Giáo án Bài 31 · THUD. Thực hành tạo phim hoạt hình

HS nhận ra chuyển động trong hoạt hình được tạo từ các trạng thái theo thời gian và đặt được câu hỏi về cách máy tính tính vị trí giữa hai khung hình.

GV chiếu hai khung: chấm xanh ở vị trí $x = 100$ tại thời điểm $0$ giây và chấm xanh ở vị trí $x = 300$ tại thời điểm $2$ giây, cùng nằm trên đường $y = 250$ trong khung $800\times 500$. HS quan sát và trả lời các câu hỏi: (1) Chấm xanh di chuyển theo hướng nào? (2) Nếu chỉ biết hai khung này, máy tính biết chấm ở đâu tại giây thứ $1$ không? (3) Muốn chấm đi đúng ý mình, ta cần cho máy tính biết những thông tin gì?

HS nêu được: chấm xanh đi từ trái sang phải; hoạt hình là chuỗi trạng thái theo thời gian; muốn xác định vị trí giữa hai khung hình cần có thông tin về thời điểm, vị trí và cách chuyển tiếp (chế độ nội suy). Đây là nền tảng để tìm hiểu nội suy tuyến tính và storyboard.

HS nêu được keyframe, giải thích được nội suy tuyến tính và tính được vị trí tại thời điểm trung gian giữa hai mốc.

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1, phần A (câu 2, 3, 4, 5). Nhiệm vụ: (a) Xác định thời gian dừng khi chấm giữ nguyên vị trí từ giây $2$ đến giây $4$. (b) Với chặng đi từ $x = 100$ (giây $0$) đến $x = 300$ (giây $2$) theo nội suy tuyến tính, tính $x$ tại giây $1$. (c) Với chặng từ $x = 300$ (giây $2$) đến $x = 500$ (giây $6$)? HS tính $x$ tại giây $5$ khi chặng này kéo dài $2$ giây từ giây $4$ đến giây $6$ với $x$ từ $300$ đến $500$. (d) Nhận định câu: “Keyframe luôn nội suy tuyến tính bất kể lựa chọn.” Đúng hay sai, vì sao? HS dùng trang bài giảng NeoEdu để đối chiếu ví dụ về keyframe.

Đáp án cần đạt: (a) thời gian dừng $= 4 - 2 = 2$ giây; (b) tại giây $1$, $x = 200$ vì đi được một nửa quãng $200$ đơn vị, tức tăng $100$; (c) tại giây $5$, $x = 400$ vì giữa mốc giây $4$ ($x = 300$) và giây $6$ ($x = 500$), vị trí là $(300+500):2 = 400$; (d) Sai, vì chế độ nội suy phụ thuộc lựa chọn của người làm, không phải lúc nào cũng tuyến tính. Kiến thức HS rút ra: keyframe là mốc có thời điểm và giá trị; nội suy tuyến tính cho tốc độ đều giữa hai mốc; cần kiểm tra lại đường chuyển động khi thử.

HS giải thích được vai trò của storyboard và sắp xếp đúng bốn bước của quy trình làm phim hoạt hình.

HS làm việc theo nhóm 4 theo kỹ thuật khăn trải bàn: mỗi thành viên ghi ý kiến vào một ô của khăn (hoặc bảng nhóm) về các mốc trong nhiệm vụ “chấm xanh 6 giây”. Nhiệm vụ: (1) Hoàn thành bảng storyboard trong Phiếu học tập số 2 với bốn mốc ($0$, $2$, $4$, $6$ giây) và các cột vị trí, lời, ghi chú. (2) Trả lời Phiếu học tập số 1, phần B: câu 6 (chọn vai trò đúng của storyboard) và câu 7 (sắp xếp quy trình làm phim).

Storyboard hoàn chỉnh: $0$ giây, $x = 100$, $y = 250$, giữ; $2$ giây, $x = 300$, $y = 250$, giữ; $4$ giây, $x = 300$, $y = 250$, giữ $2$ giây để đọc lời “Chia sẻ điều hay”; $6$ giây, $x = 500$, $y = 250$. Đáp án câu 6: A (lập nội dung và mốc cảnh trước khi dựng). Thứ tự câu 7: Lập storyboard → Tạo tư liệu tự vẽ → Đặt chuyển động và thử → Xuất và mở kiểm tra. Kiến thức HS rút ra: storyboard là kế hoạch cảnh, thời gian và vị trí trước khi dựng; quy trình gồm thiết kế trước, dựng sau, kiểm tra cuối.

