Ba câu hỏi trước khi dùng AI
Lớp 3 · 1 tiết · Tư duy lấy con người làm trung tâm
Trước một công cụ mới, em có thể tự hỏi: Có cần không? Nếu sai thì sao? Ai kiểm tra và thông tin nào cần giữ riêng?
Em sẽ học được gì?
- 3.A1.4Nêu được một số tình huống có thể gây rủi ro hoặc hậu quả không mong muốn khi sử dụng AI. Trang 19
- 3.A1.5Tự đặt và trả lời được một số câu hỏi trước khi quyết định sử dụng AI trong một tình huống cụ thể, ví dụ: Việc này có cần dùng AI không? Nếu AI đưa ra kết quả sai thì điều gì có thể xảy ra? … Trang 19
Rủi ro nằm trong tình huống
Nhờ AI gợi ý một câu đố khác với nhờ AI quyết định thuốc hoặc đường đi một mình. Kết quả sai trong việc sức khỏe, an toàn có thể gây hại. Gửi ảnh mặt, giọng nói hoặc địa chỉ vào công cụ lạ còn có thể làm lộ thông tin riêng.
Hỏi rồi mới chọn
Em tự trả lời: có cách đơn giản không cần AI không; nếu kết quả sai thì ai bị ảnh hưởng; có người lớn kiểm tra và có cần gửi dữ liệu riêng không. Khi chưa rõ hoặc có nguy cơ gây hại, dừng và hỏi người lớn. Tự đặt câu hỏi giúp em chủ động, không phải lúc nào cũng nói có với công nghệ.
Cùng làm: Phiếu quyết định của em
Mỗi em tự đặt ít nhất hai câu hỏi cho một tình huống, không chỉ nhắc lại câu trả lời của giáo viên.
Chọn một thẻ: chọn câu đố cho tiết sinh hoạt; ứng dụng xin ảnh mặt để tặng quà; hỏi AI cách xử lí đau bụng.
Nói hoặc viết hai câu hỏi trước khi quyết định, trong đó có “Nếu AI sai thì sao?”.
Tự trả lời từng câu bằng thông tin trên thẻ. Chỉ ra người có thể bị ảnh hưởng và điều cần giữ riêng.
Quyết định: có thể cân nhắc cùng giáo viên, hoặc dừng và nhờ người lớn. Bạn đọc phiếu và hỏi một điều em chưa nghĩ tới.
Dừng lại và suy nghĩ
- Câu hỏi nào làm em thay đổi quyết định?
- Thông tin nào còn thiếu để em chọn an toàn?
Minh chứng cần ghi lại
Phiếu có tình huống, ít nhất hai câu hỏi tự đặt và câu trả lời, rủi ro cụ thể cùng quyết định có lí do.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Dùng thẻ giấy; em hỏi và tự trả lời bằng lời, người lớn ghi nguyên ý. Không nhập câu hỏi sức khỏe hoặc thông tin thật vào AI.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Câu hỏi nào giúp đánh giá rủi ro trước khi dùng AI?
- Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Chưa biết ứng dụng dùng ảnh mặt ra sao. Em nên quyết định thế nào?
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Phiếu có tình huống, ít nhất hai câu hỏi tự đặt và câu trả lời, rủi ro cụ thể cùng quyết định có lí do. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Chuẩn bị ba thẻ hư cấu và phiếu trống; không thu sức khỏe hay dữ liệu riêng của học sinh.
Tổ chức hoạt động
Trong 35 phút: nêu tình huống 5 phút, làm mẫu tự hỏi 8 phút, cá nhân hỏi và đáp 12 phút, luyện 5 phút, bạn phản hồi 5 phút. Chỉ làm mẫu với thẻ câu đố, để học sinh tự nghĩ cho các thẻ khác. Không chấp nhận chỉ ghi “AI nguy hiểm” mà không nêu rủi ro cụ thể.
Câu hỏi thảo luận
- Khi nào quyết định không dùng AI là phù hợp?
- Một kết quả nghe chắc chắn có làm hậu quả sai biến mất không?
Quan sát minh chứng
- Em tự đặt và trả lời được ít nhất hai câu hỏi cho tình huống đã chọn.
- Em liên hệ được rủi ro cụ thể với quyết định dừng hoặc dùng có người kiểm tra.
Điều cần nhớ
Trước khi dùng AI, em hỏi về nhu cầu, hậu quả sai, người kiểm tra và dữ liệu riêng. Chưa rõ thì dừng và hỏi.