứng ở đâu? Có cần viết không?”
Học sinh
HS trả lời: Chữ số 0 đứng ở hàng chục nghìn, phải viết để giữ chỗ cho hàng không có đơn vị.
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta ôn lại số tự nhiên, bắt đầu từ cách đọc, viết và giá trị của chữ số.”
Học sinh
HS ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc, viết số và giá trị của chữ số theo hàng

Mục tiêu

HS nắm được mỗi hàng gấp 10 lần hàng bên phải, đọc số theo từng lớp và xác định giá trị chữ số theo vị trí.

Nội dung

Nhóm 4 HS hoàn thành phần A của Phiếu học tập số 1 với số 3 406 205: điền bảng vị trí hàng, đọc số theo lớp, xác định chữ số 4 và giá trị của nó. Phần này dùng kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS điền một ô trong bảng trung tâm, sau đó thống nhất đáp án chung.

Sản phẩm dự kiến

Bảng vị trí hàng được điền đúng; HS nêu được chữ số 4 ở hàng trăm nghìn có giá trị 400 000 và đọc đúng số theo lớp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV vẽ bảng vị trí hàng lên bảng và hỏi: “Số 3 406 205 có mấy chữ số? Chữ số 4 đứng ở hàng nào?”
Học sinh
HS trả lời: Số có 7 chữ số; chữ số 4 đứng ở hàng trăm nghìn.
Giáo viên
GV chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 (phần A) và yêu cầu các nhóm điền bảng, đọc số theo lớp, tính giá trị chữ số 4.
Học sinh
Các nhóm thảo luận và điền. Dự kiến: lớp triệu gồm 3; lớp nghìn gồm 406; lớp đơn vị gồm 205; đọc là Ba triệu bốn trăm linh sáu nghìn hai trăm linh năm; giá trị chữ số 4 là 4 × 100 000 = 400 000.
Giáo viên
GV gọi nhóm 2 trình bày và hỏi: “Vì sao chữ số 4 ở hàng trăm nghìn có giá trị 400 000 mà không phải 4 000?”
Học sinh
HS giải thích: Hàng trăm nghìn có mỗi đơn vị bằng 100 000, nên 4 đơn vị bằng 400 000.
Giáo viên
GV chốt: mỗi hàng gấp 10 lần hàng bên phải liền kề; số 0 giữ chỗ không được bỏ; khi đọc, chia số thành các lớp ba chữ số từ trái sang phải.
Học sinh
HS ghi nhớ và sửa lại bảng của nhóm nếu còn sai.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

So sánh số, tia số và làm tròn số

Mục tiêu

HS so sánh được hai số tự nhiên, dùng tia số để nhận biết thứ tự và làm tròn số đến hàng nghìn.

Nội dung

Cặp đôi hoàn thành phần B của Phiếu học tập số 1: sắp xếp 85 403; 85 340; 85 430 theo thứ tự từ bé đến lớn, đánh dấu các số trên tia số và làm tròn 357 682 đến hàng nghìn.

Sản phẩm dự kiến

HS sắp xếp đúng: 85 340 < 85 403 < 85 430; nêu được số bên phải trên tia số lớn hơn; làm tròn đúng 357 682 thành 358 000.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Khi so sánh hai số có số chữ số bằng nhau, ta làm thế nào?”
Học sinh
HS trả lời: So sánh từng hàng từ trái sang phải, gặp hàng đầu tiên khác nhau thì kết luận.
Giáo viên
GV yêu cầu cặp đôi làm phần B, đồng thời nhắc: “Khi làm tròn, các em nhìn chữ số hàng bên phải hàng cần giữ.”
Học sinh
HS làm việc. Dự kiến: 85 340 < 85 403 < 85 430; trên tia số số 85 340 nằm bên trái; 357 682 có hàng trăm là 6 (từ 5 trở lên) nên thành 358 000.
Giáo viên
GV gọi 1 cặp trình bày trên tia số và hỏi: “Vì sao hai số liên tiếp hơn kém nhau 1?”
Học sinh
HS trình bày và giải thích: Ví dụ 999 999 và 1 000 000 là hai số liên tiếp nên hơn kém nhau 1.
Giáo viên
GV tổng kết quy tắc so sánh, quy tắc làm tròn và nhắc quan niệm sai: không được bỏ các chữ số giữ chỗ khi viết số.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Trò chơi Ai nhanh, ai đúng

Mục tiêu

Củng cố đọc số, so sánh, làm tròn, kiểm tra nhanh đáp án bằng bảng con và học liệu số.