HS vận dụng được kiến thức về mốc, thời gian dừng, nội suy tuyến tính và vai trò storyboard để giải các bài tập nhanh.

HS làm Phiếu học tập số 1, phần C (câu 1 đến 6). Câu 1 yêu cầu mô tả chặng đi và chặng dừng với khung $800\times 500$, $y = 250$, mốc $(0; 100)$, $(2; 300)$, $(4; 300)$, $(6; 500)$, chọn nội suy tuyến tính cho hai chặng đi. Sau khi làm xong, HS đối chiếu đáp án bằng bài tập tương tác trên trang NeoEdu.

Đáp án: (1) Chặng đi từ $x = 100$ đến $x = 300$ trong $2$ giây; chặng dừng từ giây $2$ đến $4$ với $x = 300$; chặng đi từ $x = 300$ đến $x = 500$ trong $2$ giây, tuyến tính. (2) $2$ giây. (3) $x = 200$ tại giây $1$. (4) $x = 400$ tại giây $5$. (5) Sai, vì chế độ nội suy do người làm chọn. (6) Đáp án A. Kiến thức HS rút ra: tính được thời gian đoạn dừng, vị trí trung gian và hiểu vai trò của storyboard.

HS tạo được phim 6 giây đúng yêu cầu: bốn mốc vị trí, đoạn dừng 2 giây, lời kết, xuất video và mở kiểm tra; giữ được nguồn và dự án.

HS thực hành trên máy tính theo nhóm 4 (mỗi người thực hiện một phần, sau đó ghép lại). Nhiệm vụ: Tạo phim 6 giây về chấm xanh đưa sách: $0$–$2$ giây chấm đi từ $x = 100$ đến $x = 300$; $2$–$4$ giây dừng; $4$–$6$ giây đi đến $x = 500$, trong khung $800\times 500$ và $y = 250$. Thêm lời “Chia sẻ điều hay” trong đoạn dừng. Sau đó thử đổi thời lượng đi đầu thành $4$ giây với tốc độ tuyến tính đều (Phiếu học tập số 1, câu 9): HS tính $x$ tại giây $2$. Phiếu học tập số 2 dùng làm checklist tự kiểm tra.

Sản phẩm: video 6 giây xuất ra, dự án và nguồn tư liệu được lưu. Tiêu chí chấm (thang điểm 1,0): storyboard bốn mốc và vị trí đúng: 0,35; nội suy tuyến tính theo lựa chọn và có thử: 0,2; dừng 2 giây và lời kết: 0,2; giữ nguồn, xuất 6 giây và mở kiểm tra: 0,25. Đáp án câu 9: $x = 200$ tại giây $2$ (tốc độ $50$ đơn vị/giây, $100 + 50\times 2 = 200$); cần dời các mốc sau nếu thay đổi thời lượng để giữ thứ tự. Phương án tương đương đúng, có lí giải và an toàn vẫn được chấp nhận.

HS đánh giá được sản phẩm của bạn theo tiêu chí, giải thích kết quả, kiểm tra điều kiện áp dụng và đề xuất ứng dụng thực tế của hoạt hình.

Mỗi nhóm đổi sản phẩm với nhóm bên cạnh và đánh giá theo checklist (mốc đúng chưa, nội suy đã kiểm tra chưa, đoạn dừng 2 giây có không, lời có đọc được không, có ghi nguồn không). Sau đó, cả lớp thảo luận: Hoạt hình ngắn có thể dùng để làm gì trong học tập và đời sống (ví dụ: minh họa một quá trình, giới thiệu thông điệp của lớp)? Điều kiện áp dụng là gì (tư liệu tự vẽ hay có quyền sử dụng, ghi rõ không phải quay thật)?

Phiếu đánh giá chéo có điểm theo thang 1,0 và một nhận xét cụ thể (ví dụ: “Mốc $x = 500$ tại $6$ giây đúng; cần ghi nguồn ảnh nền”). Kết quả thảo luận: hoạt hình là chuỗi trạng thái theo thời gian, có thể ứng dụng để minh họa nội dung học tập; điều kiện áp dụng là tư liệu được phép dùng, ghi đúng bản chất ảnh dựng và giữ dự án để kiểm tra.