Giáo án Bài 5. Thực hành chia sẻ tài nguyên trên mạng

Xác định vấn đề học tập: vì sao cần chia sẻ tài nguyên có kiểm soát quyền, và điều kiện nào để người khác trong mạng đọc được tài liệu mà không sửa được.

GV nêu tình huống: máy A có thư mục DuAnHat chứa lich.txt. Bạn HocVien ở máy B cần đọc lịch này nhưng không được sửa. HS trả lời các câu hỏi: (1) Hai máy cần có điều kiện gì để nhìn thấy nhau trên mạng? (2) Làm sao để B chỉ đọc được, không sửa được? (3) Nếu chia sẻ cho “Everyone” với toàn quyền thì có an toàn không?

Kết luận ban đầu của lớp ghi trên bảng:

• Hai máy phải cùng mạng nội bộ phù hợp và thư mục được bật chia sẻ theo chính sách.
• Cấp quyền Read cho đúng tài khoản HocVien, không cấp toàn quyền cho Everyone.
• Toàn quyền công khai là không an toàn vì dữ liệu có thể bị sửa hoặc xóa bởi người không được phép.

Giải thích được nội dung hoạt động của chia sẻ tài nguyên: điều kiện mạng, bật chức năng chia sẻ, cấp quyền Read và sự khác biệt với quyền sửa; nêu được các nguyên tắc không mở chia sẻ công khai và không tắt tường lửa.

HS làm việc theo cặp, đọc mục “Hiểu cách hoạt động” trong bài học và hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm các câu hỏi: (1) Nêu ba điều kiện để chia sẻ thư mục hoặc máy in. (2) Quyền Read cho phép làm những việc gì? Quyền sửa cho phép làm gì thêm? (3) Vì sao không nên tắt tường lửa để chia sẻ nhanh? (4) Vì sao chỉ dùng thư mục sao chép và dữ liệu giả trong luyện tập? (5) Trên hệ điều hành khác nhau, điều gì có thể đổi và điều gì vẫn phải làm?

Đáp án mong đợi trên Phiếu học tập số 1:

• (1) Kết nối mạng phù hợp; bật chức năng chia sẻ theo chính sách; cấp quyền cho đúng người.
• (2) Read: xem và sao chép, không sửa. Quyền sửa cho phép thay đổi hoặc tạo tệp, cần cấp thận trọng.
• (3) Tắt tường lửa làm mất lớp bảo vệ, dễ gây rủi ro; cấu hình phải theo chính sách với người phụ trách.
• (4) Tránh rủi ro làm hỏng hoặc lộ hồ sơ thật; dữ liệu giả vẫn kiểm tra được quyền.
• (5) Tên nút có thể đổi; vẫn phải kiểm mạng, tài nguyên, quyền và thử bằng tài khoản nhận.

Vận dụng được thứ tự các bước chia sẻ an toàn: kiểm môi trường trước, cấp quyền sau, thử bằng tài khoản nhận và quản lí vòng đời quyền.

Các nhóm 4 HS nhận bộ 5 thẻ ghi các bước sau, cần sắp xếp đúng thứ tự: A. Ghi minh chứng và thu hồi quyền khi hết nhu cầu. B. Cấp tài khoản hoặc quyền tối thiểu. C. Xác nhận mạng và quyền thực hành. D. Thử từ máy nhận bằng tài khoản đúng. E. Tạo bản dữ liệu giả cần chia sẻ. Sau khi sắp xếp, nhóm giải thích vì sao bước C phải đứng trước bước B.

Thứ tự đúng: C → E → B → D → A.
Giải thích mẫu: Phải xác nhận mạng và quyền thực hành trước để không chia sẻ nhầm môi trường; cấp quyền sau khi đã có dữ liệu giả để không lộ dữ liệu thật; thử bằng tài khoản nhận để kiểm kết quả thực; cuối cùng ghi minh chứng và thu hồi quyền để quản lí vòng đời quyền.

Vận dụng kiến thức về quyền đọc, quyền sửa và bằng chứng để chọn đáp án đúng, nhận diện câu sai và ghép bằng chứng với kết luận được hỗ trợ.