Nội dung

GV chiếu lần lượt các bài tập 1 đến 6 trên slide. Mỗi câu HS giơ bảng con đáp án, nêu lý do. Có thể mở bài tương tác trên NeoEdu để kiểm tra đáp án sau khi HS làm xong.
Bài 1: Giá trị của chữ số 6 trong 2 650 418 là A. 600 001; B. 600 000; C. 1 200 000.
Bài 2: Số liền sau của 999 999 là bao nhiêu?
Bài 3: Số gồm 4 triệu, 3 nghìn và 8 đơn vị là bao nhiêu?
Bài 4: Làm tròn 357 682 đến hàng nghìn.
Bài 5: Số bé nhất trong 85 403; 85 340; 85 430 là A. 85 403; B. 85 340; C. 85 430.
Bài 6: Từ 18 đến 25 có bao nhiêu số tự nhiên, kể cả hai đầu? Một bạn trả lời 8. Bạn đó đúng hay sai?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: B (600 000); Bài 2: 1 000 000; Bài 3: 4 003 008; Bài 4: 358 000; Bài 5: B (85 340); Bài 6: Đúng, vì 25 − 18 + 1 = 8 số.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: “Đội nào giơ đúng đáp án nhanh được điểm; phải giải thích được lý do.”
Học sinh
HS lắng nghe và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV lần lượt chiếu từng bài, cho HS làm trong khoảng 1 phút mỗi câu, quan sát bảng của HS.
Học sinh
HS giơ bảng con. Dự kiến: Bài 1: B; Bài 2: 1 000 000; Bài 3: 4 003 008; Bài 4: 358 000; Bài 5: B; Bài 6: Đúng.
Giáo viên
GV gọi HS nêu lý do bài 6 và hỏi: “Nếu lấy 25 − 18 = 7 thì có đúng không? Vì sao phải cộng thêm 1?”
Học sinh
HS trả lời: 25 − 18 = 7 chỉ là khoảng cách; cộng thêm 1 để tính cả số 18 và số 25 nên có 8 số.
Giáo viên
GV khen các đội và nhắc lại: khi đọc số không bỏ chữ số 0; khi làm tròn nhìn chữ số bên phải hàng cần giữ.
Học sinh
HS sửa lại những câu làm sai trong vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Mảnh ghép giải bài toán có lời văn

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng, nhân, chia và tìm thành phần chưa biết để giải bài toán có lời văn; kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.

Nội dung

Nhóm 4 HS học theo kĩ thuật mảnh ghép. Mỗi HS nhận 1 bài trong Phiếu học tập số 2 (bài 7, 8, 9, 10), làm ở nhóm chuyên gia trong 4 phút, sau đó quay về nhóm gốc để báo cáo cho các bạn. Bài tập gồm: thư viện có 12 450 sách, nhận thêm 350 sách; số lớn nhất có sáu chữ số khác nhau; 18 hộp bút, mỗi hộp 24 bút chia đều cho 9 lớp; tìm x biết (x + 120) : 6 = 45.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 7: 12 800 quyển; Bài 8: 987 654; Bài 9: 48 bút (18 × 24 = 432; 432 : 9 = 48); Bài 10: x = 150 (x + 120 = 270; x = 150). HS kiểm tra lại bằng phép tính ngược.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 2, phân công mỗi HS một bài. Yêu cầu: “Làm xong ở nhóm chuyên gia, rồi về nhóm gốc hướng dẫn các bạn.”
Học sinh
HS nhận bài và nhận nhiệm vụ.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ các nhóm chuyên gia; gợi ý bằng câu hỏi: “Bài toán yêu cầu tìm gì? Cần dùng phép tính nào?”
Học sinh
HS làm bài và báo cáo trong nhóm gốc. Dự kiến: Bài 7: 12 450 + 350 = 12 800; Bài 8: sáu chữ số lớn nhất là 9, 8, 7, 6, 5, 4 nên số cần tìm là 987 654; Bài 9: 18 × 24 = 432, 432 : 9 = 48; Bài 10: x + 120 = 45 × 6 = 270, x = 150.
Giáo viên
GV gọi một nhóm bất kì báo cáo bài 10 và hỏi: “Làm sao để kiểm tra x = 150 đúng?”
Học sinh
HS trả lời: Thay x = 150 vào biểu thức: (150 + 120) : 6 = 270 : 6 = 45, đúng với đề bài.
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh: đọc kỹ đề, xác định đúng phép tính và luôn kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
Học sinh
HS ghi lại cách kiểm tra vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Tìm số trong thực tế

