Ranh giới của tự động hóa
Lớp 7 · 1 tiết · Tư duy lấy con người làm trung tâm
Để công cụ sửa một lỗi gõ khác gì để công cụ gửi thư xin lỗi thay mình mà không được đọc lại?
Em sẽ học được gì?
- 7.A3.1Nêu được ví dụ về tình huống AI được phép tự động thực hiện một số thao tác thay con người (ví dụ: tự động kiểm tra và sửa lỗi chính tả khi soạn thảo văn bản) và tình huống con người cần trực tiếp quyết định. Trang 30
- 7.A3.2Giải thích được sự cần thiết phải bảo vệ quyền tự chủ của con người khi sử dụng AI để đưa ra các quyết định quan trọng. Trang 30
Thao tác nhỏ và quyết định quan trọng
Tự động gạch lỗi chính tả có thể tiết kiệm thời gian và dễ hoàn tác. Tự gửi một lời xin lỗi, công khai ảnh bạn hoặc chọn cách xử trí khi có người bị thương ảnh hưởng trực tiếp đến người khác. Cần xét hậu quả, khả năng sửa và quyền của người bị ảnh hưởng, không chỉ độ tiện lợi.
Quyền tự chủ có thể thiết kế được
Một giao diện tốt có bản xem trước, nút sửa, nút hủy và người phê duyệt. Người dùng cần biết công cụ đang làm gì và có lựa chọn không sử dụng. Sửa lỗi tên riêng cũng phải xem lại vì công cụ có thể biến tên đúng thành từ khác.
Cùng làm: Thiết kế nút dừng
Nhóm ba phân loại năm thao tác: gạch lỗi gõ, đổi tên riêng, gợi ý câu xin lỗi, gửi câu xin lỗi, đăng ảnh nhóm.
5 phút: mỗi em xếp thao tác vào tự động được / cần xem lại / người quyết định.
10 phút: đối chiếu các cách xếp và giải thích bằng mức ảnh hưởng, khả năng hoàn tác.
15 phút: phác màn hình gửi thư có bản xem trước, sửa, hủy và duyệt; dùng tên nhân vật hư cấu.
10 phút: bạn đóng vai người dùng thử hủy một thư sai tên; 5 phút viết lí do bảo vệ quyền tự chủ.
Dừng lại và suy nghĩ
- Thao tác nào thay đổi nhóm nếu có thông tin riêng tư?
- Một nút hủy chỉ hiện sau khi đăng có đủ không?
Minh chứng cần ghi lại
Bảng năm thao tác có lí do và bản phác giao diện cho thấy người dùng dừng được trước khi gửi.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Vẽ khung màn hình trên giấy và di chuyển thẻ thư; không gửi thư hay ảnh thật.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/1 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Thiết kế nào giữ quyền tự chủ tốt nhất?
- Câu 2Mức 2Tự luận
Vì sao chọn cách xử lí mâu thuẫn bạn bè không nên giao hoàn toàn cho AI?
0 từ / tối đa 140
Thử quy tắc và ngoại lệ
Lab thực thi lần lượt các quy tắc NẾU đặc điểm huy hiệu THÌ vào hộp tròn/vuông; quy tắc khớp đầu tiên được dùng, đây không phải học máy. Quan sát ngoại lệ rồi liên hệ vì sao người dùng cần quyền dừng.
Minh chứng ghi lại thao tác và kết quả thực của lượt học; không tự chấm năng lực. Muốn lưu vào hồ sơ, dùng biểu mẫu minh chứng của bài học.
Đây là mô hình học tập giới hạn, không phải hệ thống AI triển khai thực tế. Không nhập thông tin riêng tư. Có thể làm hoạt động giấy ở trên thay cho thí nghiệm.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Bảng năm thao tác có lí do và bản phác giao diện cho thấy người dùng dừng được trước khi gửi. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Thẻ năm thao tác và khung giấy màn hình.
Tổ chức hoạt động
5 phút xếp cá nhân, 10 phút tranh luận, 15 phút thiết kế, 10 phút thử, 5 phút viết; chấp nhận cách xếp khác nếu lí do bảo vệ quyền được nêu rõ.
Câu hỏi thảo luận
- Một việc dễ hoàn tác có thể vẫn xâm phạm riêng tư không?
- Ai cần được hỏi trước khi đăng ảnh?
Quan sát minh chứng
- Học sinh nêu được cả ví dụ tự động hóa và ví dụ người trực tiếp quyết định.
- Học sinh giải thích quyền tự chủ bằng bước thiết kế cụ thể, không chỉ khẩu hiệu.
Điều cần nhớ
Quyền tự chủ là biết, chọn, sửa và từ chối trước hành động quan trọng.