Giáo án Bài 31 · KHMT. Thực hành thiết lập thư viện chương trình

Nêu được nhiệm vụ hoàn thiện hai tệp thongke_mau.py và main.py, đồng thời dự đoán kết quả của ba bộ dữ liệu.

HS đọc nhiệm vụ trên slide: hoàn thiện thư viện gồm hai hàm tong(a) và dem_duong(a) và chương trình main.py xử lí ba bộ dữ liệu [], [-2,0], [3,5,-1]. HS dự đoán kết quả của từng bộ và ghi vào giấy nháp.
Câu hỏi GV đặt ra: "Tổng của một danh sách rỗng là bao nhiêu? Vì sao?"; "Trong danh sách [-2,0] có bao nhiêu số lớn hơn 0?"; "Nếu chỉ kiểm tra từng biểu thức riêng lẻ thì có đủ để bàn giao không?"

Dự đoán dự kiến của HS: [] cho 0 0; [-2,0] cho -2 0; [3,5,-1] cho 7 2. Kiến thức HS nêu được: tổng của danh sách rỗng được quy ước bằng 0; đếm dương chỉ tính các số lớn hơn 0; cần kiểm tra bằng chương trình thật trước khi bàn giao.

Giải thích được hợp đồng của hàm tong(a) và dem_duong(a) và cài đặt được hai hàm này trong tệp thongke_mau.py đúng với ý nghĩa đã công bố.

HS làm việc theo nhóm 2 người, ghi hợp đồng cho hai hàm vào Phiếu học tập số 1, sau đó tự viết mã cho từng hàm theo mô tả:

• tong(a): cộng mọi phần tử của danh sách a; danh sách rỗng cho kết quả 0.
• dem_duong(a): đếm các phần tử lớn hơn 0 trong danh sách a; số 0 không được tính.
  Câu hỏi GV đặt ra: "Biến tổng cần được khởi tạo bằng giá trị nào để danh sách rỗng cho kết quả 0?"; "Vì sao phần tử 0 không được tính vào số lượng dương?"; "Nếu đổi tên hàm hoặc đổi ý nghĩa trường hợp 0 thì điều gì xảy ra với những chương trình đã dùng thư viện này?"

Bảng hợp đồng HS điền được:

• tong(a): đầu vào là danh sách số a; đầu ra là tổng các phần tử; khi a rỗng thì trả về 0.
• dem_duong(a): đầu vào là danh sách số a; đầu ra là số phần tử lớn hơn 0; khi a rỗng thì trả về 0; số 0 không được tính.
  Mã tệp thongke_mau.py gồm hai hàm, khởi tạo s=0 và d=0, duyệt bằng vòng lặp for và cộng dồn đúng điều kiện.
  Kiến thức HS rút ra: hợp đồng hàm phải nêu rõ quy ước với trường hợp rỗng; không tự ý đổi tên hàm hoặc ý nghĩa đã công bố.

Vận dụng được cách kiểm tra theo miền đầu vào và giải thích được kết quả in ra của main.py với ba bộ dữ liệu.

HS tạo tệp main.py với lệnh import thongke_mau và vòng lặp for duyệt ba bộ [], [-2,0], [3,5,-1], in ra tổng và số đếm dương của mỗi bộ. Sau khi chạy, HS đối chiếu kết quả với dự đoán ở phần mở đầu và điền Phiếu học tập số 2.
Câu hỏi GV đặt ra: "Vì sao dòng ứng với [-2,0] in ra số dương bằng 0?"; "Kết quả [3,5,-1] có khớp với đối chiếu tay không? Nếu không khớp thì kiểm tra ở đâu?"

Kết quả chạy main.py phải là ba dòng:
0 0
-2 0
7 2
Giải thích: [] không có phần tử nên tổng là 0 và số dương là 0; [-2,0] có tổng -2 và không có số dương; [3,5,-1] có tổng 3+5+(-1)=7 và có hai số dương là 3 và 5.
Kiến thức HS rút ra: cần kiểm tra thư viện bằng chương trình thật, nhập từ main, không chỉ thử từng biểu thức riêng lẻ.

Vận dụng được kiến thức về hợp đồng hàm, kiểm tra đầu vào và điều kiện bàn giao thông qua các câu hỏi tương tác.

HS làm việc theo cặp đôi, trả lời các câu hỏi sau và kiểm tra đáp án trên trang bài tập tương tác NeoEdu:

1. Hàm tong(a) có cộng mọi phần tử của a; hãy cho biết tong([]) bằng bao nhiêu.
2. Tính tong([-2,0]).
3. Tính dem_duong([3,5,-1]).
4. Đúng hay sai: đổi hàm đếm dương thành đếm không âm mà không báo vẫn giữ đúng hợp đồng.
5. Để chương trình chạy, bàn giao cần gì? A. Cả mô đun và main ở vị trí import được; B. Chỉ ảnh chụp mã của mô đun; C. Chỉ main mà thiếu mã phụ thuộc; D. Chỉ tệp đầu ra đã lưu.
6. Sắp xếp các bước bàn giao: ghi giao diện, cài đặt và thử, tích hợp main, bàn giao cùng kết quả kiểm tra.

Đáp án:

1. tong([]) = 0, vì không cộng phần tử nào và tổng khởi tạo bằng 0.
2. tong([-2,0]) = -2, vì -2+0=-2.
3. dem_duong([3,5,-1]) = 2, vì chỉ 3 và 5 là số dương.
4. Sai, vì ý nghĩa trường hợp 0 đã thay đổi; hợp đồng bị phá vỡ.
5. Đáp án A, vì phải có mã phụ thuộc đi kèm.
6. Thứ tự đúng: ghi giao diện → cài đặt và thử → tích hợp main → bàn giao cùng kết quả kiểm tra. Không được bỏ bước kiểm tra tích hợp.

Bàn giao được gói thư viện gồm mã, kết quả kiểm tra và giới hạn; nêu được các bước kiểm tra khi main báo ModuleNotFoundError mà không kết luận sai thuật toán.

HS hoàn thiện gói bàn giao gồm tệp thongke_mau.py, tệp main.py, ba dòng kết quả kiểm tra và ghi chú giới hạn (chỉ xét các số theo miền bài).
Tình huống: GV đưa ra thông báo lỗi ModuleNotFoundError khi chạy main.py. HS đề xuất các bước kiểm tra.
Câu hỏi GV đặt ra: "Những điều cần kiểm tra đầu tiên khi gặp lỗi này là gì?"; "Vì sao lúc này chưa thể kết luận thuật toán sai?"

Gói bàn giao hoàn chỉnh gồm: hai tệp mã, ba dòng kết quả 0 0; -2 0; 7 2 và ghi chú giới hạn.
Các bước kiểm tra khi có ModuleNotFoundError: kiểm tra tên tệp và đuôi .py, kiểm tra thư mục chứa hai tệp, kiểm tra môi trường Python và vị trí tìm mô đun.
Kết luận HS rút ra: thuật toán chưa được chạy nên chưa kết luận sai; không tải mô đun lạ trùng tên để thay thế.