Mục tiêu

HS vận dụng đọc, viết, so sánh và làm tròn số trong các tình huống thực tế xung quanh.

Nội dung

HS tìm trong sách báo, bản tin, hóa đơn hoặc bảng thống kê ở lớp một số tự nhiên có từ năm chữ số trở lên. Mỗi cặp chọn 2 số, đọc số, xác định giá trị một chữ số, so sánh hai số và làm tròn một số đến hàng nghìn.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp ghi được 2 số thực tế, đọc đúng, xác định đúng giá trị chữ số, so sánh và làm tròn đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ và hỏi: “Ở đâu trong cuộc sống các em thấy những số có nhiều chữ số?”
Học sinh
HS trả lời: Số dân, số học sinh toàn trường, số tiền trên hóa đơn, số liệu trong báo.
Giáo viên
GV yêu cầu cặp đôi thực hiện nhiệm vụ và ghi kết quả ra giấy nháp.
Học sinh
HS làm việc theo cặp. Dự kiến: đọc số 23 578 là Hai mươi ba nghìn năm trăm bảy mươi tám; làm tròn đến hàng nghìn được 24 000.
Giáo viên
GV mời 2 hoặc 3 cặp chia sẻ và nhận xét cách đọc, cách làm tròn.
Học sinh
Các cặp trình bày số đã tìm và giải thích cách làm.
Giáo viên
GV khen ngợi, tổng kết bài và giao nhiệm vụ về nhà.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần A: Đọc, viết số và giá trị chữ số

Điền số 3 406 205 vào bảng vị trí hàng (triệu, trăm nghìn, chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị).
Đọc số theo từng lớp: lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị.
Chữ số 4 đứng ở hàng nào? Giá trị của chữ số 4 là bao nhiêu? Vì sao?
Vì sao chữ số 0 ở hàng chục nghìn không được bỏ khi viết số?

Phần B: So sánh số, tia số và làm tròn số

Sắp xếp các số 85 403; 85 340; 85 430 theo thứ tự từ bé đến lớn.
Đánh dấu các số trên tia số. Nêu nhận xét về vị trí số bé hơn và số lớn hơn.
Làm tròn 357 682 đến hàng nghìn. Giải thích vì sao.
Hai số 999 999 và 1 000 000 có liên tiếp không? Chúng hơn kém nhau bao nhiêu?

Phiếu học tập số 2

Bài 7: Một thư viện có 12 450 sách, nhận thêm 350 sách. Hỏi thư viện có tất cả bao nhiêu quyển sách?
Bài 8: Số lớn nhất có sáu chữ số khác nhau là bao nhiêu? Hãy chọn các chữ số và xếp theo thứ tự.
Bài 9: Có 18 hộp, mỗi hộp 24 bút. Chia đều số bút cho 9 lớp. Mỗi lớp được bao nhiêu bút?
Bài 10: Tìm số tự nhiên x biết (x + 120) : 6 = 45.
Yêu cầu chung: Viết lời giải đầy đủ, kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.

Hướng dẫn về nhà

Viết vào vở 5 số có sáu chữ số khác nhau, đọc từng số và xác định giá trị của chữ số 5 trong mỗi số.
Tìm trong sách báo hoặc hóa đơn gia đình 3 số có ít nhất năm chữ số, làm tròn từng số đến hàng nghìn và ghi kết quả vào vở.
Làm lại bài 9 và bài 10 trong Phiếu học tập số 2 mà không nhìn đáp án; kiểm tra lại kết quả bằng phép tính ngược.
Luyện đọc, viết số trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/5/math/bai-1-on-tap-so-tu-nhien) để tự kiểm tra đáp án.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.