Giáo án Bài 23. Giới thiệu về trồng trọt công nghệ cao

Huy động hiểu biết ban đầu của HS về công nghệ cao trong trồng trọt; phát hiện quan niệm sai (đắt tiền, nhập ngoại, hữu cơ đồng nghĩa với công nghệ cao) để dẫn vào bài.

GV nêu câu hỏi: Khi nghe rau trồng trong nhà kính hoặc rau công nghệ cao, em nghĩ đến điều gì? HS viết ra giấy nháp ba từ khóa. Sau đó GV hỏi: Rau công nghệ cao có nhất thiết đắt hơn không? Có nhất thiết là rau hữu cơ không? Có nhất thiết là nhập ngoại không?

Danh sách ba từ khóa của từng cá nhân (ví dụ: sạch, đắt, hiện đại, tự động). Kết luận đầu tiên của lớp: công nghệ cao là việc ứng dụng tiến bộ kĩ thuật có kiểm soát theo mục tiêu sản xuất; không đồng nghĩa với đắt, nhập ngoại hay hữu cơ.

Nêu được các thành phần tiến bộ của trồng trọt công nghệ cao và các điều kiện cần có trước khi áp dụng; nhận biết rủi ro khi hệ thống phụ thuộc tự động.

Nhóm 4 HS hoàn thành khăn trải bàn gồm 4 ô: (1) Các ứng dụng tiến bộ: nhà kính, cảm biến và tự động hóa, tưới và dinh dưỡng chính xác, công nghệ giống, quản lí dữ liệu; (2) Điều kiện cần có: nhân lực, hạ tầng, vốn, quy trình, thị trường; (3) Rủi ro khi phụ thuộc tự động: hỏng điện, hỏng cảm biến gây hại cây nhanh; (4) Nhận định: vì sao không nên đánh đồng nhà kính với không thuốc hay sản sạch chắc chắn?

Khăn trải bàn của nhóm với các nội dung: ứng dụng tiến bộ gồm nhà kính, cảm biến/tự động, tưới và dinh dưỡng chính xác, công nghệ giống, quản lí dữ liệu; điều kiện gồm nhân lực, hạ tầng, vốn, quy trình, thị trường; rủi ro là hỏng điện hoặc cảm biến gây hại nhanh; nhận định là công nghệ cao cần kiểm chứng bằng dữ liệu, không suy từ nhãn.

Phân biệt được ba khái niệm Công nghệ cao, Truy xuất lô, Lợi nhuận và ghép đúng khái niệm với định nghĩa trong bài.

Cặp đôi thực hiện trò chơi ghép thẻ: ghép ba thuật ngữ (Công nghệ cao, Truy xuất lô, Lợi nhuận) với ba ý nghĩa tương ứng; loại bỏ hai thẻ nhiễu. Sau đó cặp đôi trả lời câu hỏi: Vì sao lợi nhuận phải tính trong cùng phạm vi thời gian? Vì sao truy xuất lô cần mã lô và nguồn?

Ba cặp ghép đúng: Công nghệ cao – Ứng dụng tiến bộ kĩ thuật có kiểm soát theo mục tiêu sản xuất; Truy xuất lô – Hồ sơ giúp tìm lại nguồn và quá trình của lô sản phẩm; Lợi nhuận – Doanh thu trừ chi phí trong cùng phạm vi thời gian. Kết luận: lợi nhuận phải so sánh trong cùng một phạm vi thời gian, còn truy xuất lô cần mã lô để tìm lại nguồn khi cần.

Vận dụng công thức lợi nhuận để tính và so sánh lãi của hai lô sản phẩm mẫu; nhận ra sản lượng cao hơn chưa chắc đem lại lãi cao hơn.

Nhóm đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1. Số liệu giả định: lô A có 1000 kg, chi phí 15 triệu đồng; lô B có 1200 kg, chi phí 20 triệu đồng; giá bán giả định 20 000 đồng/kg. Yêu cầu HS tính doanh thu, lãi của từng lô, so sánh và nêu lí do cần thêm dữ liệu về chất lượng và chi phí vòng đời.

Lô A: doanh thu $1000 \times 20000 = 20$ triệu đồng; lãi $20 - 15 = 5$ triệu đồng. Lô B: doanh thu $1200 \times 20000 = 24$ triệu đồng; lãi $24 - 20 = 4$ triệu đồng. Kết luận: lô B có năng suất cao hơn nhưng lãi thấp hơn trong phạm vi tính; chưa đủ kết luận vì chưa xét chất lượng và vòng đời; báo cáo cần mã lô, nguồn và kế hoạch dự phòng.

Củng cố khái niệm, sắp xếp đúng quy trình và tính lợi nhuận qua các bài tập đã cho; tự kiểm tra bằng học liệu số.

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm: câu 1 (trắc nghiệm về Công nghệ cao); câu 2 (điền thuật ngữ vào chỗ trống: Hồ sơ giúp tìm lại nguồn và quá trình của lô sản phẩm được gọi là ...); câu 3 (đúng hay sai: Sản phẩm nhà kính đương nhiên không có mọi nguy cơ và luôn có lãi cao hơn); câu 4 (sắp xếp các bước: chốt vấn đề và mục tiêu sản xuất, đối chiếu công nghệ vốn nhân lực và thị trường, lập hệ thống dữ liệu cùng dự phòng, đánh giá chất lượng hiệu quả và giới hạn); câu 5 (lô B 1200 kg, 20000 đồng/kg, chi phí 20 triệu: lãi bao nhiêu triệu đồng?). Sau đó HS đối chiếu với học liệu NeoEdu.

Đáp án: câu 1: C (Ứng dụng tiến bộ kĩ thuật có kiểm soát theo mục tiêu sản xuất); câu 2: Truy xuất lô; câu 3: Sai, vì còn phụ thuộc quy trình, đầu vào, chất lượng và chi phí; câu 4: Chốt vấn đề và mục tiêu sản xuất → Đối chiếu công nghệ vốn nhân lực và thị trường → Lập hệ thống dữ liệu cùng dự phòng → Đánh giá chất lượng hiệu quả và giới hạn; câu 5: 4 triệu đồng.

Vận dụng kiến thức về điều kiện áp dụng, quản lí dữ liệu và lợi nhuận để đề xuất phương án thử nghiệm trồng rau trong nhà kính hoặc khu vực thử nghiệm quy mô nhỏ tại trường hoặc địa phương.

Nhóm 4 HS trả lời câu hỏi: Trước khi đầu tư nhà kính, cần kiểm tra ba điều kiện nào? Nêu lí do cho từng điều kiện. Nhóm đề xuất cách ghi nhận dữ liệu (mã lô, nguồn giống, lịch tưới, nhật kí) và một kế hoạch dự phòng khi hệ thống tự động hỏng. Nhóm đưa ra tiêu chí đánh giá không chỉ dựa trên lợi nhuận mà còn dựa trên chất lượng và độ tin cậy.

Phương án gồm: ba điều kiện trước đầu tư (nhu cầu cây hoặc thị trường; nguồn điện, nước và điều kiện môi trường; nhân lực bảo trì, vốn và dự phòng), mỗi điều kiện có một lí do ngắn; mẫu nhật kí lô có mã lô và nguồn; kế hoạch dự phòng khi mất điện (tưới thủ công, người trực); tiêu chí đánh giá gồm lãi trong cùng phạm vi thời gian, chất lượng và giới hạn.