HS làm việc theo nhóm 4 theo kĩ thuật “Trò chơi tiếp sức”: mỗi nhóm có một bảng câu hỏi; các thành viên lần lượt trả lời từng câu và kiểm tra chéo. Bài tập: (1) Quyền phù hợp để B chỉ đọc tài liệu của A là gì? A. Toàn quyền cho Everyone; B. Read cho tài khoản được phép; C. Cho biết mật khẩu quản trị; D. Tắt tường lửa. (2) Thử nghiệm nào phân biệt quyền đọc với sửa? A. Chỉ xem tên máy; B. Chỉ đếm biểu tượng; C. Đọc tệp và thử tạo tệp nháp bằng tài khoản nhận; D. Chỉ ping một trang Internet. (3) Muốn chia sẻ nhanh thì nên tắt mọi tường lửa và mở toàn quyền công khai. Đúng hay sai? (5) Ghép bằng chứng với kết luận: “B mở đọc lich.txt thành công”; “B bị từ chối tạo tệp nháp”; “Máy in có trang kiểm đúng” với các kết luận: B đọc được tệp tại lần thử đó; quyền ghi không được cho phép trong lần thử; tác vụ in thử đã cho đầu ra cần kiểm. (6) Đọc được tệp bằng tài khoản quản trị có chứng minh HocVien cũng đọc được không? Đúng hay sai?

Đáp án:

• Câu 1: B (Read cho tài khoản được phép; còn cần kiểm quyền hệ tệp theo hệ điều hành).
• Câu 2: C (Cần thử đúng hành động dưới đúng tài khoản; không xóa tài liệu thật).
• Câu 3: Sai (Không vô hiệu bảo vệ; cấu hình theo chính sách với người phụ trách).
• Câu 5: “B mở đọc lich.txt thành công” – B đọc được tệp tại lần thử đó; “B bị từ chối tạo tệp nháp” – quyền ghi không được cho phép trong lần thử; “Máy in có trang kiểm đúng” – tác vụ in thử đã cho đầu ra cần kiểm. Không suy từ một thao tác rằng mọi người đều có quyền hoặc mọi lần sau đều thành công.
• Câu 6: Sai (Quyền khác theo tài khoản; phải thử bằng tài khoản nhận).

Tạo và đánh giá sản phẩm chia sẻ: thực hiện đúng nhiệm vụ chia sẻ thư mục DuAnHat cho HocVien chỉ đọc, lập phiếu thử và ghi kết quả quan sát thật; thêm máy in mạng đúng tên và kiểm bằng trang in thử.

Nhiệm vụ hoàn chỉnh theo nhóm máy A – máy B: (1) Máy A đăng nhập tài khoản được quản trị cho phép, chọn thư mục DuAnHat chứa lich.txt (“Thứ sáu: gieo hạt”), mở Properties/Sharing hoặc chức năng tương ứng, chia sẻ cho HocVien với quyền Read và kiểm quyền bảo mật hệ tệp nếu có. (2) Máy B mở đường dẫn \MAYA\DuAnHat bằng tài khoản được cấp, đọc lich.txt và thử tạo tệp nháp. (3) Lập Phiếu thử chia sẻ theo mẫu gồm ca 1 (mở/đọc), ca 2 (tạo nhap.txt), ca 3 (tài khoản không được phép). (4) Với máy in: người phụ trách chia sẻ máy in, B thêm máy in mạng đúng tên, in một trang kiểm bằng dữ liệu giả và kiểm hàng đợi; không tự cài trình điều khiển không tin cậy. Nhóm ghi kết quả thực tế, chụp minh chứng đã che tên thật.

Phiếu thử chia sẻ hoàn chỉnh gồm: dữ liệu giả lich.txt; người nhận HocVien; kết quả dự kiến và kết quả thực tế cho từng ca. Dự kiến: ca 1 mở và đọc được nội dung “Thứ sáu: gieo hạt”; ca 2 tạo nhap.txt bị từ chối; ca 3 không truy cập được theo cấu hình đã duyệt. Nếu HocVien ghi được tệp, nhóm dừng chia sẻ, báo người phụ trách kiểm quyền chia sẻ và quyền hệ tệp, chỉnh cấu hình rồi thử lại. Máy in: ghi trạng thái thực tế; nếu tác vụ nằm trong hàng đợi, kiểm nguồn, kết nối và giấy, báo người phụ trách; không kết luận đã in thành công khi chưa thấy trang in; hủy tác vụ nháp theo hướng dẫn. Chỉ ghi kết quả đã quan sát thật; chưa thao tác thì ghi “dự kiến”.